Нотлох баримтыг шинжлэн судлах нээлттэй сонсголын эхний үе шат өндөрлөлөө. Эхний удаагийн сонсголоос онцлох "таван баримт"-ыг танилцуулж байна. 

Энэ удаагийн нээлттэй сонсголоор дараах үйл ажиллагааны талаар шинжлэн судалсан юм. 

• “Тавантолгой” ХК-ийн нүүрс олборлолт, борлуулалт, тээвэрлэлт, экспортын үйл ажиллагаа болон бусад бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авалтын үйл ажиллагаа талаар
• “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн нүүрс олборлолт, борлуулалт, тээвэрлэлт, экспортын үйл ажиллагаа болон бусад бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авалтын үйл ажиллагааны талаар 

НЭГ. УЛС ДОТОРХ УЛС БУЮУ "ӨМНӨГОВЬ" 

Нүүрсний сонголын эхний хоёр өдрийн сонсголоор “Тавантолгой” ХК-ийн нүүрс олборлолт, борлуулалт, тээвэрлэлт, экспортын үйл ажиллагаа болон бусад бараа, ажил, үйлчилгээ, худалдан авалтын үйл ажиллагаатай холбоотой мэдээллийг шинжлэн судласан юм. Тухайлбал, Өмнөговь аймгийн Ханбогд суманд хууль бусаар гадаадын 38 ААН-д газар эзэмшүүлсэн нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдов. Энэ талаар холбогдох гэрчүүдээс асуухад "гадаад иргэнд бус, зөвхөн Монгол иргэнд л шилжүүлсэн" гэх хариултыг өгч байв. Зарим гэрчүүд тухайн үед ямар шийдвэр гаргаснаа ч санахгүй байсан юм. Энэ үеэр ХЗДХ-ийн сайд Б.Энхбаяр хэлэхдээ "Өмнөговь аймаг Монгол Улс доторх улс болчихсон байна. Үндсэн хууль үйлчилдэггүй, шүүх байхгүйн нотолгоо болж байна. Нэг аймгийн газар гадаадын иргэдийн мэдэлд оччихсон байна. Энэ сонсголын үр дүнгээр газар эзэмших зөвшөөрлүүд Монгол хүний нэр дээр эсвэл Монгол хүний нэр дээр гэсэн хувь хүн хуулийн этгээдүүд Монголын газрыг авсан гэмт хэргийн шинжтэй асуудлууд тодорхой болж байна" гэсэн юм. Мөн өчигдөр буюу сонсголын сүүлийн өдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Засгийн газарт чиглэл өглөө. 

ХОЁР. НАМ ХАРГАЛЗАХГҮЙ НЭГ ТОГООНООС...

Өнгө нь дээрээ АН, МАН хэмээн үзэлцдэг хэр нь цаанаа нэг тогооноос л хоол идсэн болж таарав. Үнэндээ нүрсний хэрэгт хэн хэн холбогдож байна вэ гэхээсээ илүү хэн холбогдсонгүй вэ гэж асуух нь онох биз. Эхний хоёр өдрийн сонсголоос харахад Ардчилсан намын нэр бүхий гишүүд нүүрстэй холбогдсон болохыг шинжээчийн баримтууд нотолсон юм. Энэ өдрүүдэд МАН гэдийсэн ч Б.Ганхуяг үүний цаана буй гэдгийг зарим гишүүд хэлсээр буй. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Т.Доржханд "Давсгүй хоол амтгүй гэдэг шиг Б.Ганхуяг байхгүй нүүрсний сонсгол үр дүнгүй болно. Бүх гарын үсгийг зурсан, бүх хүнтэй холбогдсон, бүх худалдан авах ажиллагааг байгуулсан хүн нь Б.Ганхуяг" гэсэн юм. 

ГУРАВ. ЭРГЭН ИРСЭН ИТГЭЛ

УИХ-ын хяналт шалгалтын хууль батлагдсанаас хойш жил гаруйн хугацаанд парламент хэд хэдэн түр хороо байгуулж Ерөнхий сонсголыг зохион байгуулсан. Хамгийн сүүлийн жишээ гэвэл энэ оны нэгдүгээр сард Хөгжлийн банкны Ерөнхий сонсголыг Түр хорооны дарга Б.Энхбаяр жишиг болохуйц гэж хэлж болохоор маш сайн зохион байгуулсан. Тэр мөн энэ удаад Нүүрсний сонсголыг ахлан ажиллаж буй. Тэрбээр сонголын үеэр  "Сонсголын зогсоох гэсэн санаархлаа зогсоох хэрэгтэй. Нүүрсчид энэ ажлыг их эрчимтэй зохион байгуулж байгаа. Нүүрсний сонсголыг таслан зогсоох гэсэн аливаа санаархал, оролдлогод автахгүй бөгөөд зогсохгүй" хэмээн өөрийн байр сууриа илэрхийлсэн юм. 

ДӨРӨВ. ХУУЛЬ БУС АЖЛАА УРАГШЛУУЛАХ ГАРЦ НЬ "УЛСЫН НУУЦАД ХАМРУУЛАХ"

Сонсголын сүүлийн хоёр өдөр  “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн нүүрс олборлолт, бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авалтын үйл ажиллагаатай холбоотойгоор 12 асуудлыг хэлэлцсэн билээ. Энэ үеэр тус компанийн тендер шалгаруулалтын талаарх анхаарал татах мэдээлэл ил болсон юм. Тухайлбал, "Элгэн"ХХК-тай Тавантолгойн орд хайгуул судалгааны ажлыг гүйцэтгүүлэх 69 тэрбум төгрөгийн гэрээг онцгой дэглэм тогтоохоос ердөө нэг хоногийн өмнө улсын нууцад хамааруулж хийсэн баримт ил болов.

ТАВ. СОНСГОЛД 275 ГЭРЧ ОРОЛЦУУЛАХААР ДУУДСАНААС 221 НЬ ОРОЛЦСОН БАЙНА

Дөрвөн өдөр үргэлжилсэн сонсголын эхний үе шатанд Хянан шалгах түр хорооны 2023 оны арваннэгдүгээр сарын 27-ны 19 дүгээр тогтоолоор баталсан нотлох баримтыг шинжлэн судлах дарааллын дагуу дөрвөн сэдвийн хүрээнд 28 багц асуудлаар нотлох баримтыг шинжлэн судалж, шаардлагатай нотлох баримтуудыг танилцуулж, холбогдох гэрчүүд, шинжээч, хянан шалгагчдаас тайлбар авсан юм. Сонсголд нийт давхардсан тоогоор 275 гэрч оролцуулахаар мэдэгдэх хуудас хүргүүлснээс 221 нь оролцсон байна. 

Д.Батчулуун