БАРИМТ 1
1988 оны дөрөвдүгээр сарын 06-нд Архангай аймгийн Их тамир суманд төрсөн. Айлын ууган хүү.
БАРИМТ 2
Хөвсгөл аймгийн Хатгал тосгонд амьдарч, 2006 онд арван жилийн сургуулиа төгсөж бүрэн дунд боловсрол эзэмшсэн байна.
БАРИМТ 3
Тэрбээр 2010 онд МУИС-ийн биологийн ангийг төгсөн дээд боловсрол эзэмшиж, биологич мэргэжилтэй болжээ.
БАРИМТ 4
2010 оноос “Ирвэс хамгаалах сан”-д ажиллаж, Өмнөговь аймгийн Тост, Тосонбумбын нурууны цоохор ирвэсний урт хугацааны судалгааны төвийн менежерийн ажлыг үр бүтээлтэй гүйцэтгэж байсан.
БАРИМТ 5
Тэрээр энэ ажлынхаа зэрэгцээгээр ирвэс, малчдын хооронд үүссэн асуудлыг мэргэжлийн биологич хүний төдийгүй малч удамтай монгол хүний ухаанаар анзааран зохицуулах, ховордсон ан амьтны байршил бүхий нутаг оронд байгаа хүн, малыг зэрлэг ан амьтны халдлагаас хамгаалах, тэдгээрийн хоорондын зохицлыг олох арга замыг эрэлхийлдэг байжээ.
БАРИМТ 6
Тэрбээр Тост, Тосон бумбын бүс нутаг дахь ховор ан, амьтныг хамгаалах түүний ажил тухайн бүс нутагт үйл ажиллагаа явуулж байгаа уул уурхайн компаниудын үйл ажиллагаатай өөрийн эрхгүй зөрчилдөх болсон гэдэг.
БАРИМТ 7
Учир нь УИХ-ын тогтоолоор тусгай хамгаалалтад авахаар шийдвэрлэсэн дээрх бүс нутгийн зарим хэсгийг ЗГ-ын шийдвэрээр тусгай хамгаалалтын бүсээс гаргаж шийдвэрлэсэн нь Тост, Тосон бумба орчимд уул, уурхайн үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаа идэвхжин энэ бус нутагт амьдардаг ховордсон ан амьтан ус, бэлчээргүй болж, дайжих, устан мөхөхөд хүргэж болзошгүй байдалд оруулсан байлаа.
БАРИМТ 8
Энэ асуудалтай нутгийн иргэд, Ирвэс хамгаалах сан, түүний дотор тус сангийн менежер Т.Лхагвасүмбэрэл агсан эрс шийдэмгий тэмцэж байсны хүчинд тухайн үед олгогдсон байсан 22 тусгай зөвшөөрлийг 18 болгосон байдаг.
БАРИМТ 9
Тост, Тосон бумбын нуруу орчмын бүс нутгийг бүхэлд нь улсын тусгай хамгаалалтад оруулах хүсэлтэй байсан нь түүний амьд ахуйдаа телевиз, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр өөрийн биеэр илэрхийлж байсан үг, үзэл бодлоос нь тодорхой харагдаж, баримт болон үлджээ.
БАРИМТ 10
Ажиллаж байх хугацаандаа МУИС-ийн магистрантурт элсэн суралцаж, цоохор ирвэсний үндсэн идэш болох янгирын судалгааг Монголд анх удаа давхар ажиглагчийн аргаар амжилттай судалсан. Судалгааны үр дүнгээ Олон улсын мэргэжлийн сэтгүүлд хэвлүүлж, түүгээрээ магистрын зэрэг хамгаалахаар бэлтгэж байсан.
БАРИМТ 11
Нутгийн иргэдэд байгаль орчны боловсрол олгох чиглэлд онцгой анхаарч, малчид-ирвэсний хоорондын зөрчлийг бууруулахын тулд махчин амьтнаас малаа хамгаалах хашааг нэвтрүүлэх ажлыг Олон улсын санхүүжилтээр эхлүүлэн ажиллаж байсан.
БАРИМТ 12
Т.Лхагвасүмбэрэл агсан МУИС-ийн магистрантурт суралцах богино хугацаандаа судалгааны ажлын үр дүнгээрээ Олон улсын нэр хүнд бүхий сэтгүүлд гурван өгүүлэл хэвлүүлж, эрдэм шинжилгээний ажлын гүйцэтгэлээрээ үлгэр дууриал болохуйц түвшинд ажиллаж байжээ.
БАРИМТ 13
Тэрээр мөн 2004 онд Хөвсгөл аймагт болсон Биологийн олимпиадад нэгдүгээр байр, 2009 онд зохиогдсон зэрлэг амьтдын гэрэл зургийн уралдаанд 3 дугаар байр, 2013 онд байгууллагын аварга болж, 2014 онд өөрийн дэвшүүлсэн төслөөрөө Олон улсын байгууллагаас судалгааны тэтгэлэг хүртэж байсан юм.
БАРИМТ 14
Т.Лхагвасүмбэрэл агсан “Ирвэс хамгаалах сан”-гийн Өмнөговь аймгийн Тост, Тосон бумбын нуруун дахь Хээрийн судалгааны төвд биологичоор ажиллаж, Тост, тосон бумын нуруунд ашиглалтын болон хайгуулын лиценз ихээр олгосныг эсэргүүцэн тэмцэж байх үедээ буюу 2015 оны арваннэгдүгээр сарын 6-нд цаг бусаар амиа алдсан гэдэг.
БАРИМТ 15
Хуулийн байгууллага эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгасан боловч Т.Лхагвасүмбэрэл нь “амиа хорлосон” гэх үндэслэлээр хэргийг хаасан байдаг.
БАРИМТ 16
Тост, Тосон бумбын нуруу орчмын бүс нутгийг бүхэлд нь улсын тусгай хамгаалалтад оруулах хүсэлтэй байсан нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид, уул, уурхай эрхлэгчдийн эрх ашигтай нийцээгүй учраас түүний амь насыг санаатай бүрэлгэсэн гэж үздэг.
БАРИМТ 17
Түүнийг амь насаа алдахаас өмнөхөн буюу 2015 оны 01 сарын 7-ны орой Улаанбаатар хот Чингэлтэй дүүргийн нутаг дэвсгэрт үл таних этгээдүүд түүнд хүч хэрэглэн машинд суулган авч явж уул уурхайн чиглэлээр баримталж байгаа үзэл бодлынх нь төлөө дарамтлан сүрдүүлж байсан боловч цагдаагийн байгууллага “хохирол учраагүй” гэх үндэслэлээр хэрэг үүсгэн шалгахаас татгалзсан байна.
БАРИМТ 18
2015 оны 04 сарын 30-ны өдөр Өмнөговь аймгийн Гурван тэс сумын Тост багийн нутаг Хүрэн даваа гэдэг газар судалгааны ажлаар мотоциклтэй явж байхад нь үл таних хүмүүс гарч ирж, түүнд халдан хэвлий тус газар нь хутгалан хүнд гэмтээсэн гэмт хэрэг гарсан боловч цагдаагийн байгууллага “хэргийн газарт ул мөр үлдээгүй” гэх шалтгаанаар хэргийг хаасан байдаг.
БАРИМТ 19
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн тэргүүн Х.Баттулга 2017 онд орон нутагт ажиллаж байх үедээ иргэд, хэвлэл мэдээллийн байгууллагын зүгээс энэ хэргийн талаар асуусан асуултад хариулахдаа энэ хэрэг тодорхой эзэн холбогдогчтой, гэмт хэрэг гэж үзэж байгаагаа товч тодорхой хэлсэн гэдэг.
БАРИМТ 20
“Ирвэс хамгаалах сан”-гийн биологич, ирвэс судлаач Т.Лхагвасүмбэрэл агсныг Монголын ирвэсийг хамгаалахад оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлж, “Хэлэн Фриймэн 2015” шагналаар нэхэн шагнасан.
БАРИМТ 21
Цоохор ирвэсийн гол идэш бологч янгирын хамгаалал, өнөөгийн байдлын талаар судалж, ирвэсэнд автомат камер хэрхэн суурилуулах, мөн хаягийн судалгаа хийх зэрэг үр дүнтэй ажлуудыг хийж байсан тул түүнийг ийнхүү шагнасан байна.
БАРИМТ 22
Шагналыг Т.Лхагвасүмбэрэл агсны ар гэрийнхэнд гардуулсан.
БАРИМТ 23
Хэлэн Фриймэн шагналыг Олон улсын ирвэс хамгаалах сангаас жил бүр хамгийн сайн ажилласан шилдэг судлаачид олгодог байна.
БАРИМТ 24
Тос тосон бумбын нуруунд ирвэс болон зэрлэг амьтдын амьдрах байгаль орчин нөхцлийг хамгаалж яваад зуурдаар амиа алдсан ирвэс хамгаалагч Т.Лхагвасүмбэрэлийн аав Ж.Төмөрсүх нь хүүгийнхээ үйл хэргийг үргэлжлүүлж улаан тайгын байгальд "нүд, чих" болон алхаж байна.
Сэтгэгдэл (2)