Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.20
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Т.Ихтамир: Хэн нэгнийг зодож хэргийг нь хүлээлгэвэл нотлох баримтад тооцогдохгүй

2019-6-06
0
ЖИРГЭХ

Хүний эрхийн үндэсний комиссын Гомдол, хяналт шалгалтын хэлтсийн дарга Т.Ихтамиртай ярилцлаа.


-Эрүү шүүлт гэж юуг ойлгох вэ?

-Эрүү шүүлтийг эрх бүхий албан тушаалтан буюу хуулиар эрх олгосон хүмүүс үйлддэг. Олон улсын гэрээ конвенц, Эрүүдэн шүүхийн эсрэг гэрээ конвенцид зааснаар төрийн алыан тушаалтан мэдээ, мэдүүлэг, баримт гаргах зорилгоор өөрөө эсхүл бусдын өдөөн хатгалтаар бие махбодь болон сэтгэл санааны хувьд шаналган зовоож байгаа үйлдлийг эрүү шүүлт гэж үздэг. Тэгвэл 2002 онд батлагдан гарсан Эрүүгийн хуульд зөвхөн хэрэг бүртгэгч, мөрдөн байцаагч эрүүгийн хэргийг шалгах явцдаа эрүү шүүлт тулгавал гэмт хэрэг гэж үздэг байсан. Харин 2017 оны долдугаар сарын 1-ээс мөрдөгдөж эхэлсэн Эрүүгийн хуульд дээрх эрүү шүүлт тулгаж байгаа эрх бүхий нийт төрийн албан тушаалтныг хамруулан үздэг болсон юм.

Тухайлбал, өмнөх Эрүүгийн хууль хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байх үед Өмнөговь аймагт ажиллаж байсан хэсгийн төлөөлөгч хулгайн гэмт хэрэгт холбогдон шалгагдаж байсан хоёр, гурван хүнийг эрүүгийн хэрэгт сэжиглэн баривчилсан. Ингэхдээ тухайн иргэдийг дөрвөн хөллүүлж, аманд нь чулуу зуулгаж сумын гудамжаар харгис, балмад байдлаар авч явсан. Өөрөөр хэлбэл, ийм байдлаар эрүү шүүлт тулгасан гэсэн үг. Энэ асуудлаар тухайн иргэдийн өмгөөлөгч нь гомдол гаргахад аймгийн анхан болон давж заалдах шатны шүүхээс энэ нь танхайрах гэмт хэрэг гэж зүйлчилсэн. Учир нь өмнөх Эрүүгийн хуульд эрүү шүүлтийг хэрэг бүртгэгч, мөрдөн байцаагч гэж заасан тул хэсгийн байцаагчид хамаараагүй юм. Ингээд тухайн хэсгийн байцаагчид танхайрах гэмт хэргээр ялласан ч Улсын Дээд шүүхээс Монгол Улс Эрүүдэн шүүхийн эсрэг гэрээ конвенцид нэгдэн орсныхоо хувьд энэ конвенц манай улсын хуулийн нэгэн адил үйлчлэх учраас уг заалтыг үндэслэл болгож, хэсгийн байцаагч төрийн чиг үүргийг хэрэгжүүлж байхдаа хэрэгт холбогдсон хүмүүсийг эрүүдэн шүүсэн тул эрүү шүүлт тулгах гэмт хэрэг гэж зүйлчилсэн байдаг. Түүчнлэн зодож цохихоос гадна сэтгэл зүйн дарамтад оруулах ч эрүүдэн шүүлтийн нэг хэлбэр болдог.

-Он гарсаар эрүү шүүлттэй холбоотой хэчнээн гомдол ирэв?

-Хүний эрхийн комисст ирж байгаа гомдлын дийлэнх хувийг цагдан хорих, хорих ангиудаас ирүүлдэг. Эрүү шүүлттэй холбоотой гомдол, мэдээлэл ч цөөнгүй ирдэг юм. Он гарсаар эрүү шүүлттэй холбоотой 20 гаруй гомдол ирсэн. Иргэдээс ирүүлсэн гомдолд Хүний эрхийн үндэсний комисс холбогдох ажиллагааг хуульд заасны үндсэн дээр явуулдаг. Уг асуудлыг материалжуулан харъяалах газар руу нь шаардлага хүргүүлж, шалгуулдаг юм. Тухайлбал, цагдаагийн алба хаагчийн үйлдсэн гэмт хэргийг АТГ шалгана. Цагдаагийн алба хаагч, АТГ-ын алба хаагчийн үйлдсэн гэмт хэргийг ТЕГ шалгадаг. Шүүх, прокурор, АТГ, ТЕГ-ын алба хаагчийн үйлдсэн гэмт хэргийг Цагдаагийн ерөнхий газрын мөрдөн байцаах алба шалгана. Өөрөөр хэлбэл, эрүү шүүлт явуулсан алба хаагчийг мөрдөн шалгах харьяаллыг ингэж тогтоож өгсөн байдаг.

-Өнгөрсөн оны хувьд Хүний эрхийн үндэсний комисст ирүүлсэн гомдол, мэдээллээс хэдийг нь шалгаж, шийдвэрлэгдсэн бэ?

-Прокурорын байгууллагаас ирсэн мэдээллээс үзвэл 2018 онд эрүү шүүлт тулгах гэмт хэргийн шинжтэй 69 гомдол мэдээлэл хүлээн авч, 22 гомдолд эрүүгийн хэрэг үүсгэхээс татгалзаж, 46 хэрэгт эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн. Манай байгууллагад ирж байгаа гомдол мэдээллийн тоо шүүхээр шийдвэрлэгдсэн гомдлын тоо эрс зөрүүтэй. Тухайлбал,  цагдаагийн алба хаагчид хоёрдугаар сард нэгэн иргэнийг гэрээс нь баривчилахдаа хөл нүцгэн авч явсан асуудлаар гомдол ирүүлсэн. Бид уг асуудлыг материалжуулан харъяаллын дагуу шалгуулахад “өвлийн улиралд гэрээс нь гуталгүй авч гарсан нь цагдаагийн алба хаагчийн буруу байна. Гэхдээ гэртээ архидан согтуурч байна гэж дуудлага өгсөн байна. Энэ хэргийн зорилго нь мэдүүлэг, байцаалт авах биш юм. Харин эрүүлжүүлэхээр авч явсан байна. Тиймээс энэ бол эрүү шүүлт тулгах гэмт хэрэг биш. Энэ асуудал цагдаагийн албан хаагчийн ёс зүйн зөрчил байгаа учраас тухайн албан тушаалтанд хариуцлага тооцлоо” гэсэн хариу өгсөн.

-Төрийн алба хаагч чиг үүргээ явуулахдаа бие махбодь болон сэтгэл санаанд дарамт учруулахыг эрүү шүүлтийн нэг хэлбэр гэж үзнэ гэлээ. Тэгвэл гэмт хэрэгт сэжиглэгдэж буй тухайн этгээд хэн нэгний дарамт, шахалтаар хэрэг хүлээн ялаа эдэлж байх үедээ гомдол гаргах боломжтой юу?

-Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны аль ч шатанд гомдол гаргах эрхтэй. Мөн шийтгэл авсан ч нээлттэй. Эрүүдэн шүүж байгаад цуглуулсан баримт нотлох баримтад хамаарахгүй. Тухайлбал, хэн нэгнийг зодож байгаад хэргийг нь хүлээлгэвэл энэ нь нотлох баримтад тооцогдохгүй гэсэн үг. Түүнчлэн эрүү шүүлт тулгаж авсан баримтаас гадна гэмт хэрэг үйлдсэн нь бусад баримтаар нотлогдож болдог. Өөрөөр хэлбэл, эрүү шүүлт тулгасан нь тухайн этгээд гэмт хэрэг үйлдээгүй гэдгийг нотолж байгаа асуудал биш. Хоорондоо ялгаатай ойлголт. “Би хэрэг хийгээгүй. Учир нь намайг ингэж эрүүдэн шүүж хэрэг хүлээлгэсэн” хэмээн гомдол гаргаж, энэ нь нотлогдвол хэргийг дахин шалгадаг юм.

-Аль ч нийгмийн үед эрүү шүүлт байдаг ярьдаг... Мөн эрүү шүүлтийг халахад олон жил, сайн хууль, түүнийг хэрэгжүүлэхээс шалтгаална гэж хуульчид ярьдаг, үүнийг шийдвэрлэх ёстой байх... Эрүү шүүлт гэдэг зүйлийг үндсээр нь авч хаях, халах тийм боломж байгаа болов уу. Та энэ талаар ямар байр суурьтай байдаг вэ?

-Байлгүй яах вэ. Аль ч нийгмийн үед эрүү шүүлт байсаар ирснийг түүх харуулдаг. Эрүү  шүүлт нь хүний халдашгүй байх эрхэнд халдаж байгаа үйлдэл юм. Эрүү шүүлттэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх, гэм буруутай этгээдэд хариуцлага хүлээлгэх зэрэг нь хоорондоо уялдаа холбоотой. Үүнд хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэх эрх бүхий субъект нь төр юм. Төр эрүү шүүлттэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх, түүнд тохирсон ял шийтгэл оноох, бодлого боловсруулах, түүнчлэн иргэн болн иргэний нийгмийн байгууллагууд хамрагдаж байж үр дүнд хүрнэ. Дан ганц төр гэлтгүй хөндлөнгийн хяналтууд ч хэрэгтэй. Эрүүдэн шүүхийн эсрэг конвенцийн нэмэлт протуколд нэгдэн орсон улсууд “Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх үндэсний механизм” бие даасан байгууллага байгуулахыг конвенц шаарддаг юм. Энд нэгдэн орсон улсууд нэг хүртэлх жилийн дотор уг байгууллагыг байгуулах ёстой ч манай улс байгуулалж чадалгүй таван жил өнгөрлөө. Өөрөөр хэлбэл, төр эрүү шүүлтийн эсрэг урьдчилан сэргийлэх ажлуудаа хийхгүй байна гэсэн үг шүү дээ. Тиймээс уг байгууллагыг байгуулахыг Хүний эрхийн үндэсний комиссоос удаа дараа шаардлага хүргүүлсэн.

-Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх үндэсний механизм байгуулснаар ямар давуу талтай вэ?

-Энэ байгууллага нь аль ч объект руу нэвтрэн орж, хяналт шалгалтыг хийх бүрэн эрхтэй. Комиссын гишүүд бүрэн эрхийнхээ хүрээнд тусгай объект руу нэвтэрч хяналт, шалгалт хийх эрхтэй боловч эрхээ бүрэн хэрэгжүүлэхэд тодорхой саад бэрхшээл тулгардаг юм. Харин “Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх үндэсний механизм” нь зөвхөн төвлөрсөн цагдан хорих, хорих ангиар зогсохгүй хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн дотуур байр, цэргийн анги, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг эмчилдэг асрамжийн газар зэрэг газруудад чиг үүргийнхээ дагуу шууд хүрч үйлчлэх боломжтой. Учир нь чөлөөтэй нэвтрэх боломжгүй объектуудад байгаа хүмүүс эрүү шүзүлтэд өртөх магадлал өндөр байдаг тул тухайн байгууллага энд шууд хүрч ажиллана гэсэн үг.

-Хүний эрхийн үндэсний комисс хуулийн байгууллагатай хэрхэн уялдан ажилладаг вэ?

-Эрүү шүүлттэй холбогдуулан хууль хяналтын байгууллага, зэвсэгт хүчин, хил хамгаалах ерөнхий газар, цагдаагийн ерөнхий газар, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ерөнхий газар тус бүрт сургагч багш нарыг бэлтгэж байна. Мөн орон нутгийн ажилчид тухайн газартаа сурталчилгаа, мэдээллийг иргэдэд өгөх ажлуудыг иргэдэд өгч ажилладаг. Түүнчлэн дээрх байгууллагуудтай хамтран санамж бичиг байгуулсан. Энэ хүрээнд хяналт шалгалт, сургалт сурталчилгаа, ажилчдын мэдлэг чадавхийг нэмэгдүүлэх бүх ажлыг төлөвлөгөө гарган хийж байна.

Б.Лхам

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Г.Лувсанжамц: Арилжааны уяачдын зугааг хангахын тулд хүүхдүүдийн амь насыг эрсдэлд оруулах гэж байна
Увсын Засаг дарга Э.Насанбатыг огцруулах саналыг Ерөнхий сайд хүлээн авах боломжгүй гэж үзжээ
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг Бүгд Найрамдах Солонгос Улсад албан ёсны айлчлал хийнэ
Л.Мөнхбаясгалан: Монголын өв соёл  адуу, дээл, гэртэйгээ оршиж буй
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • Зочин (124.158.111.6)
    Прокурорын дэргэдэх Мөрдөн байцаах албаа сэргээгээд байгуулчих...
    2019 оны 06 сарын 06 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Х.Баасанжаргал гишүүн Л.Энх-Амгалан сайдыг огцруулахаар Н.Учралд хандах уу?
    52 мин
  • Г.Лувсанжамц: Арилжааны уяачдын зугааг хангахын тулд хүүхдүүдийн амь насыг эрсдэлд оруулах гэж байна
    1 цаг 45 мин
  • Увсын Засаг дарга Э.Насанбатыг огцруулах саналыг Ерөнхий сайд хүлээн авах боломжгүй гэж үзжээ
    1 цаг 47 мин
  • “Мөс”, “өвс”, “шавар”, “спийд”, “дроп” зэрэг хэрэглээний нэршилтэй сэтгэцэд нөлөөт бодисыг хууль бусаар авч, хадгалжээ
    2 цаг 2 мин
  • 2000 жилийн настай Хүннүгийн хамгийн том булшийг судалж, 413 эд өлгийн зүйл олжээ
    2 цаг 6 мин
  • Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг Бүгд Найрамдах Солонгос Улсад албан ёсны айлчлал хийнэ
    2 цаг 23 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: Монголын өв соёл  адуу, дээл, гэртэйгээ оршиж буй
    4 цаг 3 мин
  • Ерөнхийлөгч асан У.Хүрэлсүхийн трэнд болгосон “Хувь заяа” дуу
    5 цаг 53 мин
  • Винсент ван Гогийн зураг дуудлага худалдаанд 190.4 сая ам.доллароор зарагдаж, өөрийн дээд амжилтаа шинэчиллээ
    6 цаг 39 мин
  • Ц.Идэрбат: “Нэг сум-Нэг мал эмнэлэг” хөтөлбөрийг 30 суманд хэрэгжүүлж, мал эмнэлгийн анхан шатны нэгжийг чадавхжуулахад анхаарч байна
    6 цаг 39 мин
  • Хаврын морин уралдаан: Өв уламжлалаа сэргээх үү, хүүхдийн эрхийг хамгаалах уу?
    7 цаг 4 мин
  • Монгол-Оросын ШУА-ийн эрдэмтэд “Эгийн голын усан цахилгаан станц” төслийг хэрэгжүүлэх боломжтой гэж дүгнэлээ
    7 цаг 21 мин
  • НҮБ-ын олон улсын шүүх Мьянмар улсыг Рохинжа үндэстний эсрэг геноцид үйлдсэн гэж үзлээ
    7 цаг 48 мин
  • ЗГХЭГ-ын даргаар томилогдох Б.Бат-Эрдэнэ гэж хэн бэ?
    7 цаг 50 мин
  • Жил бүр 700 мянга гаруй хүүхэд уушгины хатгалгааны улмаас эндэж байна
    8 цаг 26 мин
  • Багануур дүүргээс хөнгөлөлтттэй зээлийн санхүүжилт хүссэн 5 аж ахуйн нэгжид нарийвчилсан шатны үнэлгээ хийлээ
    8 цаг 31 мин
  • УИХ: Усны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ
    8 цаг 33 мин
  • ӨНӨӨДӨР: УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод Төрийн тамга хүлээлгэн өгнө
    8 цаг 42 мин
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
    8 цаг 54 мин
  • Хүүхдийн төлөө "ЗА" гэж хэлье
    9 цаг 0 мин
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Дэлхийн тайзанд шилдэг 20-т бичигдэж байгаа О.Намуунаа дараагийн шатанд үлдэхийн тулд олон нийтээс өндөр санал авах шаардлагатай байна
  • АНУ-д эрчүүдийн бэлэг эрхтнийг томруулах бизнес цэцэглэн хөгжиж байна
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Л.Мөнхбаясгалан: Манай Ерөнхийлөгч хэдэн зуун килограмм туухай өргөдөг мундаг гээд мангартаад байж болохгүй!!!
  • Монгол Улсад 958 мянган жуулчин иржээ
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • Улаанбаатарт 168,000 орчим эзэнгүй нохой, муур байна
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • ХЭҮК: Хаврын морин уралдааныг сэргээх хуулийн төслийг дэмжихгүй
  • Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Алтангэрэлийн Азбаяр Японы B.LEAGUE-ын "ASIA ALL-STARS" багийн бүрэлдэхүүнд шалгарчээ
24 баримт
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
  • Хүүхдийн төлөө "ЗА" гэж хэлье
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК