АН-ын хуулийн бодлого хариуцсан нарийн бичгийн дарга О.Баасанхүүтэй ярилцлаа.

-АН-ын даргын асуудал их тодорхойгүй байдал үүсгээд байна. Улсын Дээд шүүхээс намын даргын түр орлон гүйцэтгэгч Ц.Тувааныг бүртгэхээс татгалзсан. Ц.Туваан гишүүний зүгээс өмнөх намын дарга С.Эрдэнэ намын хагалган бутаргаж байна. Хууль бусаар намын даргын суудлыг булаахыг оролдож байна гээд байдаг. Ер нь яг хэн нь дарга нь юм бэ?

-Нэгдүгээрт, намын даргатай холбоотой ямар ч маргаан гараагүй. Өнгөрсөн оны долдугаар сарын 23-нд ҮБХ-ны шийдвэр гарч, мөн оны наймдугаар сарын 23 гэхэд дараагийн намын даргаа томил гэдэг намын даргын тушаал гарчихсан байсан. Намын даргыг томилох гэж байгаа учраас дэд дарга намын дарга дэд даргадаа үүрэг чиглэл өгсөн. Дараагийн намын даргыг томилох ажлыг хариуцаж хий гээд тамга тэмдгээ шилжүүлсэн. Дэд дарга үүрэг гүйцэтгэгч нэрээр намын хурлыг 2020 оны наймдугаар сарын 23-ны өдөр хийх ёстой байсан. Тухайн үед 5-6 хүн намын даргад өрсөлдөхөөр бүртгүүлсэн байсан. Гэвч харамсалтай нь дээрх бүх шийдвэрийг Ц.Туваан хүчингүй болгоод намын дүрмийг өөрчлөх Х их хурал гэгчийг хийсэн. Энэ нь Улс төрийн намын тухай хууль болон бусад зүйлд болохгүй байна гэдэг асуудал Дээд шүүх тавьсан.

Хоёрдугаарт, намын даргын зүгээс энэ хүн миний орлон гүйцэтгэгч байсан. Миний үүргийн дагуу ажиллаагүй байна. Тиймээс энэ хүнийг цахим мэдээллийн сангаас хасаж өгнө үү гэсэн гомдол гаргасан. Тиймээс үүрэг гүйцэтгэгчийг нь болиулаад цахим мэдээллийн сангаас хассан.

Өнгөрсөн хоёдугаар сард П.Нүрзэд гэдэг хүн энэ оны нэгдүгээр сарын 14-ний УДШ-ийн гаргасан шийдвэрийн зөрчилдөөн гэдэг асуудлуудыг зассан. Тиймээс намын дүрмийн өөрчлөлтийг дахин бүртгэж өгөөч гэдэг хүсэлт тавьсан. Үүнийг УДШ тухайн үед яригдсан асуудлаа дахин оруулж ирсэн байна. Шүүх нэг асуудлаар нэг л удаа хуралдана. Тиймээс шүүх энэ асуудлыг чинь шийдсэн гэсэн хариу өгсөн. С.Эрдэнийн хувьд 2017 оны бичиг барим дэр намын дарга хэвээр байгаа. Намайг одоогоор солиогүй байна. Тиймээс цахим мэдээллийн санд тусгаач гэдэг хүсэлт тавьсан. Удахгүй хоёр тал хоёул их хурлаа хийгээд намын даргын асуудлаа шийднэ гэж байгаа учраас түр цахим мэдээллийн санд байршуулах боломжгүй байна гэсэн. Ийм л зүйл байгаа юм.

-Тэгэхээр хууль ёсны дарга нь С.Эрдэнэ гэсэн үг үү?

-Хууль журмаараа тийм. Дараагийн дарга нь томилогдвол ажлаа өгнө.

-С.Эрдэнэ намын дарга намын даргын түр орлон гүйцэтгэгч томилж, намын даргын суудлаа өөрөө хүлээлгэн өгсөн. Ц.Туваан гэдэг хүн үнэхээр намын дүрмийн дагуу ажиллаагүй юм бол энэ талаар холбогдох байгууллагад нь хандаж, хуулийн дагуу тамга тэмдгээ авч болоогүй юм уу. Өмнөх тамга тэмдэг нь байсаар байтал шинээр үйлдсэн нь хууль зөрчсөн асуудал биш үү?

-С.Эрдэнийн зүгээс тушаалаа хүчингүй болгоод тамгаа буцаан өг гэдэг асуудлыг Ц.Туваанд тавьсан. Ямар ч хариу ирүүлээгүй учраас үрэгдүүлсэн гэдэг үндэслэлээр Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт асуудал тавьсан. Улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын шинжээч ирээд энэ намын итгэмжлэлгүйгээр төлөөлөх эрх бүхий этгээд нь солигдоогүй байна. Итгэмжлэлгүйгээр төлөөлөх эрх бүхий этгээд нь тамга барих хуультай юм байна. Тиймээс дээрх эрх бүхий этгээдийн хүсэлтээр тамгыг үрэгдсэн гэж үзээд шинээр хийхийг зөвшөөрлөө гэдэг албан бичиг гаргасан юм. Ц.Тувааны зүгээс Улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын албан бичиг нь үндэслэлгүй байна гэснээс биш тамга зөв, буруу талар ямар ч гомдол гаргаагүй.

Мөн Захиргааны хэргийн шүүхэд С.Эрдэнэ гэж хүнийг өгөөгүй. Улсын бүртгэлийн ерөнхий газрыг өгсөн. Энэ үед бид АТГ, цагдаагийн газарт тамганы асуудлаар гомдол гаргачихсан байсан. Хуулийн байгууллага эрүүгийн шинжтэй маргаан явагдаж байгаа тохиолдолд асуудлыг хэлэлцэхээ түр түдгэлзүүлье гээд түдгэлзүүлсэн шийдвэр гаргачихсан. Түдгэлзүүлсэн гэдэг нь татгалзсан эсвэл хүчингүй болгосон гэсэн үг. Харин энэ асуудлыг түр хойшлуулсан гэсэн үг.  

-Ирэх сард намын их хурлыг хийнэ гэсэн мэдээлэл байсан. Дараагийн даргыг энэ үеэр сонгох уу?

-ҮБХ-ны зүгээс дотоод сонгуулиа зарлаж байгаа. Зарлагдсан тойргууд дээр дотоод сонгууль өрсөлдөөн байдлаар зарлана. Зарлагдсан хүнээ ҮБХ-ны гишүүн болгож болно. Үгүй бол сольж болно. Энэ сарын 17-нд бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ болоод гараад ирэх байх. Дээр нь намын дүрмээр намын даргыг өрсөлдүүлдэг. Өмнө нь 5-6 хүн өрсөлдөе гэдэг хүсэлт тавьсан байсныг сэргээчихсэн байгаа. Нэмж нэрсүүдийг нь авч байгаад өрсөлдүүлэн хамгийн олон санал авсан хүнийг намын хурлаараа баталгаажуулна.

-Танай намд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөх боломжтой хэчнээн хүн байгаа вэ?

-Одоогоор хэлж мэдэхгүй байна. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд хэдэн хүн өрсөлдөнө, дэвшүүлнэ гэдгийг хуулиар хориглосон. Зөвхөн тавдугаар сарын 1-5-ны хооронд энэ нэрсийг зарлах, ярих эрхтэй.

-Эрх баригч намаас өрсөлдөх боломжтой хүмүүсээ зарлачихсан шүү дээ?

-Д.Амарбаясгалангийн хэлсэн үгийг эргээд харж байгаа. Тэрийг өрсөлдүүлнэ гэж хэлээгүй. Харин манайд бололцоотой лидер таван хүн байна гэсэн. Манайд гэсэн өрсөлдөх бололцоотой намын лидер тав, зургаан хүн бий. Тухайлбал, Ц.Оюунгэрэл өрсөлдөх хүсэлтэй байгаагаа зарласан.

-Та одоогийн Ерөнхийлөгч нэр дэвших эрхгүй гэсэн байр суурь илэрхийлсэн байсан?

-Би энэ албан тушаалгүй байхдаа хуульч, өмгөөлөгч гэдэг утгаар байр сууриа илэрхийлж байсан. Миний байр суурь хэвээрээ. Гэхдээ нам бол тийм байр суурь илэрхийлээгүй. Тийм боломж ч байхгүй. Улс төрийн нам хэн нэгнийг дэвшүүлэх үүрэгтэй болохоос биш бүртгэдэг, дэвшүүлэхгүй байх үүрэг хүлээгээгүй. Энэ утгаар Х.Баттулга олон санал аваад өрсөлдөхөөр гараад ирвэл хүнээ бүртгүүлэхийн төлөө явна.    

-Үндсэн хуулиар дахин нэр дэвших боломжгүй болчихоод байгаа юм биш үү?

-Хориотой гэж хэн ч хэлээгүй. Үүнийг зөвхөн Үндсэн хуулийн Цэц тогтооно.

-МАН, МАХН хоёр нэгдэж магадгүй байна. Та МАХН-ын гишүүн байсан хүний хувьд ямар байр суурьтай байна вэ?

-Тухайн намын л асуудал.

Б.Лхам