Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.20
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Ерөнхий сайд “базах уу, барьцаалагдах уу?”

2019-6-08
0
ЖИРГЭХ

Г.Занданшатар УИХ-ын дарга болсныхоо дараа Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн тухай нэг биш нэлээд хэдэн удаа тодотгосон, ярьсан, бүрэн эрхийнхээ хугацаанд хийхээ “амласан”. Энэ хүрээнд 2016 оноос бүр 2013 оны сүүлээс эхтэй шүүж, “нухсан” бараг “шахсан бяслаг” шиг болгох, засаглалын гажуудлыг засч сайжруулах, хуваарилалт эрх мэдлийг нэг зүгт харуулах үүрэгтэй Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах ажлын хэсгийн төлөөлөлд учирлаж, үүнийгээ “Бидэнд ухрах зам байхгүй. Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг хаврын чуулганаар хэлэлцэнэ” гэдгээ илэрхийлж байв. Тэр нь ч ёсоор бол Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга Д.Лүндээжанцангаар ахлуулсан ажлын хэсгээс албан ёсоор “Эцэг хууль”-даа гар хүрэх, зарим зүйл заалтад нь нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг өргөн барилаа. Улмаар Үндсэн хуулийн цэцийн дарга Д.Одбаярт ч түүнийгээ гардуулав.

УИХ-ын хаврын чуулган ирэх долдугаар сард хөшгөө хаана гэж тооцвол Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөл намрын чуулган руу шилжих магадлал нь өндөр. Гэхдээ Г.Занданшатар дарга хаврын чуулганаар хэлэлцэнэ гэдгээ хэлсэн болохоор энэ парламент Үндэсний Их баяр наадмын өмнө завгүйхэн ажиллахаар харагдаж байна. Учир нь, хуульд зааснаар УИХ төслийг хүлээн авсан өдрөөс хойш нэг сарын дотор чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэж эхлэх заалт бий.

Нэгэнт хэлэлцэж эхэлбэл УИХ-ын 76 гишүүний дөрөвний гурав буюу 57-гоос доошгүйн ирцтэй бол түүнийг Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг авч хэлэлцэхэд хүчин төгөлдөр гэж үзэхээр хуульд тусгасан байдаг.

Үүгээр Д.Лүндээжанцан тэргүүтэй Ажлын хэсгээс өргөн барьсан нэмэлт, өөрчлөлтийг УИХ-аар хэлэлцэж эхэлсэн тохиолдолд УИХ-ын гишүүд найр наадам хэсэх, түүгээр дамжуулан ирэх сонгуулийн бэлтгэлээ базаах “эрх”-ээ хязгаарлуулна. УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөлөөс баталсан хэлэлцэх асуудлын дараалалд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг оруулж, нэгдүгээр хэлэлцүүлгийг хийх эсэх тухай оруулсан нь зүгээр ч нэг цаг хугацааны давхцал биш болов уу.

2010 оны арванхоёрдугаар сарын 23-нд баталсан Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хуульд энэ талаар тодорхой заажээ. Үүнд:

11.3.2.Улсын Их Хурлын гишүүн хуралдаанд биеэр оролцож, саналаа өгнө. Бусдыг төлөөлж санал өгөхийг хориглоно;

11.3.3.төслийг батлахдаа гурван хэлэлцүүлгээр шийдвэрлэнэ. Нэг болон хоёр дахь хэлэлцүүлгээр төслийг эцэслэн батлахыг хориглоно;

11.3.4.чуулганаар урьдчилан тогтсон зөвхөн нэг төсөл хэлэлцэнэ. Өөр өөр үзэл баримтлалтай хоёр буюу хэд хэдэн төслийг саналын түвшинд харгалзан үзэж болох ба харин бие даасан байдлаар зэрэгцүүлэн хэлэлцэхийг хориглоно;

11.3.5.Байнгын хорооны болон нэгдсэн хуралдаанд санал хураалтыг асуудлын шинж байдал, нөхцөл байдлыг харгалзан илээр, эсхүл нууцаар хурааж болох бөгөөд аль хэлбэрээр санал хураахыг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар шийдвэрлэнэ;

11.3.6.хэлэлцүүлгийг тасралтгүй явуулна. Төслийг чуулган нэгэнт хэлэлцэж эхэлсэн бол эцсийн шийдвэр гартал Улсын Их Хурал өөр асуудал хэлэлцэхгүй.

11.4.Хэлэлцүүлэг хоорондын хугацаа хэлэлцэж байгаа асуудлын шинж байдал, цар хэмжээнээс хамааран долоогоос доошгүй ажлын өдөр байх бөгөөд дээд хязгаарыг нэгдсэн хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар тогтоож болно. Энэ хугацаанд Байнгын хороо, гишүүд олон нийтийн санал бодлыг сонсох, төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажлыг хийж, санал, дүгнэлтээ гаргана. Энэ нь тасралтгүй ажиллагаанд хамаарна.

11.5.Энэ хуулийн 11.3.6 дахь заалт нь хэлэлцүүлгийн үе шат хооронд зохион байгуулалтын болон нэг удаагийн /хэм хэмжээний бус/ шинжтэй хойшлуулшгүй асуудлыг шийдвэрлэхэд хамаарахгүй гэжээ.

Эндээс харахад Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх засаглалд тогтолцооны ямар салхи оруулах вэ гэдэг нь анхаарал татах нь мэдээж. Гагцхүү Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг хэрхэн нэмэгдүүлэх, гишүүд түүнд нь “косметик хагалгаа” хийх эсэх нь сонирхолтой сэдэв юм.

Жишээ нь, Ерөнхий сайд улсын төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар өөрт нь илтгэл хүлээлгэх тогтоолын төсөл оруулбал УИХ гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн 10 хоногийн дотор олонхийн саналаар шийдвэрлэнэ гэсэн заалтыг хуульд тусгажээ. Мөн УИХ тогтоолыг баталбал Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлж, тухайн асуудлыг дэмжсэнд тооцно. Харин батлахгүй бол Ерөнхий сайдыг огцорсонд тооцож шинэ Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилно гэжээ.

Улсын төсөв болон бодлогын тодорхой асуудлыг Засгийн газрын төвшинд ямар нэгэн хийдэлгүй төсөл боловсруулж УИХ-д оруулж ирэхгүй бол Ерөнхий сайдыг огцруулах хэмжээнд асуудал хөндөгдөх нь сайн хэрэг.

Үүнийг дагаад улсын төсвийн сахилга бат сайжирна, бодлогын асуудлууд чанаржина. Үрэлгэн зардал багасч, төсвийн гүйцэтгэл чанаржиж мэдэх. Хэн нэгний ашиг сонирхол орох нь бага. Бүхэл бүтэн албан тушаалаараа дэнчин тавьж төсөл оруулж ирж буй гэдэг утгаараа Ерөнхий сайдын зүгээс ч дэмжлэг хүлээхгүй төсөл оруулж ирэхгүй нь лав. Үндсэн хуулийн энэ өөрчлөлтөөр Ерөнхий сайд парламентынхаа барьцаанд орохгүй гэсэн баталгаа байхгүй юм. Гэхдээ энд нэг асуулт төрж байна.

Санаачилсан төсөв, боловсруулсан бодлогын асуудлаар нь гишүүд Ерөнхий сайдыг барьцаалахыг үгүйсгэхгүй. Жил бүр улсын төсвийг батлах үеэр тойрогтоо ахиухан бүтээн байгуулалтын санхүүжилт олгуулахыг эрмэлздэг, тэр хэрээрээ Сангийн сайдыг боорголдог гишүүд Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан тохиолдолд Ерөнхий сайдаа барьцаалах магадлал нь өндөр.  

Гэхдээ Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр Ерөнхий сайдын эрх мэдэлтэй холбоотой дэвшилттэй зүйл байна уу гэвэл байна. Тэр нь Ерөнхий сайд Засгийн газрын гишүүнийг УИХ, Ерөнхийлөгчид танилцуулснаар өөрөө томилж, чөлөөлж, огцруулахаар заажээ. Мөн Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн УИХ-д өргөн мэдүүлэх юм. Энэ асуудлыг долоо хоногийн дотор Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцаж чадаагүй бол УИХ-д өөрөө өргөн мэдүүлэх аж. Мөн Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн нь УИХ-ын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болохоор тусгасан нь гүйцэтгэх засаглал, парламентын үйл ажиллагаа холилдохоос зааглаж өгснөөрөө онцлог болж байна.

Нэг үгээр сайд нараа томилж, огцруулж, чөлөөлөх асуудлыг УИХ-д өргөн мэдүүлж, тэндээс шийдвэр гаргуулж ирсэн уламжлал энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр байхгүй болгох хэрэг. Хууль санаачлагчдын зүгээс ингэж тусгаж өгсөн нь гүйцэтгэх засаглалд бий болсон алдаа дутагдлын эцсийн хариуцлагыг Ерөнхий сайдад хамаатуулж буйгаараа онцлог гэдгийг хэлж байгаа юм. Танхимаа бүрдүүлэхээс эхлээд төсөв санаачлах хүртэлх Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг Үндсэн хуулиар дархалж өгнө гэсэн үг. Эндээс нэг талаараа Засгийн газрын бодлого, түүний бүрэлдэхүүнийг базаж, зангидах бүрэн эрхийг нь Ерөнхий сайдад олгож, нөгөө талаар төсөв, бодлогын төсөлд нь томоохон цензур тогтоосныг харж болно.   

Ямартай ч удтал дуншсаны эцэст Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах галт тэрэг хөдөллөө.

С.Сүлд

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
СЗХ-ны гишүүнд нэр дэвшигчийг сонгон шалгаруулах ажлын хэсэг байгууллаа
Танилц: Засгийн газрын хуралдаанаас гаргасан шийдвэрүүд
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (1)

  • ondor nastan (182.160.36.171)
    narangerel akademichiin ugiig sonsohson.
    2019 оны 06 сарын 08 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
    13 цаг 46 мин
  • Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
    14 цаг 44 мин
  • Европын 23 орны 23 киног БНСУ-ын Сөүл хотод үнэ төлбөргүй толилуулна
    15 цаг 48 мин
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Алтангэрэлийн Азбаяр Японы B.LEAGUE-ын "ASIA ALL-STARS" багийн бүрэлдэхүүнд шалгарчээ
    16 цаг 5 мин
  • Үнэт цаасны арилжаа түүхэн дээд үзүүлэлтэд хүрлээ
    16 цаг 12 мин
  • У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
    16 цаг 40 мин
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Ч.Маргад эх орондоо ирлээ
    17 цаг 53 мин
  • "Доха" олон улсын кино наадам эхэллээ
    18 цаг 54 мин
  • Дэлхийн тайзанд шилдэг 20-т бичигдэж байгаа О.Намуунаа дараагийн шатанд үлдэхийн тулд олон нийтээс өндөр санал авах шаардлагатай байна
    19 цаг 26 мин
  • 8660 хүүхэд гэртээ ойр суралцаж, анги дүүргэлтийн асуудал буурсан үзүүлэлттэй байна
    19 цаг 44 мин
  • "Өмнөговийн Хүлэгүүд" баг Зүүн Азийн супер лигийн хоёр дахь тоглолтдоо 29 онооны хожигдлоос эргэн ирсэн ч хожигдол хүлээлээ
    20 цаг 22 мин
  • Д.Трамп Ши Жиньпин, В.Путин нартай түүхэн уулзалт хийхийнхээ өмнө Филиппин саатлаа
    22 цаг 0 мин
  • 13 жилийн хүлээлтийн эцэст “Grand Theft Auto 6” тоглоом дэлхий даяар нээлтээ хийлээ
    22 цаг 44 мин
  • Мьянмар улс Рохинжа үндэстний цөөнхийн эсрэг хийсэн үйлдлийнхээ төлөө геноцидын хэрэгт хариуцлага хүлээх анхны улс болно
    23 цаг 6 мин
  • Японы Кюүшюү аралд 5.3 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ
    23 цаг 6 мин
  • Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
    23 цаг 9 мин
  • ХЭҮК: Хаврын морин уралдааныг сэргээх хуулийн төслийг дэмжихгүй
    23 цаг 15 мин
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ-д зодоглох Монголын 18 бөх
    23 цаг 23 мин
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
    23 цаг 34 мин
  • Агаарын бохирдлыг бууруулах эрчим хүчний хэмнэлттэй, дулаан хуримтлуурын технологийг иргэдэд танилцуулна
    23 цаг 42 мин
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • УИХ-ын гишүүн Х.Болормаа “Нээлттэй парламент” танхимд хоёр дахь удаагаа ажиллав
  • Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
24 баримт
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК