Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.16
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Хамгийн олон хүний аминд хүрсэн ТАХАЛ

2023-8-11
0
ЖИРГЭХ

БАРИМТ 1

Тарваган тахал нь XIV зуунд Европ тивийн нийт хүн амын 30-50 хувь буюу 75-200 сая хүний аминд хүрч байсан хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн аймшигтай тахлаар нэрлэгддэг “Хар тахал”-тай молекулын түвшинд адилхан бүтэцтэй тахал. Монголчууд тарваган тахал болон хар тахлыг хоёр өөр тахал хэмээн ихэнх тохиолдолд андуурдаг.

БАРИМТ 2

Түүхийн уртад хэдэн хүний аминд хүрсэн гэдэг нь тодорхойгүй ч тарваган тахал, хар тахал нь дэлхий дээрх хамгийн олон хүний аминд хүрсэн тахлаар албан ёсоор нэрлэгддэг.

БАРИМТ 3

Тарваган тахлыг үүсгэгч “Yersinia pestis” гэх нянг Монгол, АНУ-ын баруун бүс, БНХАУ-ын ихэвчлэн Өвөр Монголын бүс, Африк тивийн урд бүс болон баруун хойд хэсгийн улсууд, Төв Азийн улсууд болон Өмнөд Америк тивийн хэд хэдэн улсын багахан газар нутгуудаар тархан амьдардаг мэрэгч амьтад биедээ тээдэг.

БАРИМТ 4

“Yersinia pestis” бактерийг биедээ мэрэгчид өөрт нь, эсвэл бөөсөнд нь хазуулах аль эсвэл махыг нь идсэн тохиолдолд тарваган тахал амьтнаас хүнд, хүнээс хүнд агаар дуслын замаар халддаг. Улмаар хүний биед тахлын шинж тэмдгүүд 2-6 хоногийн дотор илэрдэг.

БАРИМТ 5

Хүний биед нэгэнт нэвтэрсэн тарваган тахлын нян хүнийг ойролцоогоор долоон өөр аргаар үхэлд хүргэх боломжтой. Үүний хамгийн түгээмэл арга нь хүний цусан дотор болон тунгалгийн булчирхай дотор үржиж дотоод эрхтнүүдийн үйл ажиллагааг зогсоох юм.

БАРИМТ 6

Тахлын нян хүний биед нэвтэрсэн тохиолдолд цусаар дамжин тунгалгийн булчирхай руу очин үржиж эхэлдэг. Ийнхүү халдвар авсан тунгалгийн булчирхайн зангилаануудаар цус алдаж эд эсийг үхжүүлдэг. Эцэст нь эрхтнүүдийн хэвийн үйл ажиллагаа алдагдаж халдвар авсан хүнийг үхэлд хүргэдэг.

БАРИМТ 7

Тарваган тахлыг эрт оношилж эмчилж чадвал өвчтөний нас барах магадлал ойролцоогоор 10 хувь хүртэл буурдаг. Харин эмчилгээг оройтож эхлүүлбэл энэ тахлаар өвчилсөн хүний нас барах магадлал 90 хүртэл хувь. 

БАРИМТ 8

Тарваган тахлаар өвдсөн тохиолдолд өвчтөнд эхэн үедээ даарч биед тавгүй мэдрэмж төрөх, 39 хэмээс өндөр халуурах, булчин татаж өвдөх гэх мэт ерөнхий шинж тэмдгүүд илэрдэг.

БАРИМТ 9

Харин тарваган тахал хүндэрсэн тохиолдолд хүний биеийн суга, цавь, хүзүү гэх хэсгүүдээр тунгалгийн булчирхай томрох, тухайн хэсгүүдээр өвдөх, хөл гарын хуруу, уруул болон хамрын үзүүр үхжиж харлах гэх мэт шинж тэмдгүүд илэрдэг.

БАРИМТ 10

Өвчний шинж тэмдэг илэрсэн өвчтөнөөс цусны ийлдэсний сорьц аван лабарторид шинжилж тарваган тахал туссан эсэхийг тодорхойлдог. Тарваган тахал туссан тохиолдолд стрептомицин, гентамицин, доксициклин гэх антибиотикуудыг ашиглан эмчилдэг.

БАРИМТ 11

Хэдийгээр тарваган тахал өвчин анх мэрэгчээс хүнд халддаг боловч хүнд халдсаны дараа хүнээс хүнд амьсгалын замаар халдах чадвартай. Мөн уг бактери дулаан уур амьсгалтай үед тархах чадвартай байдаг тул тарваган тахлын тохиолдлууд жилийн зургаа, долоо болон наймдугаар саруудад ихэвчлэн бүртгэгддэг.

БАРИМТ 12

XIV зуунд тарваган тахал дэгдсэнээс шалтгаалж хот төлөвлөлт болон ариун цэврийн байгууламжуудыг шинэчилсэн ба харх болон мэрэгч амьтад тахал тараахаас сэргийлж хог хаягдлыг зайлуулах, суурин газруудад ариутгал хийх ажлуудыг тогтмол хийж эхэлсэн.

БАРИМТ 13

Үүнээс гадна уг тахалтай нүүр тулсны улмаас дэлхий дахины анагаахын шинжлэх ухаанд халдварт өвчин судлал, өвчнийг тархахаас сэргийлэх, өвчтэй хүмүүсийг тусгаарлан эмчлэх гэх мэт нийгмийн эрүүл мэндийн анхан шатны ойлголтууд нэвтэрсэн.

БАРИМТ 14

Манай эриний өмнөх 3800 жилд харьяалагдах хүний шүднээс “Yersinia pestis” гэх тарваган тахал үүсгэдэг нян илэрсэн нь эрдэмтдийг уг тахал одоогоос дор хаяж 5000 жилийн өмнө үүссэн гэх онолыг дэвшүүлэхэд хүргээд байна.

БАРИМТ 15

Тарваган тахлыг түүхийн уртад олон эзэнт гүрнүүд биологийн зэвсэг болгон ашигласаар ирсэн. Тухайлбал, Японы эзэн хааны арми дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Хятадын армийн эсрэг тулалдах үедээ тарваган тахлыг дайсны бүс нутагт санаатайгаар тарааж байсан гэдгээ 1941 онд дайны гэмт хэргийн шүүх хурлын үеэр нэр бүхий цэргийн өндөр албан тушаалтнууд хүлээн зөвшөөрсөн байдаг.  

БАРИМТ 16

Тарваган тахлыг дундад Азиас анх харханд тээгдэж тив хоорондын худалдааны замаар дамжин Европ тивд ирсэн хэмээн үздэг. Иймээс худалдаа наймаа хийдэг зарим замыг “тахал”-тай хэмээн хааснаар өөр олон гарцыг нээсэн. Ингэснээр худалдааны салбарт огцом ахиц дэвшил гарсан.

БАРИМТ 17

Тарваган тахал хүний аминд хүрэхээс гадна ан амьтдын тоо толгойг мэдэгдэхүйц хэмжээгээр багасгаж экологид сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Нян тээгч мэрэгч амьтад олноороо үхсэнээр махчин амьтдын хоол хүнс огцом багасаж байгалийн тэнцвэрийг алдагдуулдаг байна.

БАРИМТ 18

Тарваган тахлын тохиолдол эрс багассан нь XIV зуунд уг тахлаар өвдөж амьд гарсан хүмүүс тахлын эсрэг дархлаатай болсонтой, бас эмчлэх аргуудыг, урьдчилан сэргийлэх аргуудыг нээсэнтэй холбоотой.

БАРИМТ 19

Тарваган тахал нь урлаг, уран зохиол, соёлын илэрхийлэлд XIV зуунаас хойш давтагдан багтсаар ирсэн сэдэв бөгөөд үргэлж хүмүүсийн зовлонг, нийгмийн хар бараан сэдвүүдтэй уялдан холбогддог.

БАРИМТ 20

Одоогийн байдлаар тарваган тахлын эсрэг ямар нэгэн албан ёсны вакцин байхгүй хэдий ч эрдэмтэд өндөр эрсдэлтэй бүлэгт хамаарагддаг хэд хэдэн төрлийн вакциныг боловсруулсан. ​​​​​​​

БАРИМТ 21

Тарваган тахлын тохиолдол XIV зуунаас хойш эрс багассан ч Монгол оронд жил бүр шахам бүртгэгдсээр байна. Уг тахал эрүүл мэндийн салбар өндөр түвшинд хөгжиж амжаагүй Африк тивийн ядуу буурай орнуудад ихээхэн хэмжээний хохирол учруулдаг. ​​​​​​​

БАРИМТ 22

Ойрын хугацаанд бүртгэгдсэн тарваган тахлын тохиолдлуудаас дурдвал 2017 онд Мадагаскар улсад тарваган тахал нэгдэж нийт 2,300 хүн халдвар авснаас 200 хүн нас барсан. Уг үйл явдлаас болж Мадагаскар улсын засгийн газрын зүгээс улсынхаа хилийг хааж аялал жуулчлалыг хязгаарлан эрүүл мэндийн томоохон кампанит ажлуудыг зохион байгуулсан.

БАРИМТ 23

2019, 2020, 2021 онуудад манай урд хөрш болох БНХАУ-д тарваган тахлын тохиолдол бүртгэгдэж байсан ба эдгээр тохиолдлууд нь бүгд тарвага агнаж идсэн өвөр монголчууд байжээ. Улмаар БНХАУ тухайн бүс нутгийн хилийг хааж өвчний тархцыг таслан зогсоож байжээ.

БАРИМТ 24

Дэлхийн ихэнх бүс нутагт харх, жирх, туулай, хэрэм гэх мэт мэрэгч амьтдад хазуулснаас болж хүмүүс тарваган тахал тусдаг бол зөвхөн монголчууд болон БНХАУ дахь өвөр монголчууд тарвага агнаж идсэнээс болж уг өвчнийг тусдаг байна.

image

Монгол орны ихэнх аймаг тарваган тахлын голомттой гэж тэмдэглэгддэг ч эдгээр нутгаас тарвага агнах, түүхийгээр эд эрхтэнийг нь идэх зэрэг эрсдэл өндөр үйлдлүүд гарсаар буй. Сүүлийн хэдхэн хоногт 1.3 сая хүнтэй нийслэл хотод тарваган тахлын сэжигтэй хоёр тохиолдол илэрч, нэг нь шинжилгээгээр батлагдаад байна. Энэ тахал бол дэлхийн түүхэнд хамгийн олон хүний амийг авсан гэж тэмдэглэгдсэн байдаг. Уг тахлын талаарх 24 баримтыг бэлтгэн хүргэж байна.

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
Этгээд хоригтой 24 улс
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Зочин (192.82.80.102)
    Sonirkholtoi medeelel baina
    2023 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Аравдугаар сард гадаадын 3,646 иргэнд визийн зөвшөөрөл олгожээ
    3 мин
  • Шинэ дасгалжуулагчийн эхний сорилт эх орондоо...
    19 мин
  • Мэдэгдэл
    19 мин
  • Нийтийн тээврийн зарим чиглэлийг богино эргүүлж байна
    56 мин
  • Т.Сайфолла ДАШТ-ээс мөнгөн медаль хүртлээ
    1 цаг 19 мин
  • Израилын цэрэг газын зурваст хамас бүлгийн ахлах командлагчийг устгажээ
    1 цаг 44 мин
  • Дональд Трамп Путин, Ши Жиньпин нартай анх удаа гурван талт уулзалт хийнэ
    2 цаг 28 мин
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
    2 цаг 35 мин
  • Мексикийн хар тамхины нэрт толгойлогч, “боссуудын босс” хочит Мигель Анхель Феликс Гальярдо таалал төгслөө
    2 цаг 47 мин
  • Өөрийн барааг худалдаж авахыг хориглодог Өмнөд Солонгос наймаачин эр
    2 цаг 56 мин
  • Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
    3 цаг 12 мин
  • Энэ долоо хоногт ордуудын амьдрал хэрхэн өрнөх вэ?
    3 цаг 17 мин
  • Битүүний өдрийг бүх нийтийн амралтын өдөр болгох уу?
    3 цаг 32 мин
  • Төв аймгийн ихэнх сумдын нутгаар 0.2-3.0 мм нойтон цас, цас орж, цасан шуурга шуурна
    3 цаг 48 мин
  • Үйл явдал: Хил хамгаалах байгууллагад хүний эрхийн сургагч багш бэлтгэх сургалт болно
    3 цаг 51 мин
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
    20 цаг 35 мин
  • Шинэхэн дэлхийн аварга Спенсер Лий өвдөгний чагтан холбоос залгах хагалгаанд оржээ
    22 цаг 32 мин
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
    23 цаг 11 мин
  • Хар баасан гарагийн хямдралаар Монголд зарим худалдааны байгууллагууд 80 хүртэлх хувийн хямдрал зарлажээ
    Өчигдөр 12 цаг 29 мин
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
    Өчигдөр 10 цаг 39 мин
  • Чингис хааны тухай гадныхны бичсэн сонирхолтой баримтууд
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Чингис хааныг магтан дуулсан БҮХ дуу
  • Чингис хааны тухай өгүүлэх БҮХ кино
  • Сагсанбөмбөгт ур чадвараараа гайхагдаж байгаа Өлзийбатын Индра гэж хэн бэ?
  • “Нэткапитал ХБҮЦ 2.0”-ийн анхдагч зах зээлийн арилжаа эхэллээ
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • ФОТО: УИХ-ын хүндэтгэлийн хуралдаан эхэллээ
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • "Чингис хаан" одонг хүртсэн эрхмүүд
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Чингис хааны тухай гадныхны бичсэн сонирхолтой баримтууд
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Чингис хааныг магтан дуулсан БҮХ дуу
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Чингис хааны тухай өгүүлэх БҮХ кино
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • У.Хүрэлсүх: Их Монгол Улсын үргэлжлэл болохоо өглөө бүр санаж, өдөр бүр хичээж, үдэш бүр цэгнэж явахыг уриалж байна
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК