Бүсгүйчүүддээ зориулсан энэ удаагийн эрүүл мэндийн булангаараа умайн хүзүүний хорт хавдар гэгч юу болох, түүнээс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх, өвдсөн тохиолдолд ямар эмчилгээ хийгддэг талаар мэдээлэл өгөхөөр ТТАХНЭ-ийн эмэгтэйчүүдийн эмч, анагаах ухааны магистр, ахмад Ш.Наранчимэгтэй уулзлаа.

-Умайн хүзүүний хорт хавдрын талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Сүүлийн үеийн судалгаагаар эмэгтэйчүүдэд үүсч буй хорт хавдруудаас умайн хүзүүний хорт хавдар их бүртгэгдэж байна. Умайн хүзүү өвчин мэдэрдэггүй эрхтэн. Тиймээс хожуу үедээ илрэх магадлал өндөртэй. Гэхдээ нөхөн үржихүйн насны эмэгтэйчүүдэд харьцангуй эрт оношлогдох боломж бий. Харин цэвэршилтийн насны эмэгтэйчүүд өөрийгөө цэвэршчихсэн тул эмэгтэйчүүдийн эмчид хандах шаардлагагүй гэж боддог. Энэ үед хавдрыг хожуу олж мэддэг. 

Сүүлийн үед монголд умайн хүзүүний хорт хавдрын илрүүлэг шинжилгээг 30 наснаас хойш гурван жилийн үечлэлээр хийж байгаа. Уг шинжилгээнд хамрагдаад явбал умайн хүзүүний хорт хавдраас урьдчилан сэргийлэх боломж бүрэн бий.

-Умайн хүзүүний хорт хавдар эмчлэгдэх магадлал хэр вэ?

-Эрт оношилж чадвал амь насанд аюулгүй. Хорт хавдар нь хөхөнцөр вирусээр үүсдэг. Уг вирус нь бэлгийн замаар халдварлана. Бусад өвчин зовиур, өвдөлт ихтэй байдаг тул тухай бүр нь үзүүлж, эмчлүүлдэг. Харин умайн хүзүү нь өвчин мэдэрдэггүй гучуур эдүүдээс бүрдсэн байдаг тул өвчнийг эрт шатанд нь үзүүлж оношлуулалгүй цаг алддаг. Ингэж явж байгаад хавдар задарч цус алдах үед нь мэддэг. Энэ үед хэдийнэ эмчилгээ авахаа больсон байдаг. Тиймээс хагас жилд нэг удаа үзүүлж байх хэрэгтэй. Эрт үед нь оношилвол тэр хэсэгт нь өөлж аваад эмчлэх бүрэн боломжтой.

-Хорт хавдраар өвчлөх магадлалтай ямар хүмүүс байна вэ?

-Олон бэлгийн хавьтагчтай, тамхи их татдаг хүмүүс өвчлөх магадлал өндөр байдаг.

-Умайн хүзүүний хавдраар өвчилсөн хүн эмчилгээ хийлгэснийхээ дараа жирэмсэлж болох уу?

-Туяа болон химийн эмчилгээ хийлгэсний дараа бол жирэмслэх магадлал эрс багасдаг. Харин хавдрын эхэн үедээ эмчилгээ хийлгэсэн байхад жирэмслэхэд асуудал байхгүй. Манай бүсгүйчүүдийн гол алдаа нь өвдөхөөсөө нааш эмэгтэйчүүдийн эмчид ханддаггүй. Ер нь бол эмэгтэй хүнээс ялгарч буй цагаан зүйлийн ялгарал ихэссэн үедээ заавал эмчид хандаж байгаарай.

-Урьдчилан сэргийлэх үзлэгийг хилийн отряд, заставт явуулсан байх. Энэ үеэр өвчлөл илэрсэн үү?

-Миний хувьд энэ онд Хилийн 0257, 0286, 0243, 0101, 0131, 0166, 0165, 0285, 0214 дүгээр ангид ажилласан. Харьцангуй хилчин бүсгүйчүүдийн дунд умайн хүзүүний хорт хавдар илрээгүй. Гэхдээ энэ бол санаа амрах зүйл биш. Байнга л үзүүлж байх хэрэгтэй.

-Хавдрыг хэрхэн илрүүлдэг вэ?

-Умайн хүзүүний хорт хавдар эхо болон дотор үзлэгээр мэдэгдэхгүй. Зөвхөн умайн хүзүүг дурандаж байж мэддэг. Мөн умайн хүзүүний эсийн шинжилгээгээр илэрнэ.

-Хавдрын вирусээр өвчилсөн тохиолдолд эцсийн шат хүртлээ хэр хугацаанд мэдэлгүйгээр явдаг вэ?

-Хүн бүрийн дархлаанаас шалтгаалаад өвчний хүндрэл харилцан адилгүй. Эцсийн шат буюу хавдар задарч цус алдах хүртлээ 5-7 жилийн хугацаанд мэдэлгүй явах тохиолдол бий.

Дэслэгч М.Уранбайгаль

"Эх орны манаа" сонины 2017 оны 10 сар №30