Өнөөдөр 12 дугаар сарын 06. Ардчилсан нам байгуулагдсан өдөр. Харамсалтай нь энэ намын гишүүд “төрсөн өдөр”-өөрөө баярлах байтугай уйлах ч багадаад сууж байна. Яагаад гэдгийг бүгд мэдэж байгаа. Мэдэж байгаа учир шаналж, санаа зовниж байгаа. Ардчилсан намын төлөө санаа зовно гэдэг Монголын ардчиллын төлөө санаа тавьж буй хэрэг билээ. Тиймээс Ардчилсан намын сайн муу, сайхан муухай гэдэг бол Монголын ардчиллын өгсөж, уруудах хийгээд өнгөтэй, өөдтэй байх эсэхтэй шууд холбоотой юм. Ардчилсан нам, түүний гишүүд дэмжигчид бол Монголд ардчиллыг авчирсан гавьяатай. Оготнын хамраас цус гаргалгүй нэг системийг нөгөөгөөр сольж, тайван замаар ардчилсан хувьсгал хийсэн нь тэр үеийн Монголын ардчилсан холбооныхон буюу өнөөгийн Ардчилсан намыг бүрдүүлж буй үе үеийн ардчилагчдын ухаалаг бодлого, эр зориг, эв нэгдлийн үр дүн байв.

Ардчилсан хувьсгалын хоёр дахь давалгаа шинэ зууны босгон дээр эрчээ авахад 2000 оны 12 дугаар сарын 06-нд болсон таван намын нэгдэл чухал түлхэц болсон. Монголын ардчилсан Нам, Монголын үндэсний ардчилсан нам, Монголын социал демократ Нам, Монголын сэргэн мандлын нам, Монголын шашинтны ардчилсан нам гэсэн таван нам нэгдэж өнөөгийн Ардчилсан намыг байгуулсан юм. Ийнхүү ардчилсан чиг баримжаатай намуудын нэгдэл болж үүсэн бүрэлдсэн Ардчилсан нам 2012-2016 онд УИХ-д олонхи болон засгийн эрх барьсан нь саяхны түүх.

Энэ бүхэн эдүгээгийн Ардчилсан намынханд дурсамж л болж үлджээ. Учир нь Ардчиллын 30 жилийн ойн босгон дээр Ардчилсан нам гурав хуваагдахад хүрээд байна. Хорин жилийн өмнө таван нам үзэл баримтлал, үйл хэргээ нэгтгэн зангидсан эв нэгдлийн өдрөө тэд ийнхүү таагүй мэдээлэл, тоогүй төрхтэйгээр угтав. 1206 онд их эзэн Чингис хаан эсгий туургатнаа нэгтгэн Их Монгол Улсыг байгуулсан оныг бэлгэдэн 12 дугаар сарын 06-ыг сонгон товлож, Монголын ардчиллыг түүчээлсэн намууд нэгдэн нийлж байсан тэр түүх ийнхүү бүдгэрэхэд хүрэв.

Ардчилсан намын өнгөрсөн 20 жилийн түүхийг харахад ардчиллын төлөө эвлэж нэгдэж, нягтарч хамтарч, эрх баригчдад хамгийн хүчтэй хяналтыг тавьж, ард түмэнд хамгийн том нөмөр нөөлөг нь болж ирсэн байдаг.

Харамсалтай нь С.Эрдэнэ даргын өнгөн дээр Ардчилсан нам эргэн бутарч байна. Үргэлж үнэнийг хэлж, шударга ёсыг өмөөрч, ардчиллыг хамгаалж ирсэн Ардчилсан намын рейтинг өнөөгийнх шиг ингэж шалдаа бууж байсангүй.

Тэр тусмаа сөрөг хүчин байхдаа Ардчилсан намын рейтинг үргэлж өндөр байдаг байлаа. Харин өнөөдөр Ардчилсан намын рейтинг төрийн албыг 60 тэрбумын схемээр наймаалцдаг, түшээд нь ЖДҮХС, ТЭДС, ХЭДС гээд Засгийн газрын тусгай сангуудыг хэдэн зуун тэрбумаар нь цөлмөдөг, хүчингийн хэргээр яллагдах хүртлээ ёс зүйн доройтолд орсон, яамны түшмэд нь хүний амиар наадахад хүртлээ ялзарч бугшсан МАН-ын эрх баригчдаас дор болж орхисон нь харамсахад багадах хэрэг. Өөрөөр хэлбэл муугийн муу болсон гэсэн үг.

Монголчууд гарман дээр морио сольдоггүй. Гэхдээ Ардчилсан намын хувьд бол гарман дээр морь байтугайгаа солихоос өөр аргагүй болжээ. Намынхаа рейтингийг навс унагасан Ардчилсан намын өнөөгийн удирдлага Ардчиллынхаа ойг тэмдэглэчихээд ажлаа өгөх юм бол залуусын хэлдгээр гоё харагдана. Эс тэгвэл ирэх жил болох сонгуулиар С.Эрдэнэ даргатай Ардчилсан нам гутамшигтай ялагдал хүлээх болно. Ардчилсан нам ялах, ялагдахдаа гол нь биш. Монголын ардчилал ялагдах нь эмгэнэл юм. Популизмын багтай пост коммунистууд 60 тэрбумын наймаагаа дахин үргэлжлүүлэхэд хүрэх аваас Монгол Улс Азийн ардчиллын баянбүрд биш авторитар дарангуйллын намаг болох замдаа орно.  Эв нэгдлийнхээ өдрөөр эвдэрч бутарч байгаа Ардчилсан намыг харахад ийм л гунигтай бодол төрж байна.