"Тамхигүй маргаашийн төлөө" ТББ-аас электрон тамхины талаарх судалгааг танилцуулж, мэдээлэл өглөө. 

Энэ үеэр "Тамхигүй маргаашийн төлөө" ТББ-ийн зөвлөх н.Эрхэмбаяр товч мэдээлэл өглөө. Тэрбээр "Тамхигүй маргаашийн төлөө" төрийн бус байгууллага тамхитай тэмцэх, тамхиталтыг бууруулах тал дээр голлож ажиллаж байна. Бид 2025 он гэхэд 100 мянган хүнийг тамхинаас бүр мөсөн гаргах төлөвлөгөөтэй.

Монгол улсын хувьд жил бүр 20 мянган хүн тамхинаас үүдэлтэй өвчлөлд нэрвэгдэж, 4300 хүн нас бардаг. Тухайлбал, тамхидалтын түвшин 27 хувь байгаа бөгөөд дэлхийд тэргүүлэх үзүүлэлт юм. 

Тамхидалттай хамгийн сайн тэмцдэг орнууд болох Англи, Австрали улсуудаас мэргэжилтнууд урьж ямар арга замаар үр дүнтэй тамхинаас гаргах боломжийг танилцуулах зорилготой энэхүү хэвлэлийн хурлыг хийж байна" гэв. 

Тухайлбал, арван жилийн өмнө гэхэд Европ тивд тамхидалтын түвшингээр тэргүүлж байсан Англи улс одоогоор хамгийн их хүн тамхинаас бүр мөсөн татгалзаж чаджээ. Энэ жишиг олон улсад өндөрөөр үнэлэгдэж байгаа тухай тэд мэдээллээ. 

-Сэр Ковин Баррон: Нийгмийн доод давхаргын хүмүүс тамхи татах нь их байна-

Сэр Ковин Баррон нь Английн Парламент-д 29 жил ажиллахдаа тамхины эсрэг олон хуулийн төсөл дээр ажиллаж байсан туршлагатай юм. Тэрбээр "Их британи Умард Ирландын нэгдсэн хаант улсын парламентийн танхимийн гишүүнээр 1983 онд анх сонгогдоод 2019 онд тэтгэвэртээ гарсан. Би тамхидалтын эсрэг 30 жил тэмцэж, ажиллаж байна. 1993 онд тамхидалтын сурталчилгааг хорих тамхины тухай хуулийн өргөн барьсан. Энэ нь эхний ээлжинд дэмжигдээгүй. Гэсэн ч би тэмцсээр байсан. Хуулийн өмнө Их британид тамхидалтын хэмжээ өндөр байсан. Одоогоор Их британийн тамхидалтын хэмжээ зургаан саяд хүрчихсэн байгаа. Жилд 74 мянган хүн тамхидалтаас болж нас барж байна. Английн үндэсний эрүүл мэндийн агентлагийн гаргасан тооцооллоор жилд хагас сая гаруй хүн тамхитай холбоотой өвчиллөөр өвдөж байна.  Англид татвар төлөгчид тамхичдыг эмчлэх зардалд жилд 2.5 тэрбум фунтын зардал гаргадаг. Бид Их британийн хүн амын тамхичдыг 15 хувь хүртэл бууруулсан боловч зарим бүсэд 28 хүртэлх хувь нь тамхи татсаар байна. Эдгээр тамхи татаж буй хүмүүс нь нийгмийн доод давхаргын иргэд байгаа юм. Харин чинээлэг бүлгүүдэд тамхидалтын түвшин зургаа, долоон хувьтай байна" гэв. 

-Доктор Колин Менделсон: Янжуур тамхи татдаг гурван хүний хоёр нь эрт нас бардаг-

Австрали улсын иргэн Доктор Колин Менделсон нь 30-аад жилийн турш тамхины эсрэг эмчилгээний тухай судалгаа, шинжилгээ хийсэн ба ойролцоогоор 100 мянга гаруй хувь хүнд тамхинаас татгалзахад нь тусалжээ. Тэрбээр "Би тамхины эсрэг нийгмийн эрүүл мэндийн талаас нь 40 жил тэмцэж байна. Тамхинаас шалгаалсан өвчинөөр өвдсөн олон өвчтөн нас барсаныг харсан. Олон өвчтөн тамхинаас гарах хүсэлтэй байдаг. Янжуур тамих бол хамгийн хор хөнөөлтэй тамхины нэг. Янжуур тамхи татдаг гурван хүний хоёр нь эрт нас бардаг гэх судалгаа байдаг. Монгол Улс тамхинаас гаргах бүх л бүтээгдэхүүнийг судалж, хэрэглээнд нэвтрүүлэх хэрэгтэй. Ингэснээр олон хүнийг өвчлөлөөс аварч, эмчилгээний зардалыг танана. Ууран ганс бол Авсртали улсад тамхинаас гаргах үр дүнтэй аргуудын нэг болсон. Янжуур тамхинаас өөр аюулгүй сонголтууд тамхинаас гарч чадахгүй байгаа хүмүүсийг өвчлөлөөс сэргийлж чадна. Гэхдээ уурын гаансны зохицуулалт хэрэгтэй" гэв. 

-н.Эрхэмбаяр: "электрон тамхи муу, янжуур тамхиа татъя" гэх ойлголт бий. Аль алиных нь хэрэглээг бууруулах хэрэгтэй-

Мөн мэдээллийн төгсгөлд "Тамхигүй маргаашийн төлөө" ТББ-ийн зөвлөх н.Эрхэмбаяр нэмэлт мэдээлэл өглөө. Тэрбээр "Янжуур тамхинаас гарахын тулд олон улсад авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээний нэг нь никотины агууламжийг аажмаар бууруулах замаар тамхинаас гаргах явдал. Электрон тамхи нь энэ аргуудын нэг гэдгийг л хэлж байгааг ойлгоорой. Түүнээс биш сурталчилж байгаа хэрэг огт биш. Цахилгаан тамхидалтын тоо монгол залуучуудын дунд ихсэж байгаа. Үүнийг дагаад цахилгаан тамхи хортой гэсэн тэнцвэргүй, худал мэдээлэл гарах болжээ. Тэгээд гадуур хүмүүст "электрон тамхи муу, янжуур тамхиа татъя" гэх ойлголтыг өгөөд өгч байна. Аль алиных нь хэрэглээг бууруулах хэрэгтэй" гэв. 

Нэмэлт, Тамхичин хүний хийж болох хамгийн зөв сонголт бол тамхинаас гарах юм. Гэвч ихэнх тамхичид тамхинаас гарах олон удаагийн оролдлого бүтэлгүйтдэг.

Хамгийн сайн гэх тодотголтой эм хэрэглэлээ ч тамхинаас гарах гэж хичээж буй арван хүний нэг нь л арванхоёр сар хүртэлх хугацаанд тэвчиж чаддаг байна.

Тухайлбал, хүмүүс тамхинд агуулагддаг никотинд донтсоны улмаас тамхи татдаг. Гэхдээ эрүүл мэндэд хор уршиг хүргэдэг ихэнх зуйл нь шатаж буй тамхинаас ялгардаг долоон мянга гаруй химийн хорт бодисноос үүдэлтэй.

Мөн насанд хүрээгүй хүүхдүүдийн тамхи, тамхины төрлийн бүтээгдэхүүн хэрэглэх талаар ямар арга хэмжээ авах талаар туршлагаасаа хуваалцахаар ирсэн байна. Дээрх өндөр хөгжилтэй орнууд нь тамхийг орлуулах бүтээгдэхүүн байдаг гэж тодорхойлсон байна. Мөн тэдгээр бүтээгдэхүүнийг бодлогоор дэмжих нь тамхидалтын түвшинг бууруулах чухал алхам болдог гэж үзэж буй юм. 

Д.Батчулуун