ЭБОЛА ВИРУС ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Эбола вирус анх 1976 онд Судан улсад болон Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго улсын Ямбуку гэдэг хоёр сууринд нэгэн зэрэг дэгджээ. Ямбуку суурин Эбола голын дэргэд байдаг учир өвчинд энэ нэрийг өгсөн байна. Тухайн үед Конго улсад эбола вирусын халдвар авсан нийт 318 хүн бүртгэгдсэнээс 280 хүн нь амь насаа алджээ. Мөн Судан улсад нийт 284 хүн өвдсөнөөс 151 хүн нас барсан байна.
Эбола вирусыг тээгч болон тараагч нь сарьсан багваахай, горилла сармагчин, гахай юм. Тэдэнд хазуулах болон тэдний биеэс ялгарсан шингэнээр дамжин халдвар хүний биед ордог аж. Нэгэнт хүнд халдсан бол хүнээс хүнд халдах нь маш амархан, үхэлд хүргэх өндөр эрсдэлтэй өвчин.
Эбола вирусыг тээгч болон тараагч нь сарьсан багваахай, горилла сармагчин, гахай юм. Тэдэнд хазуулах болон тэдний биеэс ялгарсан шингэнээр дамжин халдвар хүний биед ордог аж. Нэгэнт хүнд халдсан бол хүнээс хүнд халдах нь маш амархан, үхэлд хүргэх өндөр эрсдэлтэй өвчин.
Дэлхий нийтийн аялал жуулчлалын нээлттэй сүлжээнд нэгдэн оршиж буй Монгол Улсад ч энэ вирусын халдвар хүнээр дамжин орж ирэхийг үгүйсгэхгүй. Манай улсын Эрүүл мэндийн яамны мэргэжилтнүүд энэ тал дээр анхаарал тавин ажиллаж эхэлжээ.
Уг халдвар тархсан орнуудаас манай улсад нэг сард 20-22 хүн ирдэг бөгөөд дийлэнх нь хэд хоноод буцдаг гэсэн судалгаа гарчээ. Иймд тус яамнаас Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл болон Засгийн газрыг шаардлагатай мэдээллээр хангаж байгаа аж.
Уг халдвар тархсан орнуудаас манай улсад нэг сард 20-22 хүн ирдэг бөгөөд дийлэнх нь хэд хоноод буцдаг гэсэн судалгаа гарчээ. Иймд тус яамнаас Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл болон Засгийн газрыг шаардлагатай мэдээллээр хангаж байгаа аж.
Мөн энэхүү өвчнөөс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх талаар Халдварт өвчин судлалын үндэсний төвөөс өнгөрсөн сард мэдээлэл хийсэн.
Тэд энэхүү халдварт өвчнийг Монголд оруулж ирэхгүй байх талаар хил гаалийн байгууллагын ажилтнуудад зөвлөмж хүргүүлж тодорхой шалтгаангүйгээр халуурсан эрүүл мэндийн зовиуртай байгаа хүнийг гаалиар нэвтрүүлэхдээ шалтгааныг нь заавал тодруулж нэвтрүүлэх мөн эбола вирус тархсан орнуудад онцын шаардлагагүй бол зорчихгүй байхыг анхааруулсан юм.
Мөн ХӨСҮТ-өөс эбола вирус тархсан улс орноос Монгол улсад хүрэлцэн ирсэн хүмүүсийг 21 хоногийн хугацаанд эмнэлэгийн хяналтанд байлгах шаардлага тавьж байгаа аж.
Хэрвээ энэ вирус манайд орж ирвэл ХӨСҮТ-өөс авах арга хэмжээ буюу эмнэлгийн тусламж, эм, тариаг бэлтгэсэн байгаа гэв.
ӨВЧНИЙ ШИНЖ ТЭМДЭГ:
Тэд энэхүү халдварт өвчнийг Монголд оруулж ирэхгүй байх талаар хил гаалийн байгууллагын ажилтнуудад зөвлөмж хүргүүлж тодорхой шалтгаангүйгээр халуурсан эрүүл мэндийн зовиуртай байгаа хүнийг гаалиар нэвтрүүлэхдээ шалтгааныг нь заавал тодруулж нэвтрүүлэх мөн эбола вирус тархсан орнуудад онцын шаардлагагүй бол зорчихгүй байхыг анхааруулсан юм.
Мөн ХӨСҮТ-өөс эбола вирус тархсан улс орноос Монгол улсад хүрэлцэн ирсэн хүмүүсийг 21 хоногийн хугацаанд эмнэлэгийн хяналтанд байлгах шаардлага тавьж байгаа аж.
Хэрвээ энэ вирус манайд орж ирвэл ХӨСҮТ-өөс авах арга хэмжээ буюу эмнэлгийн тусламж, эм, тариаг бэлтгэсэн байгаа гэв.
ӨВЧНИЙ ШИНЖ ТЭМДЭГ:
• Халдвар авсан цагаас өвчний шинж тэмдэг илрэх хүртэлх нууц үе нь 2-21 хоног үргэлжилдэг.
• Гэнэт өндөр халуурч эхлэх ба бие сульдаж, булчин өвдөх, толгой өвдөх, хоолой эмзэглэлтэй болж өвдөх зэрэг шинж тэмдгүүд илэрч дараа нь бөөлжих, суулгах, тууралт гарах зэрэг шинжүүд нэмэгдэнэ.
• Хүнд болон амь насанд аюултай үедээ цусархаг диатез илэрч, элэгний, бөөрний дутал, Төв мэдрэлийн системийн өөрчлөлт болон олон эрхтэн системийг хамарсан хүндрэлд хүргэнэ. Лабораторийн шинжилгээгээр цусны цагаан эс, тромбоцитийн тоо цөөрч, элэгний ферментүүдийн хэмжээ ихэснэ.
ХАЛДВАР ДАМЖИХ ЗАМ:
• Өвчилсөн хүний гэмтсэн арьс салст, цус, шээс, бөөлжис, үрийн шингэн өтгөн болон тэдгээрээр бохирлогдсон орчны эд зүйлстэй шууд харьцах замаар халдвар дамжина. Нас барсан өвчтнийг оршуулах үед эмгэнэж гашуудсан төрөл төрөгсөд нь бие махбодитой нь хүрэлцэх үед мөн халдвар дамждаг болох нь тогтоогдоод байна.
• Өвчин тусаад эдгэсэн хүний үрийн шингэнд вирус 7 долоо хоног (49 хоног) хүртэлх хугацаанд хадгалагдаж халдварлуулах боломжтой.
• Өвчтнийг хэвтүүлэн эмчлүүлж буй эмнэлгийн ажилтнууд халдвар хамгааллын чанд дэглэмийг сахиж мөрдөөгүй тохиолдолд халдвар эмнэлгийн дотоод халдвар байдлаар дэгдэх аюултай.
ХЭРХЭН СЭРГИЙЛЭХ ВЭ?
Эбола вирусаас сэргийлэхийн тулд Баруун Африкийн улс орнуудад онцгой шаардлага гарахгүй бол аялал жуулчлал, албан болон хувийн ажлаар зорчихгүй байх, зайлшгүй шаардлагаар дээрх бүс нутгийн улс орнуудад очих тохиолдолд халдвар авсан байж болзошгүй хүний цус, биеийн бусад шингэнд хүрэлцэхээс зайлсхийх, тохиолдлын бэлгийн хавьталд орохгүй байх, үхсэн болон өвчтэй зэрлэг амьтны эд эрхтэн, сэг зэмээр оролдохгүй байх, түүхий болон дутуу болгосон хүнс хэрэглэхгүй байх, өвчтэй байж болзошгүй хүний хэрэглэсэн болон хүрсэн эд зүйлс нэн ялангуяа цусаар бохирлогдсон зүү тариур зэрэгт хүрэхгүй байх зэргийг сайтар анхаарах хэрэгтэй.
Үүнээс гадна дэгдэлт гарсан бүс нутгаас ирсэн зорчигчдын хувьд ирснээс хойш гурван долоо хоногийн дотор халуурах, ядрах сульдах, булчингаар өвдөх, бөөлжих, суулгах, арьсаар туурах, цус алдах зэрэг шинж тэмдгүүд илэрсэн тохиолдолд шууд ХӨСҮТ-д хандахыг зөвлөж байна.
• Гэнэт өндөр халуурч эхлэх ба бие сульдаж, булчин өвдөх, толгой өвдөх, хоолой эмзэглэлтэй болж өвдөх зэрэг шинж тэмдгүүд илэрч дараа нь бөөлжих, суулгах, тууралт гарах зэрэг шинжүүд нэмэгдэнэ.
• Хүнд болон амь насанд аюултай үедээ цусархаг диатез илэрч, элэгний, бөөрний дутал, Төв мэдрэлийн системийн өөрчлөлт болон олон эрхтэн системийг хамарсан хүндрэлд хүргэнэ. Лабораторийн шинжилгээгээр цусны цагаан эс, тромбоцитийн тоо цөөрч, элэгний ферментүүдийн хэмжээ ихэснэ.
ХАЛДВАР ДАМЖИХ ЗАМ:
• Өвчилсөн хүний гэмтсэн арьс салст, цус, шээс, бөөлжис, үрийн шингэн өтгөн болон тэдгээрээр бохирлогдсон орчны эд зүйлстэй шууд харьцах замаар халдвар дамжина. Нас барсан өвчтнийг оршуулах үед эмгэнэж гашуудсан төрөл төрөгсөд нь бие махбодитой нь хүрэлцэх үед мөн халдвар дамждаг болох нь тогтоогдоод байна.
• Өвчин тусаад эдгэсэн хүний үрийн шингэнд вирус 7 долоо хоног (49 хоног) хүртэлх хугацаанд хадгалагдаж халдварлуулах боломжтой.
• Өвчтнийг хэвтүүлэн эмчлүүлж буй эмнэлгийн ажилтнууд халдвар хамгааллын чанд дэглэмийг сахиж мөрдөөгүй тохиолдолд халдвар эмнэлгийн дотоод халдвар байдлаар дэгдэх аюултай.
ХЭРХЭН СЭРГИЙЛЭХ ВЭ?
Эбола вирусаас сэргийлэхийн тулд Баруун Африкийн улс орнуудад онцгой шаардлага гарахгүй бол аялал жуулчлал, албан болон хувийн ажлаар зорчихгүй байх, зайлшгүй шаардлагаар дээрх бүс нутгийн улс орнуудад очих тохиолдолд халдвар авсан байж болзошгүй хүний цус, биеийн бусад шингэнд хүрэлцэхээс зайлсхийх, тохиолдлын бэлгийн хавьталд орохгүй байх, үхсэн болон өвчтэй зэрлэг амьтны эд эрхтэн, сэг зэмээр оролдохгүй байх, түүхий болон дутуу болгосон хүнс хэрэглэхгүй байх, өвчтэй байж болзошгүй хүний хэрэглэсэн болон хүрсэн эд зүйлс нэн ялангуяа цусаар бохирлогдсон зүү тариур зэрэгт хүрэхгүй байх зэргийг сайтар анхаарах хэрэгтэй.
Үүнээс гадна дэгдэлт гарсан бүс нутгаас ирсэн зорчигчдын хувьд ирснээс хойш гурван долоо хоногийн дотор халуурах, ядрах сульдах, булчингаар өвдөх, бөөлжих, суулгах, арьсаар туурах, цус алдах зэрэг шинж тэмдгүүд илэрсэн тохиолдолд шууд ХӨСҮТ-д хандахыг зөвлөж байна.
Эх сурвалж: Emch.mn
