Өнөөдөр Рванда улсад олон зуун мянган хүнийг аймаглан хөнөөсөн аймшигт өдрийн ой тохиож байна. 1994 оны 4 дүгээр сарын 7-ны өдөр устгалд өртсөн хүмүүсийг санан дурсах 21 жилийн ой өнөөдөр тохиож байгаа юм.

Энэ өдөр рвандачууд  урьдын жилийнүүдийн адил нийслэл хотдоо цуглахын оронд орон даяар хүндэтгэлийн арга хэмжээг зохион байгуулж байна. Тодруулбал, нийслэл хотын төв цэнгэлдэх хүрээлэнд хүндэтгэлийн бамбар асааж үүнийгээ орон даяар аялуулах аж.

2014.04.07 Залуус хэдхэн жилийн өмнөх харгис түүхийг ингэж эсэргүүцэж байв.

Ойн өдөртэй холбогдуулан Франц улс рвандачуудыг аймаглан устгасан тухай архивын бичиг баримтуудаа нууцын зэрэглэлээс хасч олон нийтэд нээлттэй болгосон тухайгаа мэдээллээ. Энэ тухай тус улсын ерөнхийлөгчийн албанаас мэдэгдсэнээр архивыг нээлттэй болгосон нь судлаачдад ихээхэн ач тустай хэрэг хэмээн үзэж байна. Тухайлбал, аймаглан утсгалыг судлаачид болон хохирогсдын төрөл төрөгсөд архивт чөлөөтэй нэвтэрч мэдээлэл үзэх боломжтой аж. Мөн харгис явдлын дараах ерөнхийлөгч Франсуа Миттеррандад ямар зөвлөгөө өгсөн зэрэг төрийн нууц мэдээлүүд хүртэл ил болсон байна.

Франуцын эрх баригчид аймаглан устгасан явдалд тодорхой хэмжээгээр буруутайгаа хүлээн зөвшөөрсөн ч рвандачуудтай хамт энэ хэрэгт хамссан гэдгийг няцаасан байна. Өнгөрсөн жил геноцидийн 20 жилийн ойн арга хэмжээнд Франц улс оролцохоос татгалзсаны дараа Рванда улсын Ерөнхийлөгч Поль Кагаме харгис явдалд Франц буруутай хэмээн буруутгасан юм.

1994 оны 4 сарын 7-нд хуту үндэстэн, Рвандагийн дараагийн Ерөнхийлөгч Жувенал Хабяариманагийн онгоц зэвсэгт өртсөний дараа аймаглан устгалыг эхлүүлэх шалтгаан болсон юм.

Энэ үйл явдлын дараа улсынхаа олонх болох хуту үндэстнүүд тутси болон бусад угсааныхныг устгаж эхэлжээ.

1994 оны геноцидоор эцэг эхээ үхэхийг үзсэн хүүхдүүд өдгөө дөнгөж 20 гарсан залуус.

800 мянга гаруй хүнийг 100-хан хоногийн дотор устгасан байна.  

Аймшигт явдал өнөөгийн ерөнхийлөгч Кагамегийн удирдсан “Рвандагийн эх орончдын фронт” хөдөлгөөн буюу тутси угсаатнуудын босогчдын бүлэг байгуулагдаж засгийн газрын цэргүүдийг жилийн дараа ялснаар төсгөлд болсон билээ.

Г.Үжин

www.24tsag.mn