“Хойд бүс-Эрдэнэт 2025” эдийн засгийн форум эхэллээ. Орхон аймаг, Эрдэнэт хотын ирээдүйн хөгжлийн үзэл баримтлалыг олон нийтэд танилцуулах, ирэх жилүүдэд хэрэгжүүлэх төсөл хөтөлбөрүүдийг хэлэлцүүлэх, олон талт хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх зорилгоор  “Хойд бүс – Эрдэнэт 2025” эдийн засгийн форумыг зохион байгуулж байна. Энэ үеэр Орхон аймгийн Засаг дарга Б.Зоригтбаяр Ирээдүйн Эрдэнэтийн талаар илтгэлээ танилцууллаа. 

Тэрбээр "Манай Эрдэнэт хот 1976 онд Эрдэнэт үйлдвэрийг дагаж байгуулагдсан. Удахгүй 50 нас хүрэх гэж байна. 50 жилийн хугацаанд Зууны манлай бүтээн байгуулалт болсон Эрдэнэт үйлдвэр, Эрдэнэт хот сүндэрлэлээ. Эрдэнэтчүүд олон жилийн хугацаанд улсын төсвийн 30 орчим хувийг, орон нутгийн төсвийн 90 орчим хувийг дангаараа бүрдүүлж ирсэн.

Манай хот уул уурхай дагасан үндэсний эдийн засгийн өсөлтийн гол төв мөн. Өнөөдрийн байдлаар бид 105.3 мянган хүн амтай. Хүн амын нягтаршилаар Улаанбаатар хотын дараа улсад 2 дугаарт ордог. Нэг хүнд ноогдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 40 орчим сая төгрөг, үүгээрээ бид улсад мөн 2 дугаарт орж байна. Нийт 30 мянган өрхийн ойролцоогоор тал хувь нь орон сууцанд, мөн тал хувь нь гэр хороололд амьдарч байна. Та бүхэн энэ 2 тоо ямар учиртай гэж бодож байна. 

Бидний бүх зүйл асуудалгүй, сайхан бас биш. Ажилгүйдэл 7.9 хувьтай байна. Хэрвээ бид уул уурхайн орлогыг тооцохгүй бол эдийн засгийн үзүүлэлтээрэ улсад сүүлийн байруудад буюу 19 дүгээрт орж байна. Бид нэг салбараас хамааралтай эдийн засагтай байгаа нь урт хугацаанд эрсдэлтэй.Иймээс бидэнд хөгжлийн шинэ үзэл баримтлал, бодлого хэрэгтэй байна.

Хөгжлийн шинэ үзэл баримтлалаа холбогдох хууль, үндэсний, бүсийн, орон нутгийн болон олон улсын хөгжлийн бодлогын баримт бичиг, стандартууд, шинжлэх ухааны судалгаануудад үндэслэн боловсрууллаа.Өнөөдрийн арга хэмжээг нээж морин хуур тоглосон хүүхдүүд 2036 онд насанд хүрсэн залуучууд болно. Бид 12 жилийг хөгжлийн нэг үеийг төлөвлөх бодит хугацаа гэж харж байна. Ингээд ирээдүйн Эрдэнэтийн хөгжлийн үзэл баримтлалыг хамтдаа тодорхойлъё. Бид хөгжихийн тулд бүтээлч байх хэрэгтэй. Бүтээлч байна гэдгийг шинийг санаачлагч, санаачилсан бүхэн маань байгаль орчинд ээлтэй үйлдвэрлэл буюу нөхөн сэргээгдэх баялаг байна. Мөн бид хамтдаа амьдрах таатай орчноо бүтээнэ.

Эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэлийг биотехнологийн үйлдвэрлэл гэж тооцож байна. Биотехнологиийг энгийнээр тайлбарлавал байгалийн болон хөдөө аж ахуйн гаралтай түүхий эд материалыг боловсруулан үнэ цэнэтэй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх салбар юм. Жишээ нь гоо сайхны бүтээгдэхүүн, хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн, эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүнүүд гээд олон зүйлсийг нэрлэж орно. Биотехнологийн бүтээгдэхүүний зах зээл дэлхий дахинд өссөөр байна. Бидний эргэн тойронд хангалттай хэмжээнийнөхөн сэргээдэх органик түүхий эд байна. Энэ нь бидний байршлын давуу тал болж байна.

Бас бид өөрсдийн жижиг газар нутаг дээр үйлдвэрлэлийн аргаар үнэ цэнэтэй түүхий эд үйлдвэрлэж чадна. Өөрөөр хэлбэл бид төмс тарих, үнэ цэнэтэй ургамал тарих хоёрын эдийн засгийн үр өгөөж ялгаатай байна. Ингээд байгалийн болон таримал түүхий эдээр үнэ цэнэтэй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж экспортлох боломжтой. Биотехнологийн бүтээгдэхүүн жин, овор багатай, үнэлэгээ өндөртэй тул тээвэр логистикийн хүндрэлд орохгүй.

Энэ салбарыг хөгжүүлсэнээр Эрдэнэтчүүд бид технологи, ур чадвар, үйлдвэрлэлийн төв болно. Бидний хамгийн сайн мэддэгээр Булганы айраг гэдэг шиг Эрдэнэтийн шинэ баялаг бий болно.

Төрийн зүгээс биотехнологитой холбоотой бизнесийг татварын хөнгөлөлттэй орчин, парк, бүсчлэлээр дэмжинэ. Мөн технологи зохион бүтээх, бараа бүтээгдэхүүнээ сайжруулах судалгааны төв, хүний нөөц, суурь судалгаа бэлтгэх их сургууль байгуулна. Бизнес эрхлэгчдийн борлуулалтыг дэмжих зорилгоор гадаад, дотоодын хамтын ажиллагааг өргөжүүлнэ. 2025 оны орон нутгийн төсөв батлагдахад нэг хүнд ноогдох хөрөнгө оруулалт 300 мянган төгрөг байна.

Бид бага төсвөөр хөгжил ярих боломжгүй, зөхөн асуудлуудаа бага, багаар шийдэх л боломжтой харагдаж байна. Төсвийн хүрэлцээгүй байдлаас нэг сургуулийг 3 жил барьж байна. 2025-2028 онд хэрэгжүүлэх 3 төслийг нийт 978 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлж миний илтгэлийн эхэнд танилцуулсан ажилгүйдлийг 3 хувь хүртэл бууруулах, уул уурхайгаас бусад салбарын эдийн засгийн үзүүлэлтээр улсад тэргүүлэх томоохон зорилго дэвшүүлээд байна. Долоо хоногийн өмнө Булган баймагт болсон бусийн анхдугаар зөвлөгөөн, Засгийн газрын өргөтгөсөн хуралдаанд Ерөнхий сайд бонд буюу Эрдэнэт үнэт цаас гаргах, хөрөнгө оруулалтаар хөгжлийг хурдасгах санаачлагыг дэмжсэн. Мөн шат шатны шийдвэрүүд гарч хөгжлийн төслүүд боловсруулагдлаа.

Ирээдүйн Эрдэнэт хүн төвтэй, бүх зүйл нь ойр, хүүхдэд ээлтэй хот болно. Төр хөгжлийн төслүүдээ хэрэгжүүлэхдээ гадаад, дотоодын хамтын ажиллагаа, төр хувийн хэвшлийн түншлэл, иргэний оролцоог эрхэмлэн ажиллана. 5 дахь удаагийн эдийн засгийн форумын үндсэн зорилго ч үүнд чиглэж байгааг дахин тэмдэглье" гэв.