Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр, Монгол Улсад үндэсний сэтгүүлзүй үүсч хөгжсөний 105 жилийн ойг тохиолдуулан МСНЭ-ээс зохион байгуулж байгаа “Хараат бус сэтгүүлзүй” форумын үеэр МУБИС-ийн Нийгмийн ухааны сургуулийн захирал, доктор Ж.Батбаатартай цөөн хором ярилцлаа.
-Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд хэн нэгний халаасанд орж, захиалга биелүүлэгч боллоо гэж шүүмжлэх боллоо. Өнөөдөр манайд хэвлэлийн эрх чөлөө, хараат бус байдал ямар түвшинд байна вэ?
-Олон улсын хамгийн сүүлчийн судалгаагаар манай улс хэвлэлийн эрх чөлөөний байдлаар өмнөх 2016 оноос хоёр байр ухарч өнөөдөр 71 дүгээрт жагсч байна. Тэгэхээр манайд хэвлэлийн эрх чөлөө өмнөхөөсөө хумигдаж л байна гэсэн үг.
-Үүнийг юутай холбож тайлбарлах вэ...?
-Өнөөдөр сэтгүүлзүй нөлөөлөд автамхай болж байна. Энд нам улс төрийн нөлөөлөлд, бизнес ашиг сонирхлын нөлөөлөлд автаж байна гэсэн үг л дээ. Үүнийг өөрөөр хэлбэл захиалга биелүүлэгч болж байна гэсэн үг. Хамгийн наад захын жишээ гэхэд л сонгуулийн үеэр хэн нэг нэр дэвшигчийн тухайн хэвлэл сурталчлах индэр нь болж байгаагаас харж болно. Орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл гэхэд л зах зээл нь хязгаарлагдмал, багахан орон зайд ажилладаг учраас нөлөөлөлд автамхай байна.
-Мэдээлэл түгээх хэрэгсэл улам олон болж, улам шуурхай болж байгаа нь мэргэжлийн сэтгүүлзүйг хумьж эхэллээ гэж зарим нь хэлдэг?
-Яг өнөөдөр уламжлалт хэвлэлийн орон зай хумигдаж байна. Энэ нь цахим мэдээлэл, нийгмийн сүлжээ гэдэг өрсөлдөгч гарч ирсэнтэй холбоотой. Нийгэм өнөөдөр цахим сүлжээ, нийгмийн сүлжээний мэдээллийг мэргэжлийн сэтгүүлзүйн мэдээллээс ялгаж үедэггүй тийм үе тохиож байна л даа. Өнөөдөр хүмүүсийн 70 хувь нь нийгмийн сүлжээнээс мэдээлэл хүлээн авч байна.Ингэхээр уламжлалт хэвлэлийн орон зай хумигдаж эхэлж бөайна. Бод л доо, 2012 онд нийт 135 сонин гарч байсан бол 2016 онд 89 болж буурсан байх жишээтэй. Өдөр тутмын сонин 16 гарч байсан бол өнөөдөр 11 болж цөөрсөн байх жишээтэй.
-За яахав, хөгжил дэвшлээ дагаад нийгмийн сүлжээ рүү хүмүүс хошуурч байгаа нь үнэн. Өөр нөлөөлж байгаа зүйл байна уу?
-Сэтгүүлзүйн салбар ч үүнд бас өөрөө нөлөөлж байгаа. Манай хэвлэл мэдээллийн салбарт ажиллаж байгаа уран бүтээлч, сэтгүүлчдийн мэргэжлийн түвшин цаг үеийнхээ шаардлагыг хангахгүй байна. Нэг үгээр хэлбэл мэргэжлийн сэтгүүлзүйн чанар муу байна. Энэ бүхэн чинь нийгмийн сүлжээнээс ялгарахгүй болж хэрэглэгчээ тэр шуурхай эрэгсэлд алдаж байна.
