“Охиноо гадаадад явуулаад их мөнгө олох боллоо гээд л баярлаал байсан. Гэтэл явсан хойно нь ядаж аль улс руу явсныг нь ч мэдээгүй байдаг байна шүү. За яахав, Ундармаа минь удахгүй инээгээл ороод ирнэ дээ...” МУГЖ С.Лхагвасүрэн

    “Охиноо гадаадад явуулаад их мөнгө олох боллоо гээд л баярлаал байсан. Гэтэл явсан хойно нь ядаж аль улс руу явсныг нь ч мэдээгүй байдаг байна шүү. За яахав, Ундармаа минь удахгүй инээгээл ороод ирнэ дээ...” МУГЖ С.Лхагвасүрэн

Өнгөрсөн удаа 24tsag.mn эх орондоо хөдөлмөрөө мөлжүүлж буй иргэдийн асуудлыг хөндсөн. Харин энэ удаа “Шинэ үе” продакшны дээрх жүжигт гардаг шиг харийн нутагт хөдөлмөрөө мөлжүүлж нэр төр, хүн төрхөө гээхэд хүрч буй монголчуудын асуудлыг хөндье.

Баяжихыг мөрөөддөггүй хүн гэж байдаггүй биз. Энэ нийтлэг мөрөөдлөө хурдан, “амархан” биелүүлэхийн тулд монголчууд сүүлийн арав гаруй жилийн турш гадаадад гарч ажиллахыг хүсэх болсон. Ядуу орны бидэн шиг иргэдэд гадаадад гарч ажиллах явдал диваажингийн шат шиг санагдах болж. Гэтэл баяжих ч гэж дээ диваажингийн шат өөд мацаад орон байрны мөнгөтэй ирж бусдаас дутахгүй амьдарна гэсэн хүмүүс эрүүл мэндээрээ хохирч, зарим нь сураггүй болж, зарим нь амь насаа алдсан тухай мэдээлэл ар араасаа хөвөрнө. Харлах зорилготой, хууль бусаар хил давсан хүмүүсийг энэ удаа орхиё. Харин яах аргагүй баталгаатай замыг сонгосон ч хохироод үлдсэн хүн олон мянгаар тоологдоно.

Монголчууд “агаа нь чамайг Бээжинд аваачаад гоё сургуульд сургана” гэж хэлээд улаан дэнлүүний газарт тушаадаг тухай мэдэх болоод удсан. Тиймээс төрийн батламжийг илүүд үзэх болсон юм. Гадаадад ажилд зуучлах товчооны үйл ажиллагааны зөвшөөрлийг Монгол Улсын Хөдөлмөрийн яамнаас олгодог тул үнэхээр л бидний арыг төр дааж байна хэмээн ард түмэн итгэдэг аж. Ноцтой нь өнөөх төрийн батламжтай компаниуд ажилд зуучлах нэрээр иргэдийн мөнгийг луйварчихаад гадаадад гаргангуутаа хөдөлмөрөө мөлжүүлэх замруу өшиглөөд хаячихаж байна.

    Хамгийн ойрын жишээ японд хөдөлмөрөө мөлжүүлж буй 52 монгол залуугийн хэрэг болно. Өнгөрсөн онд хууль зүйн “Неса” ХХК хөдөлмөрөө мөлжүүлсэн гэх есөн иргэний гомдлын дагуу хэвлэлийнхэнд мэдээлэл хийсэн. Тэдний мэдээлснээр гадаадад ажилд зуучлах “Ти энд ДиСи” компани найдвартай ажлын байранд зуучилна хэмээн тохиролцож захирал Л.Долгорсүрэн дээрх хохирогсдоос нийтдээ 155 сая төгрөгийг авчээ. Гэрээний дагуу 52 залуу өнгөрсөн жил японд барилгын туслахаар ажиллахаар явсан ч зарим нь ажлын байргүй хэмээн буцаж ирсэн байна. Харин өдөрт 100 кг ачаа үүрдэг залуусын цалин гэрээнд заасан хэмжээнээс тун бага байсны учир нь Л.Долгорсүрэн зуучилсан хүн тус бүрийн цалингаас сар бүр сая төгрөг авч байх нууц тохиролцоог япон эзэнтэй хийсэн байжээ. Мөнгө хадгалах битгий хэл хоолтой хонох эсэх хүртлээ нөхцөл байдал хэцүүдсэний улмаас 22 залуу японд хүчээр харлаж нийгэм болон эрүүл мэндийн баталгаагүй үлдэв. Дайж хэлэхэд 52 залуу зуучлалын мөнгөө төлөхийн тулд бүгд өр зээл тавьсан гэнэ. Энэ хэргийг одоо хуулийн байгууллага шалгаж байгаа. Харин Баянзүрх дүүргийн гуравдугаар хороонд байрладаг “Ти энд ДиСи” үйл ажиллагаагаа хэвийн үргэлжлүүлсээр, дараагийн хүмүүсээ хүлээн авсаар байна.

Зуучлах товчооны паян зуугаар дуусахгүй ээ. Одоогоос дөрвөн жилийн өмнө оюутнуудыг зуны амралтаараа америкт ажиллаж, амьдрангаа мөнгө олж, газар үзэх алтан боломжийг атгаад ав хэмээн олон “сайн санаатнууд” уриалж байсан юм. “Open world”, “Prince world”, “Глобал удирдагч сан” зэрэг компаниуд оюутан тус бүрээс 3000-4000 ам.доллар авсан ч ямар ч баталгаагүй ажлын байрт зуучилсан. Хүний нутагт хаягдсан хэлтэй, хэлгүй оюутнууд зуны турш хөдөлмөрөө мөлжүүлж, гадаа гудманд хонож байгаа тухай телевизийнхэн газар дээрээс нь сурвалжилж байсан. Гэтэл америкт биш гудамжинд “аялаад”, зардлынхаа мөнгөөр хохироод ирсэн оюутнуудын хохирлыг барагдуулсан тухай нэг ч мэдээлэл гараагүй. Харин өнөөх компаниуд өнөөдөр ч бас уриалсаар.

Олон жилийн өмнөх хариуцлага тооцдоггүйн уршиг өнөөдөр ч давтагдаж байгааг дээрх баримтууд нотолно. Энэ мэтээр хөдөлмөрөө мөлжүүлж буй мянга мянган харамслууд гадаадад ажилд зуучлах товчоодыг чанаржуулах цаг аль хэдийн болчихоод, хэдэн зуун удаа сэрүүлэг дуугарсныг хангалттай хэлж байна. Хөдөлмөрийн яамны мэдээлснээр 2013 оны байдлаар “Заг”, “Оюунтүлхүүр Сан”, “Мүгэн”, “Форестер”, “Бридж”, “Нэси”, “Их хийморь”, “Ти Си Ай”, “Жэй И Эм Си Өү”, “ЧЭНА”, “Хонгор түрүү”, “Би Ти Эм Ди”, “Эм Жэй Би Ай”, “Юнайтад Даймонд”, болон “Ти энд ДиСи” гэх 16 компани Япон улсад хөдөлмөр эрхлэхэд зуучлах тусгай зөвшөөрөлтэй аж.  Өнөөх хэргийн эзэн “Ти энд ДиСи” энэ жагсаалт дунд цохиж явааг та анзаарч байгаа биз!!!

Би иргэдийг гадаадад ажиллахыг огтоос буруутгаагүй юм шүү. Харин ч дэмжиж байгаа. Уул нь гадаадад хүнээ зөв гарган ажиллуулбал хохирол биш хөгжил авчирч болдгийг цөөнгүй улс орон харуулсан. БНСУ хагас зууны өмнө цагаан будаанаас өөр хүнсгүй хоосорсон үедээ 200 мянган хүнийг Саудын Араб зэрэг баян орнуудад илгээсэн. Харийг зорьсон солонгос иргэд нарийн мэргэжил эзэмшиж, зах зээлийн харилцаанд суралцаж ирсэн нь өнөөдөр БНСУ-ыг хөгжлөөрөө дэлхийд аравт багтахад чамгүй хувь нэмэр оруулсныг тэд өөрсдөө ч хүлээн зөвшөөрдөг.

Тиймээс Хөдөлмөрийн яам зуучлах батламж олгох шалгуураа эргэн харах хэрэгтэй байна. Мөн хууль зөрчсөн компаниудад хариуцлага хүлээлгэх эрх зүйн тогтолцоог чангатгах шаардлагатай. Ашиг орлоготой нь харьцуулбал юу ч болохгүй мөнгөөр торгож байснаас луйварчин газруудын тоог цөөлөх ёстой юм. Харин гадаадад ажиллах хүч илгээх асуудлыг үндэсний хэмжээнд авч үзэн, үйл ажиллагаагаа амжилттай хэрэгжүүлж буй товчоодыг урамшуулдаг болоход ч гэмгүй.

“Охиноо гадаадад явуулаад их мөнгө олох боллоо гээд л баярлаал байсан. Гэтэл явсан хойно нь ядаж аль улс руу явсныг нь ч мэдээгүй байдаг байна шүү. За яахав, төрөөс баталсан зуучлалаар гарсан юм байна, Ундармаа минь удахгүй инээгээл ороод ирнэ дээ...” Төрийн батламж итгэл даах ёстойг дахин сануулъя.