Өнгөрсөн арваннэгдүгээр сарын 5-ны өдөр УИХ-ын хурал 68 дугаар тогтоолоо гаргаж, эрхэм спикер алхаа тас хийлгэснээр Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг огцорлоо. Үүнийг УИХ-ын гэхээсээ илүүтэйгээр эрхэм УИХ-ын дарга З.Энхболдын гаргасан тогтоол гэхэд хилсдэхгүй байх. Яагаад гэхээр УИХ-д олон жил суусан, АН-ын сөрөг хүчнийхэн хүртэл уг тогтоол гарсны дараа нүд нь орой дээрээ гартал гайхацгааж, эрх баригчид гэдсэндээ хөлөө хийлцэж байхад дуугүйхэн л харж сууя гэсэн байр суурьтайгаар ханцуй дотроо залбирцгааж суусан юм. Тэд ч ялгаагүй З.Энхболдын алхны дуунаас хойш энэхүү хууль бус үйлдлийн оролцогч болоод хувирчихаж байгаа учраас тэр л дээ. Одоо ноён З.Энхболд УИХ-ын дарга, хуульч мөртөө Ерөнхий сайдаа огцруулахын тулд эцэг хууль гэгддэг Үндсэн хуулийнхаа ямар, ямар заалтууд зөрчсөнийг товчхон дурдъя.
Үндсэн хуулийн 1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэсгт, “...Ардчилсан ёс, шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш байдал, үндэсний эв нэгдлийг хангах, хууль дээдлэх нь төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим байна” гэжээ. Хууль дээдлэх нь З.Энхболд даргын хувьд үндсэн зарчим нь. Түүнээс биш тархи толгойнд юу орж ирж, шунал тачаал нь хэрхэн хөдөлснөөс хамааран шийдвэр гаргаж болохгүй гэдгийг л энд маш тодорхой заагаад өгчихсөн байгаа. Үүнийг тэр мэдэхийн дээдээр мэдэж байгаа. Гэвч...
Үндсэн хуулийн 39 дүгэр зүйлийн 2 дахь хэсэгт, “Засгийн газар Ерөнхий сайд гишүүдээс бүрдэнэ” гэжээ. Одоо Засгийн газар Ерөнхий сайдгүй байгаа. Яагаад гэхээр З.Энхболд алхаа тогшоод тэр албыг нөхөр Д.Тэрбишдагвад шууд цохоод өгчихсан. Нөгөөх нь Шадар сайд. Энд Засгийн газрыг Шадар сайд, огцорсон сайдууд бүрдүүлнэ гэсэн утга үзээд өгье гэсэн ч байхгүй. Үүнийг УИХ-ын дарга мэдэхийн дээдээр мэдэж байгаа. Гэвч...
Үндсэн хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “...Засгийн газрын бүрэн эрх УИХ-аас Ерөнхий сайдыг томилсноор эхэлж, шинэ Ерөнхий сайдыг томилсноор дуусгавар болно” гэсэн байна. Ерөнхий сайдаас Ерөнхий сайдын хооронд Ерөнхий сайд үүрэг гүйцэтгэгч гэсэн статустайгаар явах ёстой юм байна. Түүнээс биш Шадар сайдаас Ерөнхий сайдын хооронд биш. Үүнийг ноён З.Энхболд мэдэхийн дээдээр мэдэж байгаа. Гэвч...
Үндсэн хуулийн 43 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “...Ерөнхий сайд, эсхүл Засгийн газрын гишүүдийн тэн хагас нь нэгэн зэрэг огцорвол бүрэлдэхүүнээрээ огцорно” гэсэн байх аж. Тэгэхээр одоогийн сайдууд огцорсон гэсэн үг. Гэтэл З.Энхболд дарга Үндсэн хуулийнхаа энэ заалтыг тоох ч үгүй давж гишгээд, одоогийн сайдуудад үүрэгт ажлаа гүйцэтгэж байхыг даалгах жишээтэй. Тэгэхээр Ерөнхий сайд нь огцорчихоод байхад нөгөөдүүл нь огцроогүй юм шиг. Эсвэл нэгэнт л Ерөнхий сайд дээр нь хууль зөрчсөн юм чинь Д.Тэрбишдагва шиг нэг, нэг нөхөрт үүргийг нь гүйцэтгэ гээд өгчихсөн бол шулуухан л даа. Гэвч...
МУ-ын Засгийн газрын тухай хуулийн 21 дэх зүйлийн 3 дахь хэсэгт Ерөнхий сайд биеийн эрүүл мэнд, хүндэтгэн үзэх бусад шалтгаанаар чөлөөлөгдсөн, нас нөгчсөн тохиолдолд түүний үүргийг Шадар сайд түр гүйцэтгэх тухай заалт бий. Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг нас нөгчөөгүй. Амьд байгаа. Эрүүл. УИХ-ын дарга З.Энхболдын толгойлдог “Шонхор” фракц санаачлаад, хамаг байдаг “хороо найруулсны” улмаас огцорсныг л хүндэтгэх шалтгаан гэж үздэггүй юм бол Шадар сайд Д.Тэрбишдагваар үүрэг гүйцэтгүүлэх эрх З.Энхболдод байхгүй, үүрэг гүйцэтгэх эрх ч Д.Тэрбишдагвад байхгүй. Яагаад гэхээр хуулийнхаа дагуу Д.Тэрбишдагва огцорсон сайд. Тэрбээр өөрөө Шадар сайдын үүргийг түр гүйцэтгэгч. Танхимын зарчмаараа хуулийн дагуу огцорчихсон сайд шүү дээ. Уг нь Д.Тэрбишдагваас өөр ухаантай хүн байсан бол би Ерөнхий сайдыг орлон гүйцэтгэх эрхгүй хүн гээд сууж байх ёстой байхгүй юу. Манайхан л болсон хойно албан тушаал гэхээр нүдээ ухаад өгөхөөс буцдаггүйн нэг жишээ энэ юм. Инээгээд л тамгыг нь авч байгаа харагдсан. Энэ бүгд хууль зөрчиж байгаа гэдгийг УИХ-ын дарга З.Энхболд мэдэхийн дээдээр мэдэж байгаа. Гэвч Ерөнхий сайдын суудлын төлөө улайрсан хүнд Үндсэн хууль нойлын цаастай яг адилхан болдогийн хамгийн тод жишээ гэвэл энэ.
Алтны 68 хувийн татвар гэж нэг балагтай тогтоол гарсан шиг энэ удаагийн 68 дугаар тогтоол араасаа тун их балаг дагуулах бүрэн нигуур байна. Хэрвээ Үндсэн хуулийг УИХ-ын дарга нь хүсэл мөрөөдлийнхөө улмаас дур зоргоороо зөрчдөг жишиг Монголд тогтвол бид өөрсдийгөө ардчилсан орон гэж нэрлэх ямар ч шаардлага байхгүй. Гадаадынхан ч мангар хүмүүс биш болохоороо үүнийг харж л суугаа. Ялангуяа тогтвортой төрийг ихээхэн хүсэмжилдэг гадаадын хөрөнгө оруулагчид Монголын УИХ-ыг эцэг болсон Үндсэн хуулиа үл тоон ямар ч шийдвэр гаргаж магадгүй балмад хүмүүсээр дүүрэн юм шиг төсөөлнө. Тэгээд айна, болгоомжилно. Тиймээс арай дэндэж байгаа юм биш үү, УИХ-ын дарга аа л гэж хэлье.
Н.Халиун
























































