Улсын Их Хурал 2020 оны нэгдүгээр сарын 10-ны өдөр Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулж улмаар Эрүүгийн хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийг баталж, шүүхээр нэгэнт шийдвэрлэж дууссан албан тушаалын хэргүүдийг сэргээн шалгаж, нэхэн шийтгэж эхэлсэн. Хуульд “Авлига, албан тушаалын хэргийг сэргээн шалга. Хөөн хэлэлцэх хугацаа тоолохгүй, эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн хуулийг буцаан хэрэглэхгүй” гэжээ. Энэ нь шууд утгаараа “Авлига, албан тушаалын эрүүгийн хэргүүдийг сэргээж, нэхэн ял шийтгэл оногдуул” гэсэн үг юм.

Хуулийг нэгэнт баталсан юм, хэрэгжүүлэх нь тодорхой. Энэ дагуу өмнө авлига, албан тушаалын хэрэгт нэр нь холбогдоод явдаг.

Олны нүдэн дээр илт хөрөнгөжсөн гэх эрхмүүдийг хуулийн байгууллагаас шалгаж эхэлсэн. Өнгөрсөн хугацаанд шүүхээс олон ч хүнд ял, шийтгэл ногдуулсан. Хэрэв хулгай хийсэн, хувьдаа хөрөнгө завшсан бол зохих ял шийтгэл оноох нь гарцаагүй.

Гэтэл хуулийн энэхүү нэмэлт өөрчлөлт улс төрийн хоригдлыг бий болгож, улстөрчдийн тэмцлийн хөлд ажлаа шударгаар хийж яваа олон хүнийг хэлмэгдүүлж буйг бодит үнэнтэй өдөр тутам нүүр тулж яваа хуульчид, өмгөөлөгчид хэлж байна. Хамгийн гол нь хуулийн дээрх заалт нь шүүхийн, шүүгчийн эрх мэдэлд бүдүүлгээр халдсан үйлдэл аж. Харамсалтай нь, хууль тогтоох дээд байгууллага шүүх нь хүлээн зөвшөөрч, хууль ёсны болгож байгаа нь дарангуйлал тогтож байгаагийн илрэл гэдгийг ч хуулийнхан тодотгож байна.

Эрүүгийн хуулийг буцаан хэрэглэснээр шүүхийн хараат бус байдалд халдсан уу.

Хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлт нь Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хэлэлцэж, нэг талд гаргах нь парламентыг Үндсэн хуулийн хүрээнд хянах үүрэгтэй Үндсэн хуулийн Цэц юм.

Гэтэл Цэц дээрх асуудлаар гомдол гарган удаа дараа хандсан хуульч, өмгөөлөгчдөд ганц л хариулт өгдөг болжээ. Энэ нь “УИХ хуулиа засна гэсэн тул хүлээж байна” гэсэн марзан тайлбар. Үндсэн хуулийн Цэцийн өнөөгийн эмгэнэлтэй дүр төрх энэ гэлтэй. Үнэхээр УИХ хуулиа засна гэсэн бол тэд Үндсэн хууль зөрчин хууль баталснаа хүлээн зөвшөөрсөн гэсэн үг үү. Энэ мэт хариулт нэхсэн олон асуулт  хүлээж байна.

У.Тэргэл