Франц улсад малд голчлон халдварладаг Шамонда вирус хүний биед анх удаа илэрсэн бөгөөд халдвар авсан өвчтөн нас баржээ. Гэхдээ вирус тухайн хүний үхэлд шууд нөлөөлсөн эсэх, халдвар хэрхэн дамжсаныг мэргэжилтнүүд үргэлжлүүлэн шалгаж байна. Эрх баригчдын мэдээлснээр, одоогоор нийт хүн амд эрсдэл учирсан гэх нотолгоо илрээгүй байна.
Шамонда вирус гэж юу вэ?
Шамонда (Shamonda) нь голчлон үхэр болон бусад мал, амьтанд халдварладаг, жижиг цус сорогч шумуул төст шавжны хазалтаар дамждаг вирус юм. Шинжлэх ухааны ангиллаар Orthobunyavirus төрлийн вирус бөгөөд малын нөхөн үржихүйн эмгэг үүсгэдэг Шмалленберг вирус (Schmallenberg virus)-тэй нэг бүлэгт багтдаг.
Уг вирусыг анх 1965 онд Нигерийн үхрээс илрүүлжээ. Түүнээс хойш Африк болон Азийн зарим бүс нутагт бүртгэгдэж байсан бол 2026 оны зун Европын мал сүрэгт илэрсэн байна. Аравдугаар сарын 20-ны байдлаар Франц, Герман, Испани, Ирланд зэрэг Европын арав гаруй улсад вирус илэрсэн тухай мэдээлжээ. Францын эрх баригчид уг вирус тус улсад хавраас эхлэн тархсан байх магадлалтай гэж үзэж байна.
Хүнд анх удаа илэрсэн тохиолдол
Францын Лион хотын эмнэлэгт хүнд өвчний улмаас эмчлүүлж байсан, дархлаа нь ихээхэн суларсан өвчтөнөөс Шамонда вирус илэрчээ. Тухайн хүн аравдугаар сарын эхээр нас барсан байна. Европын Өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, хянах төв (ECDC)-ийн мэдээлснээр, өвчтөн вирусийн халдвар авахаас өмнө биеийн байдал нь хүнд байсан бөгөөд дархлаа сулрах нь халдвар болон хүндрэлд өртөх эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн байж болзошгүй.
Францын эрх баригчид өвчтөнд илэрсэн мэдрэлийн тогтолцооны хүндрэл Шамонда вирустэй холбоотой байх өндөр магадлалтай гэж үзэж байгаа ч халдвар үхэлд нь нөлөөлсөн эсэхийг эцэслэн тогтоогоогүй байна. Халдварыг зүүн Францын мал сүрэгт вирус тархаж байсан бүс нутагт халдвартай шавжинд хазуулснаас авсан байж болзошгүй гэж таамаглажээ.
Мал, амьтанд ямар шинж тэмдэг илэрдэг вэ?
Шамонда вирус үхэрт халуурах, суулгах, сульдах, хоолны дуршил буурах, сүүний гарц багасах зэрэг шинж тэмдэг үүсгэж болно. Мөн хээл хаях, ургийн гаж хөгжил үүсэх зэрэг нөхөн үржихүйн хүндрэл бүртгэгдсэн байна. Үүнээс гадна адуунд мэдрэлийн тогтолцооны эмгэг илэрсэн тохиолдол бий. Гэхдээ Европт тархаж буй вирусийн хувилбаруудын урт хугацааны нөлөө, малын эрүүл мэндэд учруулах нийт хохирол одоогоор бүрэн тодорхой болоогүй байна.
Хүн амд хэр эрсдэлтэй вэ?
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын мэдээлэлд үндэслэн, одоогийн байдлаар энэ нь тусгаарлагдсан тохиолдол бөгөөд өргөн хүрээнд тархах магадлал бага гэж үзэж байна. Хүнээс хүнд тогтвортой дамжиж буйг нотолсон мэдээлэл одоогоор байхгүй. Гэсэн ч хүний биед илэрсэн анхны тохиолдол учраас вирусийн халдвар дамжих зам, хүний биед үзүүлэх нөлөө болон болзошгүй эрсдэлийг цаашид нарийвчлан судлах шаардлагатай байна. Европын Өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, хянах төв Францын эрх баригчид болон Европын бусад байгууллагатай хамтран ажиллаж, өөр халдварын тохиолдол байгаа эсэхийг тогтоох, лабораторийн шинжилгээний чадавхыг нэмэгдүүлэх арга хэмжээ авч байна.
Л.Баяр
