Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.20
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Эмгэнэл: Чингисийг хаан биш, Чингисийн төрийг төр биш гэж үздэг хүнийг “Чингис судлал”-ын тэргүүнээр сонгожээ

2022-8-11
0
ЖИРГЭХ

Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний 860 жилийн ойд зориулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн ивээл дор “Чингис хааны ертөнц ба Монгол судлал” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал наймдугаар сарын 6-10-ны өдрүүдэд болсон.

Арван жил тутамд, их эзэн Чингис хааны мэндэлсний тэгш ой бүрт зохион байгуулагдах энэхүү эрдэм шинжилгээний хуралд 14 орны 54 Монгол судлаач оролцон зургаан салбар хуралдааныг зохион байгуулсан. Салбар хуралдаануудаар Чингис хааны түүх, өв соёл, угсаатан зүй, гадаад харилцаа зэрэг өргөн сэдвийн хүрээнд илтгэл тавьж, хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн хэмээж буй ч олон улсын хуралд оролцсон монгол эрдэмтэд бол энэ хурлыг үр дүнгүй, утга учиргүй боллоо хэмээн шүүмжилснээ өөрсдийн сошиал хуудсаар бичсэн байсан. Үнэхээр чзохион байгуулсан газрынх нь хэлээд байгаа шиг энэ хурал цар хүрээ өргөн дэлгэр, үр өгөөжтэй болоогүй байх магадлалтай. Учир нь, арван жилдээ ганц удаа зохион байгуулах Их эзэн Чингис хаанд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурал гэхэд хэвлэлийн мэдээллүүд ч цөөхөн л харагдсан.

Харин эл хурлыг олны анхааралд аваачсан ганц зүйл нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилгаар байгуулсан “Чингис хаан судлалын олон улсын холбоо” хийгээд түүний тэргүүн л байлаа. Энэ холбоо нь дэлхийн олон орны эрдэмтэн судлаачдын хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэн дэмжих, олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал, зөвлөгөөн зохион байгуулах, ном бүтээл хэвлэн нийтлүүлэх, Чингис хааны өв соёлыг сурталчлан таниулах үйл хэргийг дэмжин ажиллах зорилготой.

Гэсэн ч ийм сайхан санаачилга бүхий холбооны тэргүүнээр ОХУ-ын иргэн Н.Н.Крадиныг сонгосон нь олны дургүйцлийг маш их төрүүлсэн билээ. Н.Н.Крадин бол Чингис хааныг эзэнт гүрний төрийг төр биш, овог аймгийн холбоо хэмээн үздэг, түүгээрээ Чингис хааныг хаан биш, овог аймгийн толгойлогч хэмээдэг нэгэн.

Үүнийгээ ч 2019 оны нэгэн илтгэлдээ бичсэн байдаг. Ийм хүн Чингис хаан судлалын олон улсын холбоог тэргүүлэхээр болсныг Монголын түүхчид буруутгаж байгаагаа цахим орчинд илэрхийлээд эхэлжээ. Олон улсын хурлыг “Чингис хаан музей”-н захирал, Соёлын сайд асан С.Чулуун зохион байгуулсан гэдгийг энд тодотгоё.

Антропологич, МУИС-ийн багш Г.Мөнх-Эрдэнэ:

-“С.Чулуун урагшаа “Хүннү бол хятадын нэг хэсэг” гэж үздэг Ли Шин гэгчтэй, хойшоо “Чингисийн байгуулсан болон ер нь нүүдэлчид төр байгуулдаггүй, суурин иргэншлээс хараат, бүдүүлэг” гэж үздэг Крадин зэрэгтэй хамтраад зүгээр л давхцал уу, эсвэл зорилготой явдал уу?”

-Крадины 2019 оны дүгнэлт: Хэрвээ нүүдэлчин бие даагаад төр байгуулж чаддаг юм бол яагаад Чучка нар байгуулаагүй юм бэ? гэж асууж. Орост Чучка ямар агуулга илэрхийлдэг гээд байдаг билээ?

-“Л.Энх-Амгалан сайд Крадингаа юу бичдэгийг нэг уншиж үзсэн болов уу? Уншаагүй бас мэдээгүй бол үнэ төлбөр гэхгүй хэлээд өгөх юмсан”

-“С.Чулуун “Чингис хааны дэлхийн юу” гэнэ үү байгуулж байгаа юм байх.э Ерөнхийлөгчөөр нь “Чингис хаан төр-улс байгуулаагүй, сүпер комплекс ханлигуудын нэгдэл байгуулсан” буюу Монголчууд төр байгуулж чадахгүй бүдүүлэг гэж бичдэг Крадин сонгогдсон гэнэ” гэв.

Судлаач Л.Мөнх-Эрдэнэ

-“Их Монгол улс төр биш овог аймгийн холбоо (chiefdom), super complex chiefdom, Чингис эзэн хаан (emperor) бус овог аймгийн толгойлогч (chieftain) гэж үздэг нэгэн. Хүннү бүү хэл ИМУ төр улс бус тул нүүдэлчдийн төр улс гэж үгүй. Тиймээс Орос Монголд төр улс байгуулж өгсөн гэсэн үг” гэв.

Түүхч, МУИС-ийн багш М.Анхбаяр

-С.Чулуун Монголын архиваар тоглосон бол энэ удаа Чингис хаанаар мөн л тоглолоо. “Н.Крадин Чингисийн байгуулсан төрийг улс биш гэж үздэг хүн”

 

Д.Батчулуун

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Жил бүр 700 мянга гаруй хүүхэд уушгины хатгалгааны улмаас эндэж байна
Багануур дүүргээс хөнгөлөлтттэй зээлийн санхүүжилт хүссэн 5 аж ахуйн нэгжид нарийвчилсан шатны үнэлгээ хийлээ
ӨНӨӨДӨР: УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод Төрийн тамга хүлээлгэн өгнө
Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (9)

  • William (129.205.124.101)
    Сайн мэдээ, та санхүүгийн төвшингөө өөрчлөх боломж хайж байна уу, сайн сайхан амьдрахын тулд мөнгө хэрэгтэй юу, та нэг бөөрөө 800 000 доллараар зарж, эрүүл хэвээр байх боломжтой, холбоо барина уу. drmax.hospital@gmail.com тэд танд хамгийн сайн анхаарал халамж тавьж, таныг ирэхээс өмнө мөнгөнийхөө талыг төлж, хагалгааны дараа бид танд төлөх үлдэгдлийг төлж, өнөөдөр тэдэнтэй холбогдож, ядуурлаас үүрд ангид байх болно drmax.hospital@gmail.com
    2022 оны 08 сарын 21 | Хариулах
  • Зочин (202.21.118.178)
    Энэ Чулуун гэдэг хүнийг Монголын төртэй холбоотой ажлаас бүр мөсөн чөлөөлвөл яййёйн юм бэ? Ийм хутгуурууд аль ч цаг үед байсан. Манай нөгөө төрийн хар хайрцагны бодлого хаашаа яваад байна аа. Олон улсын чанартай эзэн хааныхаа холбоог толгойлоод аваад явчих ухаант мэргэн манай Монголд байхгүй болсон юм байхдаа...
    2022 оны 08 сарын 18 | Хариулах
  • зочин (66.181.181.193)
    Эзэн Чингисийнхээ төрсөн өдрийг зун тэмдэглэе,
    2022 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • Зочин (192.82.89.240)
    Хөх толбогүй нөхөр яум
    2022 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • Зочин (192.82.91.198)
    Манай улсын түүхийг орос хятад хоёр устгахаар улайрч байна гэхдээ хоншоорр дутна
    2022 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • Зочин (192.82.74.156)
    С.Чулуун чинь одоо болтол шорондоо ороогүй юмуу
    2022 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • зочин (202.21.127.167)
    С.Чулуун бол Монголын түүхэнд нэгэн хар толбо мөн
    2022 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • Зочин (59.153.115.50)
    "Бурхан сөнөөх хүндээ ухаан заяадаггүй" гэж арабын зүйр үг бий. Монгол улс уруудан доройтож байгаа яг энэ үед Хүрэлсх болон түүний "гал хам" Чулуун нарын тэнэгтэж байгаа нь арай дэндлээ шүү.
    2022 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • zochin (124.158.120.154)
    adgiin shaaraa bas
    2022 оны 08 сарын 11 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Х.Баасанжаргал гишүүн Л.Энх-Амгалан сайдыг огцруулахаар Н.Учралд хандах уу?
    2 цаг 24 мин
  • Г.Лувсанжамц: Арилжааны уяачдын зугааг хангахын тулд хүүхдүүдийн амь насыг эрсдэлд оруулах гэж байна
    3 цаг 17 мин
  • Увсын Засаг дарга Э.Насанбатыг огцруулах саналыг Ерөнхий сайд хүлээн авах боломжгүй гэж үзжээ
    3 цаг 19 мин
  • “Мөс”, “өвс”, “шавар”, “спийд”, “дроп” зэрэг хэрэглээний нэршилтэй сэтгэцэд нөлөөт бодисыг хууль бусаар авч, хадгалжээ
    3 цаг 34 мин
  • 2000 жилийн настай Хүннүгийн хамгийн том булшийг судалж, 413 эд өлгийн зүйл олжээ
    3 цаг 38 мин
  • Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг Бүгд Найрамдах Солонгос Улсад албан ёсны айлчлал хийнэ
    3 цаг 55 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: Монголын өв соёл  адуу, дээл, гэртэйгээ оршиж буй
    5 цаг 35 мин
  • Ерөнхийлөгч асан У.Хүрэлсүхийн трэнд болгосон “Хувь заяа” дуу
    7 цаг 25 мин
  • Винсент ван Гогийн зураг дуудлага худалдаанд 190.4 сая ам.доллароор зарагдаж, өөрийн дээд амжилтаа шинэчиллээ
    8 цаг 11 мин
  • Ц.Идэрбат: “Нэг сум-Нэг мал эмнэлэг” хөтөлбөрийг 30 суманд хэрэгжүүлж, мал эмнэлгийн анхан шатны нэгжийг чадавхжуулахад анхаарч байна
    8 цаг 11 мин
  • Хаврын морин уралдаан: Өв уламжлалаа сэргээх үү, хүүхдийн эрхийг хамгаалах уу?
    8 цаг 36 мин
  • Монгол-Оросын ШУА-ийн эрдэмтэд “Эгийн голын усан цахилгаан станц” төслийг хэрэгжүүлэх боломжтой гэж дүгнэлээ
    8 цаг 53 мин
  • НҮБ-ын олон улсын шүүх Мьянмар улсыг Рохинжа үндэстний эсрэг геноцид үйлдсэн гэж үзлээ
    9 цаг 20 мин
  • ЗГХЭГ-ын даргаар томилогдох Б.Бат-Эрдэнэ гэж хэн бэ?
    9 цаг 22 мин
  • Жил бүр 700 мянга гаруй хүүхэд уушгины хатгалгааны улмаас эндэж байна
    9 цаг 58 мин
  • Багануур дүүргээс хөнгөлөлтттэй зээлийн санхүүжилт хүссэн 5 аж ахуйн нэгжид нарийвчилсан шатны үнэлгээ хийлээ
    10 цаг 3 мин
  • УИХ: Усны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ
    10 цаг 5 мин
  • ӨНӨӨДӨР: УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод Төрийн тамга хүлээлгэн өгнө
    10 цаг 14 мин
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
    10 цаг 26 мин
  • Хүүхдийн төлөө "ЗА" гэж хэлье
    10 цаг 32 мин
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Дэлхийн тайзанд шилдэг 20-т бичигдэж байгаа О.Намуунаа дараагийн шатанд үлдэхийн тулд олон нийтээс өндөр санал авах шаардлагатай байна
  • АНУ-д эрчүүдийн бэлэг эрхтнийг томруулах бизнес цэцэглэн хөгжиж байна
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • Л.Мөнхбаясгалан: Манай Ерөнхийлөгч хэдэн зуун килограмм туухай өргөдөг мундаг гээд мангартаад байж болохгүй!!!
  • Монгол Улсад 958 мянган жуулчин иржээ
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • Дэлхийн олон орны иргэд Монголчуудад цагаан “атаархав”
  • У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • Улаанбаатарт 168,000 орчим эзэнгүй нохой, муур байна
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • ХЭҮК: Хаврын морин уралдааныг сэргээх хуулийн төслийг дэмжихгүй
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Алтангэрэлийн Азбаяр Японы B.LEAGUE-ын "ASIA ALL-STARS" багийн бүрэлдэхүүнд шалгарчээ
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
24 баримт
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
  • Хүүхдийн төлөө "ЗА" гэж хэлье
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК