Ардчилсан нам Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчийнхээ материалыг Сонгуулийн ерөнхий хороонд хүлээлгэн өгөх гэж байна.

Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Ж.Батсуурь "Ардчилсан намын хувьд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчийн мөрийн хөтөлбөрийг Үндэсний аудитын газарт хүргүүлсэн. Үндсэн хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт УИХ-д суудал бүхий нам Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшүүлнэ гэж заасан байдаг. Үүний дагуу АН-аас Н.Алтанхуяг нэр дэвшигчийг дэвшүүлж баримт бичгийг Сонгуулийн ерөнхий хороонд хүргэж ирлээ.

Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийн 27.1 дэх хэсэгт намын дарга биш намын төлөөллийн төв байгууллага нэр дэвшүүлэх үйл ажиллагааг явуулна гэж заасан байдаг. Манай намын хувьд энэ байгууллага нь үндэсний бодлогын хороо юм. Үндэсний бодлогын хорооны хурлаар олонхын саналыг Н.Алтанхуяг авсан. Үндэсний бодлогын хорооноос гарсан шийдвэрийг намын Их хурлаар баталгаажуулсан. Мөрийн хөтөлбөрийг ч мөн хянан хэлэлцсэн. 

Нийгмийн сүлжээнд буруу мэдээлэл явж байна. Манай намын нэрийг барьж, хууль бус тамга ашигласан, УИХ-д суудал бүхий намын үйл ажиллагаанд саад учруулах гэсэн хууль бус үйлдэл хэрээс хэтэрлээ. Шаардлагатай гэж үзвэл холбогдох бичиг баримтыг хүргүүлэх боломжтой. Улс төрийн намын тухай хууль болон АН-ын үндсэн дүрмийн зохицуулалтаар зөвхөн намын дарга хамаардаггүй. Ардчилсан намын хууль ёсны удирдлагууд Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчийг бүртгүүлэхээр хүрэлцэн ирсэн. Хянагдсан материалыг хуульд заасны дагуу хүлээлгэн өгөхөд бэлэн болоод байна" гэлээ.  

СЕХ-ны дарга П.Дэлгэрнаран "Ардчилсан нам Монгол Улсын дДэд шүүхэд бүртгэлтэй. Бид энэ асуудлаас тус газраас лавлагаа авахад "Ардчилсан намын нэр, дүрэм бүртгэлтэй. Харин намын тамганы асуудал шүүхийн маргаантай байгаа. Улс төрийн намууд дангаараа болон хамтарч зөвхөн нэг хүнийг нэр дэвшүүлнэ гэсэн Үндсэн хуулийн хэм хэмжээ бий. Тэгэхээр нэг намаас нэг нэр дэвшигч тодорно. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд мөн ийм заалт байгаа.

Ардчилсан нам хоёр хэсэг газар нэр дэвшүүлж байна. Үндэсний аудитын газарт мөн л хоёр мөрийн хөтөлбөр хийлгэсэн. Хоёулаа манайд сая ирлээ. Үндсэн хуульд болон Ерөнхийлөгчийн тухай хуульд заасан нэг хүнийг нэр дэвшүүлнэ гэдэг асуудал дээр маргаан үүсэхээр байна. Нэг хүнийг Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшүүлэх асуудлыг дотооддоо шийдэхийг хүсэж байна. Энэ нь сонгох сонгогдох ч эрхтэй холбоотой. Аудитын газраас зөвхөн мөрийн хөтөлбөрт дүгнэлт хийсэн байна. Түүнээс хэн хэнийг нэр дэвшүүлэх асуудлыг шийдээгүй. Улсын дээд шүүхийн лавлагаагаар бол С.Эрдэнэ тус намын даргаар сонгогдсоныг бүртгэсэн байгаа юм. Энэ асуудлыг цэгцэлж, тодруулах асуудлыг та бүхэн шийдээч.

Бид нэг намаас зөвхөн нэг материал авах ёстой. Улс төрийн намуудын төрийн сонгуульд оролцох эрхийг Сонгуулийн ерөнхий хороо эдлэх юм шиг нөхцөл байдал үүсэж байна. Бид та бүхнээс материал хүлээж авах хугацааг хойшлуулж байна. Өнөөдрийн 24 цагаас хойш хойшлуулах эрх байхгүй учир 18 цагаас та бүхнийг хүлээж авъя" гэлээ. 

Ардчилсан намаас Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигч Н.Алтанхуяг "Сонгуулийн ерөнхий хороо нэг нам хоёр болсон талаар худлаа тайлбар хийгээд суух ёсгүй байгууллага. Би шуудхан хэлчье. МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх хаан болчихсон юм шиг олон зүйл битгий ярь. Үндсэн хуулийн цэцийн дээр гарсан гэдгийг чинь Х.Баттулгыг нэр дэвшүүлэхгүй байлгахаар болсоноор илчлэгдсэн. Ер нь төрийн бүх байгууллагын дээр гарсан байна. Тэр ч бүү хэл одоо СЕХ-г атгачихсан байна.  Бүх шаты шүүхүүд МАН-ын доор орчихсон байна. Бид үнэхээр нэг намын дарангуйлалд орчихсон юм байна. Та ямар сонин зүйл ярьж байна.

Ардчилсан нам хуваагдаагүй. Хоёр намын даргатай болгох гэж У.Хүрэлсүх л хууль тогтоомж зөрчиж ажилласан. Одоо үүнийгээ засах ёстой.

Ардчилсан намын тамга хүчинтэй байгаа. Улсын бүртгэлийн газрын н.Чинтулга гэдэг банди Ардын намын харьялалтай нөхөр захиалгаар намын даргын тамгыг С.Эрдэнэд олгосон. Үүнийг шүүхээр түтгэлзүүлчихсэн. Сонгуулийн ерөнхий хороо хуулийнхаа дугаа л зүйлийг ярьдаг болохоос бус намын асуудал яриад сууж байдаг байгууллага биш.

УИХ-д суудалтай нам Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчээ дэвшүүлнэ гэсэн хуулийн заалттай. Гэтэл та бүхний хэлээд байгаа намд нэг ч УИХ-ын гишүүн байхгүй.

Сонгууль яагаад шударга явж болохгүй гэж. Одоо өрсөлдөгчөө хүртэл захиалдаг болж байна. П.Дэлгэрнаран та өнөөдөр ийм үлгэр шиг зүйл яриад сууж байна гэдэг бол үнэхээр шившигтэй зүйл. Та нар өнөөдөр бүртгэхгүй гэвэл бид монголын ард түмэнд хандах болно. 

Би ард түмнээ хүндлээд ирсэн. Монгол Улс нэг нам, тэр ч бүү хэл У.Хүрэлсүх гэдэг хүний дарангуйлалд орчихож. Тэр дуртай үедээ дуртай зүйлээ хөмөрч байна. Нэг ээжийн асуудлаар бүхэл бүтэн Засгийн газраа хөмөрсөн. Зүгээр л Ерөнхийлөгчид нэр дэвшихийн тулд ийм үйлдэл гаргаж. Энэ намд коронавирус, ард түмний амьдрал хамаагүй юм байна. 

Би 31 жилийн өмнө ийм зүйлийн төлөө тэмцээгүй. Ард түмний амьдрал ч ийм байна гэж төсөөлөөгүй. Ардчиллаас ухарч, нэг намын дарангуйлалд орно гэж зүүдлээчгүй. Та нар захиалга биелүүлэхгүй шүү. У.Хүрэлсүхийн захиалгаар бүгдийг хийдгээ одоо болих хэрэгтэй. Угтаа Х.Баттулга өнөөдөр нэр дэвших байсан. Гэтэл У.Хүрэлсүх замаасаа зайлуулсан. Ард түмэнд хандаж үгээ хэлэх цаг болжээ. СЕХ хуулийнхаа дагуу гурван үгээ хэлээд л нэр дэвшигчийн материалыг хүлээж авах ёстой. Гэтэл намын дотоод асуудлыг яриад У.Хүрэлсүхийн талд зогсож байгаа нь үнэхээр харамсалтай байна. Би өмнө нь ийм СЕХ-ны даргатай таарч байгаагүй" гэлээ. 

Б.Баатар