Сониноос гэвэл И.Сталин Төмөр (доглон) хааныг их хүндэлдэг хүн байжээ. Тэрбээр дундад Ази Самаркандруу судалгааны баг илгээхээр болж, 1940-оны намар уг багийн ажлын төлөвлөгөө, мөнгө санхүүг нь шийдэж өгсөн байна.

Яг энэ мөчид Германы жанжин Штаб-т А.Гитлерт ЗХУ-руу довтлох тухай санал орж ирж, хэрхэх тухай ярилцаж эхэлжээ. ЗХУ-руу довтлох Барбаросс төлөвлөгөөгөө Самаркандруу судалгааны бага илгээх төсөв батлагдсны дараахан эцэслэн баталсан аж.

Ингээд Самаркандруу явах судалгааны баг ч бэлтгэлээ хангаж, Мөн Германы Арми ч Барбаросс төлөвлөгөөнийхөө дагуу дайны бэлтгэлээ хийсэн байна.

1941-оны 6-р сарын 20-ны орчимоос малтлагын ажил хийгдэж, Яг Төмөр хааны бунханд 1941-оны 6-р сарын 21-ны орой тулж очжээ. Гэтэл хэдэн өвөгчүүд хүрч ирээд ДОГШИН ХААНЫ бунханг битгий нээ. Дайн самуун дэгдэх аюултай гэж анхааруулсан байна.

Судалгааны багийн ахлагч өвөгчүүдийн яриаг орчуулан сонсоод инээж, үл тоожээ. Тэгээд орой болсон байсан тул бунханг маргааш нь өглөө эрт нээхээр болж гэнэ.

Ингээд 1941-оны 6-р сарын 22-ны өглөө 7-8-цагийн үед Төмөр хааны бунханг нээсэн байдаг. Тэр бунханг нээсэн хүмүүс Кино бичлэг хийж, бүгдийг баримтжуулжээ. Цагийн зөрөөг тооцвол бараг СИНХРОН шахуу ЗХУ-руу Германы арми довтложээ.

Нөгөө судалгааны багийн ахлагч 2-3 хоногийн дараа дайн эхэлсэн мэдээг сонсоод өвгөчүүлийн үгийг санан эхлээд гайхаж байжээ.

Өдрөөс өдөрт итгэл бишрэл нь нэмэгдсээр Москва орж, 1942-оны сүүлчээр маршил Г.К.Жуковоор дамжуулан И.Сталинд болсон ядлыг дуулгажээ.

И.Сталин сонсоод угийн Төмөр хааныг хүндэлдэг байсан тул түүний шарилыг бунханд нь яг байсан ёсоор нь хийж буцаан оршуул гэж нилээ их мөнгө хөрөнгө гаргаж өгсөн байна.

Ингээд Төмөр хааны шарилыг буцаан оршуулсны дараахан 1943-оны 1-р сарын 31-нд Сталин градын дэргэд Германы армийг анх удаагаа их хэмжээгээр ялжээ.

Энэ цэгийг ЗХУ-ын дайны эргэлтийн цэг гэж дэлхий даяараа үздэг билээ.

Ийм нэгэн мэдээ уншиж байлаа. Саяхан энэ тухай нэгэн баримтат кино ч хийгдсэн байхыг ч олж үзжээ.

За тэр ч яахав. Дайн гэдэг ямар л олигтой юм байв гэж.

Эцэст нь Славян охидын үдэлтийн марш гэх гунигтай, сүрлэг аялгууг оруулъя.

Марш "Прощание Славянки"

Г.Баян