Антарктидын баруун хэсэгт орших Туэйтсийн мөсөн гол эрдэмтдийн өмнө нь тооцоолж байснаас илүү эрчимтэй хайлж байгаа нь шинэ судалгаагаар тогтоогджээ. “Мөхлийн мөсөн гол” хэмээн нэрлэгддэг уг мөсөн голын өөрчлөлт дэлхийн далайн түвшний өсөлтийг улам хурдасгах эрсдэлтэй байна.
Флорида мужтай ойролцоо хэмжээтэй Туэйтсийн мөсөн гол нь дэлхийн хамгийн өргөн мөсөн голуудын нэг юм. Хэрэв уг мөсөн гол бүхэлдээ хайлбал дэлхийн далайн түвшнийг 60 гаруй сантиметрээр нэмэгдүүлэх хэмжээний ус агуулдаг. Түүнчлэн Антарктидын асар том мөсөн бүрхүүлийг тогтоон барихад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг аж.
Судлаачид мөсөн голын доорх орчныг илүү нарийвчлалтай тооцсон шинэ загвар боловсруулжээ. Үүний үр дүнд далайн түрлэг, татралтын нөлөөгөөр бүлээн ус мөсний доогуур нэвтэрч, хайлалтыг эрчимжүүлдэг үйл явцыг өмнөх тооцооллоос илүү сайн тусгасан байна.
Шинэ загвараар Туэйтсийн мөсөн гол 2100 он гэхэд дэлхийн далайн түвшнийг ойролцоогоор гурван сантиметрээр нэмэгдүүлж болзошгүй бөгөөд энэ нь өмнөх төсөөллөөс хоёр дахин их үзүүлэлт юм. Мөн мөсөн голыг тогтоон барьж буй усан доорх нуруунаас мөс салж эхэлбэл далай руу шилжих хурд нэмэгдэх эрсдэлтэйг эрдэмтэд анхааруулжээ.
Гэхдээ мөсөн голын ирээдүйн өөрчлөлтийг нарийн тогтооход нэмэлт судалгаа шаардлагатай байна. Судлаачид 2028 онд мөсөн голын доорх усны хөдөлгөөнийг хэмжих багаж байрлуулахаар төлөвлөжээ. Эрдэмтдийн үзэж буйгаар хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах нь мөсний алдагдлыг хязгаарлахад чухал ач холбогдолтой юм.
Л.Баяр
