БАРИМТ 1
Орос-Украины дайн (Украин: Російсько-українська війна, Орос: Российско-украинская война) нь Орос, Украины хооронд 2014 оны 2 сараас хойш үргэлжилж байгаа дайн юм.
БАРИМТ 2
2013-2014 оны туршид үргэлжилсэн Украины Евромайдан эсэргүүцлийн хөдөлгөөний төгсгөлд болсон Майдан хувьсгалаар Украины ерөнхийлөгч болон засгийн газрыг огцруулжээ. Энэ үйл явдлыг залгуулаад Орос Крымыг эзэлж өөртөө нэгтгэсэн бөгөөд Украины Оростой хил залгаа Донбас дахь салан тусгаарлах үзэлтнүүдэд цэрэг зэвсгийн дэмжлэг үзүүлж эхлэсэн.
БАРИМТ 3
2014 оноос 8 жилийн туршид ийнхүү хэд хэдэн сөргөлдөөн гарч улс төрийн хувьд хурцадмал байдалтай байсан.
БАРИМТ 4
2021 оноос Украины хил дагуу Оросын цэрэг зэвсгийн бөөгнөрөл үүсч, 2022 оны хоёрдугаар сарын 24-нөөс Оросын зэвсэгт хүчин Украин руу довтолжээ.
БАРИМТ 5
2014 оны хоёрдугаар сарын 22-нд огцрохоосоо өмнө Украины ерөнхийлөгч Виктор Янукович "Европын Холбоо-Украины хоорондын холбооны гэрээ"-нээс татгалзаж, Оросын Евразийн эдийн засгийн холбоотой хамтарч ажиллах шийдвэр гаргаснаар Украины зүүн, өмнөд хэсгүүдэд Оросыг дэмжсэн үймээн гарч эхлэв.
БАРИМТ 6
Үүний зэрэгцээ аливаа цэргийн тэмдэглэгээгүй Оросын цэргүүд Крымын хойг руу нэвтэрч, стратегийн ач холбогдолтой байршил, дэд бүтцийн объект, засгийн газрын барилгуудыг мэдэлдээ авчээ.
БАРИМТ 7
2014 оны гуравдугаар сарын 16-нд Крымыг Оростой нэгтгэх зорилгоор тус мужид санал асуулгыг маргаантайгаар явуулж хоёр өдрийн дараа Оростой нэгтгэжээ. 2014 оны 4 сард Бүгд Найрамдах Донецк Ард Улс (Донецкт), Бүгд Найрамдах Луганск Ард Улсыг (Луганскт) зүүн Украин дахь салан тусгаарлах үзэлтнүүд Оросын улс төрч, цэргийн дэмжлэгтэйгээр байгуулж салан тусгаарласнаа мэдэгджээ.
БАРИМТ 8
2014 оны 8 сард Оросын талаас тэмдэглэгээгүй цэргийн автомашинууд Украины талд буюу Донбасст нэвтэрч оржээ. Оросын талаас оролцоог үгүйсгэсэн ч Донбасс дахь дайнд Орос цэргүүд оролцож, цэрэг зэвсгийн нөөц бэлтгэж байсныг илрүүлсэн.
БАРИМТ 9
2015 оны 2 сард дайныг зогсоох зорилгоор эхлүүлсэн Минскийн гэрээнд Орос, Украины талаас гарын үсэг зурсан ч хэд хэдэн маргааны улмаас зааврууд нь бүрэн хэрэгжээгүй. Дайн зогсонги байдалтай байсаар 2019 оны 7 сар гэхэд Украины нутаг зэвсгэрийн 7 хувийг эзлэсэн гэж Укрианы засгийн газраас мэдээлжээ.
БАРИМТ 10
2022 оны 9 сар гэхэд Украины 18 хувийг Орос эзлэжээ. 2021 оны эхэнд болон 2021 оны сүүлээс 2022 оны 2 сар хүртэл Оросын тал Украинтай хил ойролцоо өөрийн болон Беларусын нутаг дэвсгэрт цэрэг зэвсгийн бөөгнөрөл үүсгэж, НАТО гэх мэт ажиглагчдын анхаарал шүүмжлэлд өртжээ. Энэ үеэр Оросын ерөнхийлөгч Владимир Путин НАТО-гийн өргөжилтийг шүүмжилж, Украиныг гишүүнээ болгохыг хориглох шаардлага тавьж, Украиныг хуурамч улс ба Оросын салшгүй хэсэг хэмээх үзлийг илэрхийлж байжээ.
БАРИМТ 11
2022 оны хоёрдугаар сарын 21-нд Оросын тал Донекц, Луганск дахь салан тусгаар улсуудыг хүлээн зөвшөөрч, цэргээ явуулжээ. Үүнээс 3 хоногийн дараа "Цэргийн тусгай ажиллагаа" нэрийдлээр Украиныг эзлэхээр довтолжээ.
БАРИМТ 12
Дайныг олон улсаас (ялангуяа барууны орнууд ба аж ахуйн нэгжүүд) шүүмжилсэн бөгөөд Украинд цэрэг зэвсэг, тусламж явуулахаас гадна Орос, Беларусьт эдийн засгийн санкцын арга хэмжээг авсан.
БАРИМТ 13
Оросын талын амь үрэгдсэн, шархадсан болон сураггүй болсон цэргүүдийн тоо 1.2-1.3 сая хүрч байгааг судалгааны байгууллага онцолжээ.
БАРИМТ 14
Түүнчлэн хоёр талын цэрэг, иргэний нийт тоо нийлсэн алдагдал нь ойролцоогоор 1.8-2.0 сая хүрэх магадлалтай гэж олон олон улсын шинжээч үзэж байна.
БАРИМТ 15
Дайнд танк, их буу, пуужин, дрон зэрэг орчин үеийн зэвсэг өргөн хэрэглэгдэж, дроны дайн ихээхэн анхаарал татаж байгаа.
БАРИМТ 16
Олон улсын хамтын нийгэмлэг, ялангуяа Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага, АНУ-ын талууд гал зогсоох уриалга гаргаж, Егитит, Саудын Араб зэрэг улсууд хамтран эвлэрүүлэх, хэлэлцээр хийхийг хүссэн ч хараахан амжилтад хүрээгүй байна.
БАРИМТ 17
Дайны улмаас хэдэн сая хүн дүрвэж, Европ тивд сүүлийн хэдэн арван жилд тохиогоогүй том дүрвэгсдийн урсгал үүссэн.
БАРИМТ 18
Оросын талд Донецк PR, Луганск PR, Хойд Солонгос, Беларусийн цэргүүд тулалдаж байна.
БАРИМТ 19
Дайны улмаас мина болон дэлбэрээгүй сум их хэмжээгээр үлдсэн нь иргэдэд олон жилийн турш аюул учруулах нөхцөл үүсгээд байна.
БАРИМТ 20
Оросын тал Украины нутаг даяар энгийн иргэд суурьшсан бүсэд удаа дараа бөмбөгдөлт хийж байгаа нь дайны гэмт хэрэг гэж олон улс үзэж байгаа.
БАРИМТ 21
Левада төвийн 2022 оны 4-р сард хийсэн судалгаагаар санал асуулгад оролцсон оросуудын ойролцоогоор 74 хувь нь Украинд явуулж буй "тусгай цэргийн ажиллагаа"-г дэмжиж байгаа нь Оросын олон нийтийн санаа бодол 2014 оноос хойш мэдэгдэхүйц өөрчлөгдсөнийг харуулж байна. Зарим эх сурвалжийн мэдээлснээр олон оросууд дайныг дэмжиж байгаагийн шалтгаан нь суртал ухуулга, ташаа мэдээлэлтэй холбоотой гэнэ. Үүнээс гадна, зарим иргэд сөрөг үр дагавраас айж, санал асуулгад оролцоогүй байх магадлалтай ажээ.
БАРИМТ 22
Гуравдугаар сарын сүүлээр Орост явуулсан санал асуулгаар дараах дүгнэлтэд хүрсэн байна. Цэргийн ажиллагаа яагаад явагдаж байгаа вэ? гэж асуухад хариулагчид Украинд энгийн иргэд, орос үндэстэн эсвэл орос хэлтэй хүмүүсийг хамгаалах (43%), Орос руу халдахаас урьдчилан сэргийлэх (25%), үндсэрхэг үзэлтнүүдээс ангижрах, Украиныг "үндэстэн болгох" (21%), Украин эсвэл Донбассын бүс нутгийг Орост нэгтгэх (3%) зорилгоор гэж хариулсан.
БАРИМТ 23
Санал асуулгаар Оросын ерөнхийлөгчийн рейтинг довтолгооны өмнөх 71 хувиас 2023 оны 3-р сард 82 хувь болж өссөн байна.
БАРИМТ 24
2024 оны 8-р сард НҮБ-ын албан тушаалтан Даниэль Белл Украины дайны олзлогдогсдын 95% нь Оросын эрүүдэн шүүлтэд өртсөн (жишээлбэл, зодох, цахилгаанд цохиулах, эсвэл нүцгэлэх) гэж мэдэгджээ.
Сэтгэгдэл (1)