АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Украины дайныг зогсоох тохиролцоонд хүрч, үүний зэрэгцээ Оростой эдийн засгийн харилцаагаа сэргээх боломжийг эрэлхийлж байна. Харин ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин Вашингтоны санал болгож буй эдийн засгийн боломжуудыг дайны талаарх байр сууриа өөрчлөх шалтгаан бус, харин Оросын ашиг сонирхолд нийцсэн давуу тал гэж харж байж болзошгүй байгаа талаар барууны хэвлэлүүд мэдээлэв.
Трампын хувьд Украины дайныг хурдан дуусгах нь дайчдынхаа амь насыг аврахаас гадна эдийн засгийн үр өгөөж авчрах боломжтой. Түүний засаг захиргаа Оростой худалдаа, эрчим хүчний салбарт хамтран ажиллах замаар Москваг хэлэлцээрт хүргэхийг зорьж байгаа илэрхий байгаа.
Гэвч Путин Украины дайныг дуусгахын тулд өмнө тавьж ирсэн шаардлагуудаасаа ухрах сонирхолтой байгаа эсэх нь тодорхойгүй хэвээр байна. Москва Украины зүүн хэсгийн Донбассын бүс нутгийг бүхэлд нь хяналтдаа авах, мөн Украины аюулгүй байдлын бодлогод нөлөөтэй байх зэрэг шаардлага тавьж ирсэн.
Эдийн засгийн тохиролцоо дайныг зогсоож чадах уу?
АНУ Оросын дизель түлшний нийлүүлэлттэй холбоотой тохиролцоо хийж, Оросын эрчим хүчний салбарт үйлчилж байсан зарим хоригийн хэрэгжилтийг түр зөөлрүүлсэн нь хоёр улсын харилцаанд шинэ боломж нээсэн. Гэвч энэ алхам Украиныг дэмжигчид болон АНУ-ын зарим улстөрчийн шүүмжлэлд өртөөд байгаа юм.
Шүүмжлэгчдийн үзэж буйгаар, Оросын эрчим хүчний бүтээгдэхүүнийг худалдан авах нь Москвагийн орлогыг нэмэгдүүлж, улмаар дайныг үргэлжлүүлэх санхүүгийн боломжид нь нөлөөлж болзошгүй. Трампын засаг захиргаа харин эдийн засгийн урамшууллыг Оросыг хэлэлцээрт татан оролцуулах арга хэрэгсэл гэж үзэж байна.
Аравдугаар сарын 21-нд Трампын тусгай элч Стив Виткофф Санкт-Петербург хотод Путинтэй уулзаж, Украины дайныг зогсоох саналуудыг хэлэлцжээ. Уулзалтын үеэр Путин АНУ-тай эдийн засгийн хамтын ажиллагааг сэргээх, цаашид Оросоос АНУ-д бордох материал нийлүүлэх боломжийн талаар ярьсан байна. Гэвч эдийн засгийн хамтын ажиллагааны талаарх эерэг дохио нь Украины дайныг зогсоох асуудалд бодит ахиц гарсныг хараахан илтгэхгүй. Москва өмнө тавьсан үндсэн шаардлагуудаасаа татгалзсан гэх мэдээлэл одоогоор гараагүй байна.
Украины ирээдүйг Украингүйгээр шийдэх боломжгүй
АНУ, Оросын харилцаа сайжрах боломж яригдаж байгаа ч Украины эрх ашиг, аюулгүй байдлын асуудал хэлэлцээрийн гол сорилт хэвээр байна. Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский дайныг дуусгах хэлэлцээрт Киев өөрөө оролцох ёстой гэсэн байр сууриа илэрхийлжээ. Мөн аливаа тохиролцоо Украины парламентын зөвшөөрлийг заавал авах шаардлагатайг онцолсон байна.
Путин АНУ, Орос, Украины гурван талт хэлэлцээг арваннэгдүгээр сарын 10-наас хойш сэргээхэд зарчмын хувьд бэлэн байгаагаа илэрхийлсэн тухай Оросын тал мэдээлсэн. Дараагийн уулзалтыг Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын нийслэл Абу Даби хотод зохион байгуулах боломж ч яригдаад байна.
Ийнхүү Вашингтон эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, дипломат яриа хэлэлцээг ашиглан дайныг зогсоохыг зорьж байгаа бол Москва өөрийн стратегийн шаардлагыг хадгалсаар байна. Талуудын зорилго ийнхүү зөрүүтэй байгаа нь Трампын хүсэж буй хурдан тохиролцоо биежих боломжийг хазаарлаж байгаа юм.
Л.Баяр
