Улсын Их Хурлын Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын байнгын хорооноос “Нийгмийн хариуцлага ба хөрөнгө оруулалт” сэдэвт хэлэлцүүлгийг өнөөдөр Төрийн ордны “Их Эзэн Чингис хаан” танхимд зохион байгууллаа.
Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд орсон нэмэлт, өөрчлөлтийн хэрэгжилт болон тулгамдаж буй асуудлын хүрээнд зохион байгуулсан уг хэлэлцүүлэгт УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам, Д.Рэгдэл, О.Саранчулуун, Б.Хэрлэн, М.Сарнай, Х.Ганхуяг, Ц.Мөнхтуяа, Ж.Галбадрах, Д.Бум-Очир нар болон Сангийн яам, Эдийн засаг, хөгжлийн яам зэрэг төрийн байгууллагууд болон топ 100 аж ахуйн нэгжийн төлөөлөл өргөн бүрэлдэхүүнээр оролцлоо.
Хэлэлцүүлгийг нээж, УИХ-ын гишүүн, Байнгын хорооны дарга Ч.Ундрам үг хэлэхдээ, нийгмийн хариуцлагын хүрээнд боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын салбарт хийсэн аж ахуйн нэгжийн хөрөнгө оруулалтыг татварын хөнгөлөлтөөр дэмжих эрх зүйн боломж бүрдсэн нь чухал алхам болж байгааг онцоллоо.
Мөн тэрбээр, “Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай” хуулийн 22.9 дүгээр заалтад зааснаар, аж ахуйн нэгжүүд нийгмийн хариуцлагын хүрээнд хандив, дэмжлэг, хөрөнгө оруулалт хийсэн тохиолдолд тухайн зардлыг тухайн жилийн татвар ногдох орлогын 1 хүртэлх хувиар татвараас хасаж хөнгөлөх боломж бүрдсэн талаар танилцуулав. Уг зохицуулалтыг 2024 оны 8 дугаар сарын 30-ны өдөр баталсан бөгөөд 2035 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдөр хүртэл дагаж мөрдөхөөр хуульчилсан.
Хувийн хэвшлийн зүгээс соёлын өвийг хамгаалах, сэргээх, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, хүүхдийн асрамж, боловсрол, шинжлэх ухааныг дэмжих, биеийн тамир, спортын барилга байгууламж барьж ашиглах зэрэг нийгэмд чиглэсэн төсөл, хөтөлбөрүүдийг санаачлан хэрэгжүүлж, төрийн ачааллыг хуваалцаж байгааг төрөөс татварын бодлогоор урамшуулж дэмжих нь зүйтэйг онцолсон. Ийм хөрөнгө оруулалтад татварын хөнгөлөлт үзүүлэх нь нийгэмд оруулах хувь нэмрийг нэмэгдүүлж, эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд эерэг үр нөлөө үзүүлэн, төсвийн ачааллыг бууруулах ач холбогдолтой болохыг дурдав.
Мөн хуулийн хэрэгжилтийн талаар татварын байгууллага, аж ахуйн нэгжүүдийн хооронд ойлголтын зөрүү, баримт бичгийн бүрдүүлэлтийн тодорхойгүй байдал ажиглагдаж байгааг дурдан, уг хэлэлцүүлгийг Сангийн яам зэрэг холбогдох байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулж буйг тодотгов.
Тэрбээр цааш нь, 2026 оныг “Боловсролыг дэмжих жил” болгон зарласантай холбоотойгоор салбарын хөрөнгө оруулалтын судалгааг эхлүүлсэн талаар мэдээлж, бага сургууль барих, лаборатори, тоног төхөөрөмжийг шинэчлэх, багшийн нөөц бүрдүүлэх зэрэг олон чиглэлд бодит хэрэгцээ байгааг онцлон тэмдэглэлээ. Энэ хүрээнд хувийн хэвшлийн оролцоог татварын бодлогоор дэмжих нь нийгмийн тэгш хөгжилд бодитой хувь нэмэр оруулахыг тэмдэглэв.
Хэлэлцүүлэгт НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн Суурин төлөөлөгч Эваристе Коуасси оролцож, амжилт хүсэн мэндчилгээ дэвшүүллээ.
Үргэлжлүүлэн Сангийн яамны Татварын бодлогын газрын дарга Б.Тэмүүлэн шинжлэх ухаанд үзүүлэх татварын хөнгөлөлтийн бодлого, хэрэгжилтийн шинэчлэлүүдийг танилцуулав. Тэрбээр “R&D зардлыг 1 хувиар нэмэгдүүлэхэд эдийн засгийн өсөлт дунджаар 0.77 хувиар нэмэгддэг” гэдгийг дурдсан ба Засгийн газрын 10 хувийн хөрөнгө оруулалт нь хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтыг 4 хувиар нэмэгдүүлэх хандлагатай байдгийг онцлов. Мөн 2024 онд шинжлэх ухааны салбарын нийт санхүүжилт 71 тэрбум төгрөг байсан бөгөөд үүнээс 18 хувь нь эрдэм шинжилгээний зардалд зарцуулагдсан талаар дурдлаа.
Түүнчлэн, шинжлэх ухаан, технологийн тэргүүлэх чиглэл, цөм технологид нийцсэн төсөлд татварын хөнгөлөлт эдлэх боломжтой бөгөөд хандив, санхүүжилтийг гэрээгээр баталгаажуулсан байх шаардлагатайг хэллээ.
Боловсролын яамны Хөрөнгө оруулалтын газрын дарга Х.Тамираа салбарын хөрөнгө оруулалтын хэрэгцээ болон аж ахуйн нэгжүүдийн татварын хөнгөлөлтийн боломжийг танилцуулав. Тэрбээр, салбарын хөрөнгө оруулалтын дутмаг байдлаас эдийн засагт 5.7 тэрбум ам.долларын алдагдал учирсан бөгөөд 2028 он хүртэл нийт 3.3 их наяд төгрөгийн хэрэгцээтэй байгаа талаар мэдээлэв.
Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны Санхүү, хөрөнгө оруулалтын газрын дарга Ж.Отгонбат соёл, спортын бүтээлч төслүүдийг татварын хөнгөлөлтөөр дэмжих бодлого танилцуулав. Тухайлбал, “Хөх шувуу” жүжиг, 21 аймагт цахим номын сан байгуулах, соёлын бүтээлч үйлдвэрлэлийн төв барих, өвлийн спортын бааз байгуулах зэрэг төсөлд 70 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт төлөвлөсөн бөгөөд хувийн хэвшлийн оролцоог татварын 1 хувийн хөнгөлөлтөөр дэмжих боломжтойг дурдсан.
Хэлэлцүүлэг ЭЗХЯ-ны Шинжлэх ухаан, технологийн нэгдсэн бодлогын газрын дарга Д.Баттогтохын “Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай” хуулийн 22.9 дүгээр заалтын хэрэгжилтийн талаарх мэдээллээр үргэлжилсэн. Тэрбээр, нийгэмд чиглэсэн бодит хөрөнгө оруулалтад татварын хөнгөлөлт олгох нөхцөл бүрдүүлснийг тайлбарлав.
Ийнхүү “Нийгмийн хариуцлага ба хөрөнгө оруулалт” сэдэвт хэлэлцүүлэг Улсын Их Хурлын гишүүд болон оролцогчдын асуулт, санал, байр сууриар үргэлжилсэн. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Рэгдэл “Аж ахуйн нэгжүүд сумдын номын санг баяжуулж, ном хандивлах нь үнэ цэнтэй хөрөнгө оруулалт бөгөөд тэдгээр ном мөнхөд хадгалагдан, нийгмийн боловсролд үнэт хөрөнгө болж үлдэнэ. Мөн археологийн олдворыг хамгаалах, малтлагад санхүүжилт олгох нь түүх, соёлыг дэлхийд сурталчлах, аялал жуулчлалыг дэмжих чухал үр нөлөөтэй гэж байлаа. Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн О.Саранчулуун олон улсын “Корпорэйт сошиал риспонсибилити” загварыг тайлбарлаж, аж ахуйн нэгжүүд үнэт зүйл, стратегитаа уялдуулан нийгмийн хариуцлагын бодлогыг хэрэгжүүлэх шаардлагатай гэсэн саналыг хэлсэн. Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг дэмжих чиглэлээр хууль, журам боловсруулалт, хэрэгжилт сул байгааг онцолж, холбогдох төрийн байгууллагуудад хамтран ажиллахыг уриалав.
Харин Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Хэрлэн боловсрол, соёл, залуучууд, гадаадад байгаа монголчуудад чиглэсэн хөрөнгө оруулалтын бодлого, хэрэгцээ шаардлага, аж ахуйн нэгжүүдээс санхүүжилт авах боломж, журмын хэрэгжилтийн талаар холбогдох яамдаас тодруулж байлаа.
