Нийслэлийн Засаг даргын Санхүү, эдийн засгийн асуудал хариуцсан орлогч дарга Н.Батаатай хотын ирэх оны төсвийн тухай ярилцлаа.

-Улаанбаатар хотод ирэх жил 540.9 тэрбум төгрөгийн орлого орж, энэ хэмжээгээр захиран зарцуулж, алдагдалгүй төсөв зохиосон гэж та мэдэгдлээ. Дээрх орлогыг ямар эх үүсвэрүүдээс бүрдүүлэх вэ?

- НИТХ энэ сарын 4-нд хуралдан тогтоол гаргаж, нийслэлийн  2015 оны төсвийг хэлэлцэн баталсан. Нийслэлийн 2015 оны төсвийн баримталж байгаа гол чиглэл нь нийгмийн аюулгүй тайван байдлыг хангах, хүүхэд бага насныхныг сургууль, цэцэрлэгээр түлхүү хангахад чиглэж байна. 540.9 тэрбум төгрөгийн орлогыг төвлөрүүлэхдээ  80 хувийг татварын орлогоос бүрдүүлнэ. Орон нутгийн татварын орлогыг  хүн амын орлогын албан татвараас  бүрдүүлдэг бөгөөд үүнд 400 орчим тэрбум төгрөг төвлөрдөг. Бусад нь газрын төлбөр, дуудлага худалдаа, байгаль орчин ашигласны төлбөр, машин техник хэрэгсэл, автозамын хураамжаас бүрдэх юм.

Мөн төсвөөс 180 орчим тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийнэ. Үүнээс замын сангаас 30 тэрбум төгрөг, хотын шууд төсвийн хөрөнгө оруулалтаар  140 орчим тэрбум төгрөг гаргана. Хөрөнгө оруулалтын гуравны нэгээр зам, инженерийн шугам сүлжээ, хот байгуулалтад зарцуулах бол үлдсэн нь нийслэлд сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, байгуулна. 2015 оны төсвийг Төсвийн тухай хуулийн  дагуу боловсруулсан. Ирэх жилийн төсөв хүрэлцээ муутай байгаа ч боломжийн хэмжээнд зохицуулалт хийнэ.

-Хот 57 тэрбум төгрөгийн урсгал зардлыг хэмнэсэн.  Яг ямар урсгал зардлыг танасан бэ. Гэхдээ энэ хэмнэлт хөнгөлөлтийн зардалд шингэж байгаа гэсэн. Энэ тухайд?

- Хотын төсвөөс 56.6 тэрбум төгрөгийн төсөв хэмнэж байгаа. Үүнд бичиг хэрэг, тээвэр, дотоод гадаад томилолт, эд хогшил худалдан авах, зочин хүлээн авах, биеийн тамирын уралдаан тэмцээн гээд олон арга хэмжээнээс төсөв хэмнэж байгаа. Засгийн газраас нийтийн тээврийн хэрэгслээр хөнгөлөлттэй зорчих ахмад настан, оюутан, цагдаа, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөнгөлөлтийн зардлыг нийслэл  төсвөөсөө хариуцах шийдвэрийг гаргасан.Ингэснээр хотын төсөв дээр 64 тэрбум төгрөгийн халамжийн заалт шинээр нэмж орох юм.

-Нийслэл орлогч дарга  нараа цомхотгоно гэсэн. Яг хэдэн хүн цомхотголд орох вэ?

- Засгийн газраас төсвийн хуулиар баталсан шийдвэрийн хүрээнд  Нийслэлийн Засаг даргын 4 орлогч, дүүрэг, агентлагуудын орлогч, орон тооны зөвлөхүүдээс бүрдсэн 186 хүнийг орон тоогоор цомхотгох шийдвэр гаргасан. Тиймээс хотын төсөвт эдгээр орон тоог хасч тусгалаа.

Дүүрэг, агентлагийн орлогч, зөвлөхүүдийн ихэнх нь залуу боловсон хүчнүүд юм. Эдгээр боловсон хүчнүүд Улаанбаатар хотын ирээдүйн захиргааны ажилтан болохуйц чадвартай хүмүүс. Тиймээс ийм ажилтнуудаа орон тооны цомхотголоор гаргахад нийслэлийн удирдлагууд таатай хандахгүй байгаа. Гэхдээ энэ хүмүүсээ шууд явуулчихгүй боломжийн хэмжээнд ажлын байрыг санал болгоно. Гэнэт халагдсаны  зургаан сарын тэтгэмж олгоно. Тэтгэмжид 2 тэрбум төгрөг зарцуулахаар болсон.

 -Ирэх онд хичнээн  сургууль, цэцэрлэг, хүүхдийн эмнэлэг барихаар төлөвлөсөн бэ?

- 2015 онд нэг сургууль, хоёр бага сургууль нийт 12 сургууль цэцэрлэгийг ашиглалтад оруулна. Дэлхийн банкны санхүүжилтээр 17 цэцэрлэг ашиглалтад орно. Чингэлтэй дүүргийн нэгдүгээр хороонд 5-р цэцэрлэг, Баянзүрх дүүрэгт 4 дүгээр цэцэрлэг, Сонгинохайрхан дүүрэгт нэг сургууль барьж буй бөгөөд энэ онд багтаан ашиглалтад өгнө. 2015 онд 6 шинэ цэцэрлэг, цэцэрлэгийн 3 өргөтгөл барина.  Сургууль, цэцэрлэгийн хувьд шаардлагатай байгаа тоо хэмжээнд хүргэхээр төлөвлөсөн ч санхүүгийн  хомсдлоос үүдэн дээрх хэмжээнээс хэтрэхгүй. Хүүхдийн эмнэлгийн хүрэлцээ, орны тоо бага байгаа учир иргэдээс гомдол их ирдэг. Энэ жил хүүхдийн өвчлөлтийн хэмжээ өмнөх жилүүдээс их байгаа. Нийслэл яагаад өмнө нь хүүхдийн  эмнэлэг барьдаггүй байсан бэ гэхээр эрх мэдэл нь Эрүүл мэндийн яам, Засгийн газрын чиг үүрэгт байдаг байсан.Ирэх жилийн төсвөөр нийслэлд хүүхдийн гурван эмнэлэг барихаар төсөвлөсөн. Одоогоор 100 ортой хүүхдийн гурван эмнэлгийн газрыг шийдээд байна. Ирэх онд барилгын ажлыг эхлүүлэн хөрөнгийг шийдвэрлэнэ.

-НИТХ-ын төлөөлөгчид жилд 10 сая төгрөгийн урамшуулал авдаг. Ирэх оны төсөвт үүнийг суулгаагүй гэсэн ч дахин оруулсан сураг байна. Энэ үнэн үү?

-НИТХ-ын төлөөлөгчдийн урамшууллын хувьд төсөвт тэглэж оруулсан. Хуулийн дагуу ИТХ үйл ажиллагаа явуулахын тулд тодорхой хэмжээний хөрөнгө мөнгө төсөвлөх эрхтэй. Засаг даргын зүгээс урамшуулал олгохгүй байх нь зүйтэй гэж үзсэн.

- Хогийн уут ногоон уут үйлдвэрлэхэд хичнээн төгрөг төсөвлөсөн бэ. Нийслэлийн иргэд хогоо ангилах боломжгүй байгаа.  Ирэх жил хог ангилах боломж руу хэр дөхөх бол?

-Ногоон уутны тухайд хотын иргэдээс хогны мөнгө гэж авдаг. Энэ мөнгө 14  гаруй тэрбум төгрөг болдог. Өнгөрсөн жил 5, энэ жил 6 тэрбум төгрөгийг хогийн уут хийхэд зарцуулсан. Хотын хогийг зөв хурааж авдаг, зөв боловсруулдаг зам руу явж байна. Урд нь иргэд хогоо задгай хаядаг байсан бол ууталдаг болсон. Ирэх жилээс хогоо ангилж хийх боломжийг бүрдүүлэн уутаа өнгөтэй болгоно. Орон сууцанд өөр өөр өнгийн хогийн сав тавьж хогийг ангилдаг болгож хотын соёл руу дөхүүлнэ. Мөнгө үр ашиггүй үрж байна гэж харахаас илүүтэйгээр хотын иргэдийг нийгмийн зөв соёлд сургах  бодлого барьж байгааг  иргэд ойлгох хэрэгтэй. Хотын дүрэмд хотын гудамжинд хог хаяж болохгүй гэсэн заалт бий. 2015 онд хогийн уутанд 2 тэрбум төгрөг зарцуулна.

-Ирэх жил ногоон байгууламж, цэцэрлэгжүүлтэд хэдэн төгрөг зарцуулах вэ?

-Ирэх жилийн цэцэрлэгжүүлэлтэд 6.5 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөсөн.

-Энэ онд хотын төсөв хэдэн хувиар тасалдаж байгаа вэ?

-Энэ оны гүйцэтгэлийг дүгнэхэд эрт байна. Ойролцоогоор 10 орчим хувиар тасалдахаар байна.