Мэргэжлийн Хяналтын байгууллагын 2014 оны хяналт шалгалтын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу Монгол улсад хэрэглэж буй хүнсний нэмэлтийн  импортлолт, худалдаалалт, хэрэглээнд  эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга хэмжээ төлөвлөхөд шаардлагатай мэдээлэл цуглуулах, тэдгээрт дүн шинжилгээ хийж, цаашид авах арга хэмжээний санал боловсруулж, холбогдох байгууллагад хүргүүлэхэд зорилгоор Тандалт судалгааг Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын хүнсний чанар, аюулгүй байдал, эрүүл ахуй халдвар хамгааллын хяналтын улсын байцаагчид, лабораторийн шинжээчид хамтран гуравдугаар сарын 01-ээс наймдугаар сарын 15-ны өдрүүдэд хийж гүйцэтгэсэн.

Хүнсний нэмэлтийн тандалт судалгаагаар сүүлийн 3 жилд хийсэн хяналт шалгалтын тайлан, хүнсний үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд хэрэглэж буй болон худалдаалагдаж байгаа найрлагандаа хүнсний нэмэлт агуулсан хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний судалгаа, хилийн боомт, гүний терминалиар нэвтэрсэн бараа бүтээгдэхүүний талаарх мэдээ, мэдээлэл, лабораториудын шинжилгээний дүн, улсын байцаагчийн гаргасан дүгнэлт зэрэг мэдээллүүдийг цуглуулсан.

Тандалт судалгаанд нийт 21 аймаг, нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж буй хүнсний боловсруулах үйлдвэрлэл эрхэлж буй 156, хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхэлж буй 114, худалдаа үйлчилгээ эрхэлж буй 44, нийт  314 аж ахуйн нэгж, иргэнийг хамруулсан.

Тандалт судалгааны арга, аргачлал, хэлбэр:

1. Тандалт судалгаанд нэг агшины судалгааны загварыг ашиглаж, асуумжийн аргаар явуулсан. Судалгааны асуумж долоон хавсралт бүхий 61 асуулт, мэдээллийг багтаасан.

2. Хүнсний нэмэлтийн тандалт судалгааг сүүлийн 3 жилд хийсэн хяналт шалгалтын тайлан, хүнсний үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд хэрэглэж буй болон худалдаалагдаж байгаа найрлагандаа хүнсний нэмэлт агуулсан хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний судалгаа, хилийн боомт, гүний терминалиар нэвтэрсэн бараа бүтээгдэхүүний талаарх мэдээ, мэдээлэл, лабораториудын шинжилгээний дүн, улсын байцаагчийн гаргасан дүгнэлт зэрэгт үндэслэн явуулсан бөгөөд зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлэх байдлаар гүйцэтгэсэн.

3. Хяналт шалгалт хийгдэхээр зарлагдсан объектуудыг шалгах явцад хүнсний нэмэлтийг импортлогч, нийлүүлэгч аж ахуйн нэгж, байгууллагуудыг хамруулан хэрэглээ, зарцуулалт, бүртгэл хөтлөлт, дотоод хяналтын байдалд тандалт судалгааг хамтатган хийж, 2014 онд хяналт шалгалт хийхээр зарлагдаагүй объектуудад судалгааг түүвэрчилсэн байдлаар хийж, дүнг нэгтгэсэн.

4. Тандалт судалгааг явуулах үед гарал үүслийн баримт бичиггүй, хаяг шошгын мэдээлэл бүрэн бус хадгалалтын нөхцөл зөрчигдсөн, технологийн заавар, зөвлөмжгүйгээр, хэрэглэж байгаа хүнсний нэмэлтээс дээж авч, итгэмжлэгдсэн лабораторит холбогдох стандартад заасан аюулгүйн үзүүлэлтийг шинжлүүлж дүн шинжилгээ хийгдсэн.

Тандалт судалгааны  явцад хийгдсэн ажил, үр дун:

- Хүнсний үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд хэрэглэж буй болон худалдаалж байгаа хүнсний нэмэлт, нэмэлт агуулсан түүхий эд, бүтээгдэхүүний судалгааг гаргаж мэдээллийн сан бүрдүүлсэн.

- Хүнсний үйлдвэрлэлд хэрэглэж буй хүнсний нэмэлтийн нэр төрөл, гарал үүсэл, савалгаа, хаяг шошго, үйлдвэрлэлд хэрэглэж буй тоо хэмжээ, лабораторийн шинжилгээнд хамрагдсан байдал, хэрэглээнд тавьж буй хяналтын  талаарх судалгааг гаргасан.

- Хилээр нэвтэрч Хилийн мэргэжлийн хяналт шалгалтад хамрагдсан хүнсний нэмэлт, түүнд тавьж буй хяналт, баталгаажилтын талаарх судалгааг гаргасан.

-  Хүнсний үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд хэрэглэж буй хүнсний нэмэлтийг үндэсний болон бүс нутаг, олон улсын стандарттай харьцуулж, үнэлгээ дүгнэлт өгч зөвшөөрөгдсөн хүнсний нэмэлт, зөвшөөрөгдөөгүй хүнсний нэмэлтийн талаарх жагсаалтыг гаргасан.

Хүнсний үйлдвэрлэлд хэрэглэж байгаа хүнсний нэмэлтийн чанар, аюулгүй байдалд хийсэн тандалт судалгаанд сүү, сүүн бүтээгдэхүүний 24 үйлдвэрийн 37, мах, махан бүтээгдэхүүний 39 үйлдвэрийн 45, гурил, гурилан  бүтээгдэхүүний  81 үйлдвэрийн 92, ундаа, жүүсний  5 үйлдвэрийн 12, нөөшилсөн бүтээгдэхүүний 6 үйлдвэрийн 7, чипсний 1 үйлдвэрийн 4, хоол үйлдвэрлэлийн 114 аж ахуйн нэгжийн 30, нийт 270 үйлдвэрийн 224 нэр төрлийн бүтээгдэхүүн хамрагдлаа.

Хүнсний үйлдвэрүүдэд хэрэглэж буй хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг Энэтхэг, БНХАУ-ын “Kevin Food”, “Volumaster”, “Yitong food indusrtry”, “Кerry food”, "Angel yeast”, “Guangzhou Puratos Food”, “Guangxi Danbaoli Yeast”, “Beijing Jinteli Food”, “Masson Group”, Дани улсын “Chr Hansen”, “Plasgaard”, Итали улсын “Fabbri”, ОХУ-ын "Зеленые линии", "Сибагро-Н", "Аромадон", "Филиал", “Время и К”, “Специкат”, "Ирикс", ХБНГУ-ын “Moguntia”, "Фляшманншафт" АГ, "Frutarom", “Muhlenchemie GmbH &Co.KG”, “Dohler”, “Nesse”, АНУ-ын “Volumaster”, Солонгосын “Jenico”, “Deutschland GmbH”, Австрийн “Salinen”, Израйлийн “Haifa” зэрэг 11 улсын 49 үйлдвэрлэгчээс шууд буюу импортлогч аж ахуйн нэгжээр дамжуулан худалдан авч байна. Эдгээр үйлдвэрлэгчдийн 61,2 хувь нь үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаандаа “Аюулын дүн шинжилгээ ба эгзэгтэй цэгийн хяналтын тогтолцоо” /НАССР/, чанарын удирдлагын тогтолцооны ISO 9001:2008 стандартыг, 53 хувь нь GMP, 12,2 хувь нь GHP-г нэвтрүүлсэн байна.

“Сүүн  билэгдэл” ХХК, “Юм юм” ХХК, “Хүнс мастер” ХХК, “Бурхан буудайн хишиг” ХХК, “Арслангийн удам” ХХК, “Стратус” ХХК, “Ганга түшээ” ХХК, “Дэлгэр интернэшнл” ХХК зэрэг аж ахуйн нэгжүүд ихэнх хүнсний нэмэлтийг Хятад, ОХУ, Дани, Герман  улсаас импортлон хүнсний үйлдвэрүүдэд нийлүүлж байна.

“Итали зайрмаг” ХХК, “Айсмарк” ХХК зэрэг үйлдвэрүүд дистрибьютерийн эрхтэйгээр экспортлогч улсын сертификат, тухайн түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг улсын бүртгэлд бүртгэсэн гэрчилгээ, үйлдвэрлэгчийн чанарын баталгаатайгаар шууд үйлдвэртэй нь гэрээ байгуулан, будагч бодис, ваниль, Nevepann chantilly-бэхжүүлэгч, карамель, Neutralfive gream-өтгөрүүлэгч, fragola strawberry, wild cherry, black berry, limone L, какао, хадны амт оруулагч түүхий эд, бүтээгдэхүүн авч, зөвхөн өөрийн үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнд хэрэглэж байна.

Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд хэрэглэж байгаа хүнсний нэмэлт бодисын чанар, аюулгүй байдалд хийсэн тандалт судалгаанд нийслэл болон аймгуудад  үйл ажиллагаа эрхэлж буй улс үндэстний хоолны газруудаас түүвэрлэн сонгож хамруулсан байна. Нийт 114 аж ахуйн нэгжийн хоолны газруудад түгээмэл хэрэглэж буй нийт 30 нэр төрлийн хүнсний нэмэлт, хоол амтлагчуудын мэдээллийг цуглуулж, тандалт судалгаа хийсэн. Эдгээр газрууд нь хоол амтлагч, хүнсний нэмэлт импортлогч “Санжак” ХХК, “Ханара Март” ХХК, “Сантаун трейд” ХХК, “Бест-Анзу” ХХК, “Кианти монголия”, “Грийн сити”, “Гүүд прайэс”, “ЭМЖЗ” , “Сатаун трейд”, “Агрос” ХХК, “Скай трейдинг” зэрэг импортлогч ХХК-иудаас болон “Меркурий” худалдааны төвөөс хүнсний нэмэлтийг худалдан авч хэрэглэж байна.Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газруудад хэрэглэж байгаа “Үсү”, “Дашида”, “Вигора”, “Универсальная приправа”, “Приправа экстра”-гийн найрлаганд хүчиллэг нэмэгдүүлэх Е-621-глутамат натри орж байгаа ба амт үнэр оруулагч хүчлүүд, хар, улаан цуу, өнгө тодруулах будагч бодистой соусуудыг хэрэглэж байна. Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд хэрэглэж байгаа “Чили” соус, “Мөөгтэй” цууны найрлагад Е-150, 631, “DBL” исгэгчний найрлагад Е-300, 491, хуурай амтлагчийн найрлагад E-100, 101 орсон байна.

Тандалт судалгааны дүнгээс үзэхэд хүнсний үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд 27 нэр төрлийн будагч бодис, 11 нэр төрлийн нөөшлөгч бодис, 18 нэр төрлийн исэлдэлтийн эсрэг бодис, 38 нэр төрлийн өтгөрүүлэгч, тогтворжуулагч, цийдмэгжүүлэгч, 8 нэр төрлийн хүчиллэг тохируулагч, бөөгнөрөлтийн эсрэг бодис, 5 нэр төрлийн амт сайжруулагч, 1 төрлийн чихэрлэг амт үүсгэгч, 10  нэр төрлийн өнгө тогтворжуулагч, чийг баригч нийт 118 нэр төрлийн хүнсний нэмэлтийг хэрэглэж байна.