Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар огцорлоо. Түүнд УИХ энэ удаад итгэсэнгүй. Уг нь хоёр дараалан Ерөнхий сайдаар томилж, Монгол Улсын жолоог атгуулж байсан үе бий. Гэвч нийгмийн бухимдал, ордны улс төр хоёроо тэр дийлж чадсангүй огцорлоо. Гэхдээ энэ бол нэгэнт болоод өнгөрсөн зүйл. Харин одоо улс төр хөшигний ард буцалж байна. Монгол Улсын шинэ Ерөнхий сайд хэн болох вэ гэсэн таамаг нийгмийн сүлжээнд хөвөрч, нэрсийн жагсаалт гарын арван хуруунд багтахгүй болтлоо өргөжих бололтой.

Хуулиараа бол УИХ-аас 30 хоногийн дотор дараагийн Ерөнхий сайдыг томилох учиртай. Гэхдээ мэдээж ийм хугацаанд Л.Оюун-Эрдэнэ үүрэг гүйцэтгэгч Ерөнхий сайдаар ажиллаж, одоогийн танхим нь засаглана гэж үгүй. Өнөө маргаашдаа асуудал цэгцэрч, шинэ Ерөнхий сайд тодорч, дараагийн Засгийн газар байгуулагдах буй за. Харин тэрхүү Засгийн газрыг хэн ч тэргүүлсэн бай одоогийн бүтэц, бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулахыг нийгэм хүсэмжилж байна.

Улстөрчдийнхөө эрх ашгийг хангах гэж засгаа хэт данхар бүтэцтэй байгуулбал улс орон дааж чадахаа больж буйг Л.Оюун-Эрдэнийн танхим нотолчихлоо. Татвар нэмж, торгууль өсгөж байгаа ч төрийн машиныг ард түмэн чирж явах аргагүйд хүрлээ. Магадгүй эндээс л түүний Засгийн газрыг огцруулах хөрс суурь аажмаар бүрэлдэж эхэлсэн байх. Тэгэхээр юун түрүүнд Засгийн газрын бүтцийн хувьд цомхон, бүрэлдэхүүний хувьд цөөхөн байх нь нийгмийн захиалга болчихоод байна. Нүсэр бүтцийг цомхотгож байж л төрийн зардлыг ард түмэн дааж чадахаар байгаа юм. Нөгөө талдаа эрх зүйн томоохон шинэчлэлийг одоо байгуулагдах Засгийн газраас цаг үе шаардаж байна.  Татварын орчны, Нийгмийн даатгалын, Гадаадын хөрөнгө оруулалтын гээд ар араасаа хүлээгдэж буй эрх зүйн шинэчлэлүүд байна. Яагаад гэвэл эндээс л бүх зүйл засагдаж эхэлнэ.

          Ер нь төр данхайх хэрээр татвар өсч, төсөв хөрөнгө төвлөрч, авлига цэцэглэж ирсэн байдаг. Төрийн хурган даргын сейфнээс л 7 тэрбум төгрөг бэлнээр хураагдаж байна гэхээр авлига, албан тушаалын гэмт хэрэг ямар хэмжээнд хүрсэн нь харагдана. Угаасаа ч нүцгэн тоо худал хэлдэггүй гэдэг. Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийг илтгэх үзүүлэлт үнэндээ өнгөрсөн хугацаанд үргэлж хойшоо ухарч байлаа. Бид ДНБ хоёр дахин өсч, эдийн засаг тэлсэн гэдэг ганц тоогоор “тэжээгдэж” байсан боловч иргэдийнх нь амьдралд мэдрэгддэггүй тэрхүү өсөлтийг улстөрчид, түүний хамаарал бүхий этгээдүүд хэрхэн үрж байсныг харлаа шүү дээ. Харин нөгөө талд нь баялаг бүтээгчид, хөрөнгө оруулагчид, хувийн хэвшлийнхэн нуруугаа авахуултал зүтгэж, татварын дарамтаа дийлэхгүй сөгдөж байлаа. Тийм биш гэвэл, авлигын индекс 15 байраар, чөлөөт хэвлэл 30 байраар ухарч, долларын ханш 3600 төгрөг хүрч, инфляц 10 хувьд хүрэх байсан гэж үү?

Энэ бүгдээс харахад төрийг хэт данхайлгах нь эргээд улс орны эдийн засгаа унагадаг юм байна гэсэн дүгнэлтэд ч хүрч болохоор байна. Төсвөөс бүгдийг шийдэж, төр бүх бизнес рүү хуруу дүрдэг байдал цааш үргэлжилбэл төсвийн орлогын өнөөдрийн 1.2 их наядын тасалдал цаашаа улам томрох нь гарцаагүй. Иймээс ч дараагийн Засгийн газарт дайх эхний зүйл бол данхар төрөө цомхотгож, гадаадын хөрөнгө оруулалтыг дэмжих бодлого баримтлах хэрэгтэй байна. Тэгж байж биш алдаад удчихаад байгаа валютын ханшийг хазаарлаж, тасалдал нь тэлэх гээд байгаа төсвөө алдагдлаа тогтоож барьж чадах байх. Үгүй бол өдөр ирэх тусам өсөж байгаа валютын ханшаас болж иргэдийн авдаг цалин цаас болж хувираад удлаа. Хэрэв одоогийнх шиг төр рүү бүгдийг татан төвлөрүүлсээр байвал жирийн бизнесүүд нь хаалгаа барьж, татвар төлдөг аж ахуйн нэгж ч үгүй болж мэдэхээр байна.

Төр нь данхайдаг биш, хөдөлмөр эрхлэгчид нь томордог нийгмийг бүтээж байж л дараа, дараагийн Засгийн газрууд тогтвортой ажиллах суурь бүрдэнэ. Үүнийг уг нь үе үеийн удирдагчид мэддэг байсан ч өөрийнхөө эрх мэдлийг л томруулж, төрийн аппаратыг данхайлгаж байснаас хувийн хэвшилдээ анхаарсан нь үгүй. Угтаа бол хувийн хэвшилдээ өгч болох бүх ажлыг даатгаад, төр өөрөө бодлогын дэмжлэг үзүүлээд явахад төрийн зардал багасна уу гэхээс ихсэхгүй. Төсвийн хөрөнгө оруулалт ч ялгаагүй үр ашиг нь сайжирна. Ер нь яагаад боловсрол, эрүүл мэнд гэсэн нийгмийн хамгийн эмзэг асуудлууддаа төр анхаарч, бусдыг нь хувийн хэвшилдээ даатгаж болохгүй гэж? Гудамж цэвэрлэсэн ч төр, бордюр сольсон ч төр, нүүрс ухсан ч төр гээд байхаар тэнд хулгай газар аваад байна. Төрийн мөнгө улайдаггүй бол хувийн хэвшлийнхэн төгрөг бүрийн үнэ цэнийг өсгөхгүй юм гэхэд унагахгүй ажилладаг юм.

С.Бат