Залуусын эсэргүүцлийн жагсаал эхэлснээс хойш 21 өдрийн дараа 1575 өдөр Ерөнхий сайдаар ажилласан Л.Оюун-Эрдэнэд итгэл үзүүлэх боломжгүй гэж УИХ үзлээ. Энэ нь 2025.06.03-наар огноологдож байгаа. Үндсэн хуульд зааснаар УИХ-ын сонгуулийн үр дүнгээр олонхи болсон нам ажлын тав хоногийн дотор Ерөнхий сайдын нэрийг тодруулж, 30 хоногийн дотор томилох ёстой.

Харин огцорсон эсвэл УИХ итгэл үзүүлээгүй тохиолдолд дараагийн Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилно гэсэн л хуулийн заалт буй. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр Ерөнхий сайд өөрөө танхимаа бүрдүүлдэг болсон учир Засгийн газрын бүтэц ба бүрэлдэхүүн 34 дэх Ерөнхий сайдын нэртэй хамт бараг тодорчихно гэсэн үг ээ.

Л.Оюун-Эрдэнийг огцрох сураг ч үгүй байхад л дараагийн Ерөнхий сайдад “хүчтэй яригдаж байгаа” горилогчдын нэрс хэвлэл болон сошиал орчноор хүчтэй яригдагдаж эхэлсэн. Ингэхдээ дараагийн Ерөнхий сайдыг 70 оныхон шийднэ гэсэн чимэг зүүлттэйгээр. Гэсэн ч яг үнэндээ дараагийн Ерөнхий сайд хэн байхыг олонхи болсон Ардын нам ч биш, нам бус нэг “АХ” л шийднэ гэдэг нь энэ өдрүүдэд тодорхой болж байна.

Товчхондоо дараагийн Засгийн газрыг 70 оныхон биш, 68 оны хүн шийдэх нь ээ. Бүр фантазлаж бодвол төрийн тэргүүн төрсөн өдрөөрөө шинэ Засгийн газрынхныг хүлээж авч хундаганы үг хэлж мэдэхээр байна. Дараагийн Ерөнхий сайд томилогдох хуулийн хугацаа хэдий 30 хоног ч Үүрэг гүйцэтгэгч Ерөнхий сайд, үүрэг гүйцэтгэгч сайд нартай удахыг хаа хаанаа хүсэхгүй учир ирэх долоо хоногтоо багтаад Засгийн газрыг байгуулах байх. Төрийн тэргүүний төрсөн өдөр зургадугаар сарын 14 гэдгийг тодотгоё.

Дээр хэлсэнчлэн дараагийн Ерөнхий сайдын нэр Ерөнхийлөгчийн халаасанд байхад “ХҮЧТЭЙ ЯРИГДАГДАХ” нь утгагүй боловч таамаг дэвшүүлэхэд болохгүй нь юу байх билээ. МАН-ын дүрэмд зааснаар УИХ-ын сонгуулийн үр дүнгээр олонхи болсон тохиолдолд намын дарга нь Ерөнхий сайд болох ёстой. Нэг ёсондоо Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайд огцорсноор намын даргын тамгаа ч бас өгөх болзлоо хангасан гэсэн үг. Дүрэм ёсоор бол шинэ Ерөнхий сайд Ардын намын тамга атгана гэж тодруулж болно. Энэ бол ямар ч улстөрчийн сэтгэлийн мухарт сүүмэлзэж л байдаг хүсэл. Бяртай, хүчтэй, эрх мэдэлтэй, иртэй болохыг хүсдэггүй улстөрч гэж хаана байх билээ? Тэртээ 18 жилийн өмнө С.Баяр Ерөнхий сайдаар томилогдоод “Үүрэх хариуцлагатай минь дүйх эрх мэдэл өг” хэмээгээд МАХН-ын дарга болж байсан билээ.

Д.АМАРБАЯСГАЛАН

Ардын нам алсаа бодвол, Д.Амарбаясгалан өөрийгөө бодвол дараагийн Ерөнхий сайдад хамгийн тохиромжтой нэр дэвшигч. Хэрвээ 34 дэх Ерөнхий сайдыг ирэх сонгуулийн цикл хүртэл, үгүй ядахдаа Ерөнхийлөгчийн сонгууль хүртэл тогтвортой ажиллуулъя гэвэл хамгийн тохирох хувилбар УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан. Дараалсан олон ялалтыг намдаа авчирч, намаа зангидаж явсан түүнд намын тамга атгахад учраа олохгүйн бэрхшээл байхгүй. Намын аппаратаас эхлээд Бага хурал зэрэг МАН-ын бүхий л бүтэц Ерөнхий нарийн бичгийн даргын ажлаа өгөөд жил ч болоогүй түүний зурсан зургаар л байгуулагдсан хэвээр байгаа. Одоогоор түүн шиг намдаа ч, УИХ-д ч хүлээн зөвшөөрөгдөх хэмжээний лидер МАН-д байхгүй. Ардын нам нэгэнт гарсан ан цаваа нийлүүлэхээ бодвол намын дэмжлэг, Гүйцэтгэх засаглалыг тогтвортой байлгах талаас нь харвал Ерөнхийлөгчийн дэмжлэг ч түүнд ирнэ. Үүрэх хариуцлагатайгаа дүйх эрх мэдлийг авах намынхаа Их хурлыг нэн яаралтай хуралдуулж чадвал 34 дэх Ерөнхий сайдад тохирох хүн түүнээс өөр байхгүй.

Г.ЗАНДАНШАТАР

Хамгийн хүчтэй яригдагдаж байгаа хүн бол одоогийн Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга, УИХ-ын дарга асан Г.Занданшатар. Боломжийн л хувилбар. Гэхдээ Л.Оюун-Эрдэнийг огцордог шөнө Төрийн тэргүүний хэлсэн “Би дахин Ерөнхийлөгчөөр сонгогдохгүй. Намайг Ерөнхийлөгч байх хугацаанд Үндсэн хуульд өөрчлөлт орохгүй” гэсэн үг үнэн бол Г.Занданшатар даргыг Гүйцэтгэх засаглал руу “шидэхгүй”. Харин 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшүүлэхээр “хадгалж” үлдэх байх. Дээр хэлсэнчлэн Д.Амарбаясгалангаас өөр хэн ч Ерөнхий сайдаар томилогдсон ажиллах хугацаа нь жилээс хэтрэхгүй байх магадлал маш өндөр. Тиймээс одоогийн төрийн тэргүүн дараагийн Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвших магадлал өндөртэй, хамгийн ойрын хүнээ галын шугам руу түлхэхгүй. Харин “Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулахгүй, дахин нэр дэвшихгүй” гэдэг үг нь тэр өдрийн л бодол байсан бол Г.Занданшатар 34 дэх Ерөнхий сайд болохыг үгүйсгэхгүй.

Б.ЖАВХЛАН

Хоёр аав нь хоёул Сүхбаатарынх, хоёр ээж нь хоёул Говь-Алтайнх, ээж талаараа Ерөнхийлөгчтэй ураг төрлийн холбоотой гэгддэг Сангийн сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Б.Жавхлан 34 дэх Ерөнхий сайдын сунгаанд яах аргагүй байгаа. Гэхдээ Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын огцрох шалтгаануудын нэг нь эдийн засгийн хямрал, валютын ханшийн өсөлт, төгрөг суларсан зэрэг нь мөн юм бол Сангийн сайд нь яагаад хариуцлага хүлээлцэхгүй гэж? гэж эрүүлээр сэтгэдэг хүн бүр эхний асуултаа тавина. Хүсэл хийгээд дэмжлэг байвч хүлээн зөвшөөрөгдөх хэмжээний Ерөнхий сайд байж чадахгүй л гэсэн үг. Түүнээс биш хоёр удаа Сангийн сайд, гурав дахь удаагаа УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байгаа түүнийг Ерөнхий сайд боллоо гэхэд боломжгүй хувилбар гэж маргах хүн байхгүй.

Н.УЧРАЛ

Дараагийн Ерөнхий сайд хэн байх вэ гэдгээс гардна МАН-д учраад байгаа нэг зовлон бол намаа хэрхэн зангидах вэ? Эвгүйхэн атгавал хагарчих тийм эмзэг үе дээрээ МАН ирээд байна. М.Энхболд даргын үед УИХ дээр 31:32-оор хуваагдаж байснаас ч хэврэг олдохын зовлон энэ намд иржээ. 34 дэх Ерөнхий сайдын өмнө эдийн засгаа аврах, эх орноо хөгжүүлэх үүргээс гадна намаа эвлүүлэх амаргүй даалгавар байна. Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын үүрэг гүйцэтгэгч Н.Учралын хувьд Ураны хэлцээг хийснээрээ том төслийн араас явж чаддаг гэдгээ, Төгрөг нуурыг сөхснөөрөө улс төрийн уран нүүдэлтэй гэдгээ сүүлийн хагас жилд батлаад авсан. Үе хоорондын улс төрөө дааж чадвал түүнд улс төрийн дэмжлэг ч байгаа, улстөрчийн чадвар ч байгаа. Түүний өмнө тулгарах хамгийн том бэрхшээл бол нэгэнт ил болсон намын хагарлыг эвлүүлэх л байх.

Эцэст нь хэлэхэд Ерөнхий сайд хэн байхаас үл хамааран МАН-ын дараагийн Засгийн газарт Эдийн засгийн хөгжлийн сайдаар Ж.Ганбаатар, Уул уурхайн сайдаар Г.Тэмүүлэн, бүтэц яаж зурагдахаас шалтгаалаад Ж.Энхбаяр, Г.Дамдинням, Х.Булгантуяа, Б.Энхбаяр, Т.Аубакир нарын гишүүд салбарын сайдаар томилогдох нь үнэнээс хол зөрөхгүй.

С.Ононтуул