Нэгэн цагт АН-ын тэргүүн шугаманд явж, тэр хэрээрээ төрийн өндөр албан тушаал хашиж байсан Сангийн сайд асан С.Баярцогт, Да.Ганболд тэргүүтэй хүмүүст шүүхээс ял ногдуулсан. Үүнтэй холбогдуулж, Ерөнхий сайд асан Ч.Сайханбилэг АНУ-аас Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад хандан мэдэгдэл хийгээд байв. Уг мэдэгдэлд дурдагдсан зарим асуудал тойрсон эргэлзээ намжаагүй байхад тэрбээр "Өдрийн сонин"-д цахимаар ярилцлага өгчээ.

Тэрбээр "Даалгавар авч байгаа эсэхийг өөрөөс нь асуухгүй юу. Харин урьд нь Оросод ажиллаж байсан монгол хүн хуучин Орос андтайгаа Улаанбаатарт санамсаргүй таарахад нь бид нар одоо танай Ерөнхийлөгчид зөвлөхөөр энд түр ирээд байна гэж хэлсэн гэсэн. ШХАБ-д элсэх эхний алхмууд чимээгүй хийгдээд л байгаа. Сая сонгуулийн чимээнд дарагдуулан сонгуулийн өмнөхөн Засгийн газар энэ байгууллагад элсэхэд саад болох Төвийг сахих бодлогоосоо Монгол Улсыг татгалзуулсан шийдвэр гаргаад амжлаа.

Дубайн Төлөвлөгөөнд 2009 оны Хөрөнгө оруулалтын гэрээг давж тохирсон нэг ч асуудал байхгүй. Бүх татвар, орлогоо яс тооцоод төслийн үр өгөөжөөс Монгол 53 хувь, Рио 47 хувь авнаа гэдгээ баталгаажуулж тооцоогоо мөргүүлсэн. Энэ тооцоог бид ч биш олон улсын нэр хүндтэй Comprador, Shearman Sterling гэдэг хоёр байгууллагаар бид хөлсөлж хийлгүүлсэн. Хэрвээ аль нэг татварыг бид илүү авъя гэх юм бол өөр нэг орлого дээрээ буцааж өгч байж 53:47-гоо мөргүүлэх учиртай.

Ийм энгийн зүйлийг ойлгоогүй байж манай хэдэд ял өгчихсөн. Татварын шинжээчээр насаараа татварт ажилласан, Оюу толгойн төслийг үздэггүй байнга шүүмжилж явдаг Энхтуяа гэх эмэгтэйг албаар томилсон.

За тэр хувийн үзэл бодол нь ч дүүрч. Татварын алба бол аль болох их татвар хураахаа л бодно. Нэг талын сонирхолтой ийм этгээдээр шинжээч хийлгээд нөгөөдөх нь бүх “Мөрөөдлийн жагсаалтаа” оруулсан дүгнэлт дээр нь шүүх, прокурор бүгд нэгдчихээр яаж шударга шийдвэр гарах вэ дээ. Ийм болохоор Монгол Улс олон улсын Арбитр дээр байнга ялагдана. Уг нь бол Засгийн газар, Рио Тинто хоёр тохироод олон улсын, хөндлөнгийн гуравдагч этгээдээр тооцоогоо дахин шалгуулах хэрэгтэй.

Урьдах Засгийн газрууд байтугай УИХ-аас ч илүү шийдвэрээ зөвлөсөн. Нэн шинэ түүхэнд анх удаа шууд Ардчиллыг гар утасны мессэж ашиглан хэрэгжүүлсэн. Сонгуулийн насны хүмүүсийн 1/3 буюу 360 мянган хүний олонх нь Засгийн газрыг Оюу толгой төслөө явуулахыг дэмжсэн.

УИХ хоёр удаа Оюу толгойн далд уурхайг эхлүүлэх хугацаатай даалгаврыг Засгийн газарт тогтоолоороо өгсөн. Засгийн газар хоёр ч удаа хэлэлцэж, холбогдох шийдвэрүүдийг гаргасан. Засгийн газрын хуралдааны шийдвэрийн дагуу Ерөнхий сайд захирамж гаргасан. Тухайн үеийн УИХ дахь нам бүлгийн удирдлагуудад танилцуулсан. Төлөвлөгөө зурагдсаны дараа УИХ-д дэлгэрэнгүй танилцуулга хийгдсэн. Бүх гишүүд асуулт асууж, хариулт авсан.

Намар нь нэр бүхий гишүүдийн Асуулганд хариулсан. Өвөл нь Оюу толгой асуудлаар Засгийн газарт Итгэл хүлээлгэх санал хураалтад олонхоороо Засгийн газраа дэмжсэн.

УИХ Дубайн төлөвлөгөөг зурагдсаны дараа өөрчлөх, нэмэх, хүчингүй болгох бүх боломж нь байсан байгаа биз. Гэхдээ Засгийн газраа зөв гэж үзсэн байгаа биз. Өнөөдөр зүгээр л улс төр хийж байгаа юм. З.Энхболд УИХ-ын дарга байсны хувьд тухайн үедээ дэмжиж зөндөө ярилцлага өгч, байр сууриа маш тодорхой илэрхийлж байсан хүн. Өнөөдөр даалгаврыг нь биелүүлсэн Б.Бямбасайхан, Д.Ганболдын төлөө хуруугаа ч хөдөлгөхгүй байгаа биз. Ийм л бие нь ч, хүн чанар нь ч, бүх юм нь жижиг хүн дээ" гэсэн байна.

С.Сүлд