У.Хүрэлсүхийн танхим 13 яам, 15 сайдтай. Эдгээрээс УИХ-ын гишүүний албыг хавсардаггүй ганц хүн нь Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх өөрөө. Энэхүү шалтгаанаа тэрбээр “Би давхар дээлийг эрх ямба гэж харахгүй байгаа. Давхар дээл  ажил хийх боломж хожмоо хүлээх хариуцлагыг эзэнтэй болгож буй шалгуур гэж үзэн сонголтоо хийсэн. Өнөөдрөөс эхлээд манай сайд нар ард түмнийхээ өмнө  УИХ-ын болон Засгийн газрын гишүүн гэсэн давхар хариуцлагыг хүлээх болно. Иймд манай сайд нарыг давхар дээлтэй гэхээсээ давхар хариуцлагатай сайд нар гэж хэлбэл илүү ононо гэж үзэж байна” хэмээн чуулганы нэгдсэн хуралдааны индэрээс хэлж байв. Тийм ч байж болох.

Гэхдээ УИХ гишүүд “давхар дээл” нөмөрсний уршиг өнгөрсөн хугацаа хэдэнтээ тодорсон.

МАН-ын дотоод уур амьсгал өндрөө авч, халууны шилээр дээд цэгтээ хүрсэн нь өнгөрсөн жилийн сүүлч үе. Тэгэхэд тасралтгүй үргэлжлэх ёстой төрийн ажил, ялангуяа парламентын төвшинд 40 гаруй хоногийн турш гацаанд орсон билээ. Шалтгаан нь Засгийн газрын 15 УИХ гишүүн, сайд Байнгын хороо, чуулганы нэгдсэн хуралдаанд суухгүй бойкот хийснээс үүдэлтэй. Тэр хэрээрээ төрийн ажил тэг заах нь энүүхэнд байв. Энэ бол хамгийн ойрын жишээ. Үүнээс өмнөх парламент, Засгийн газрын үед иймэрхүү тохиолдол илээр ч, далдуур ч явдаг л байлаа.

Гагцхүү ийм байдал манайд, Монголын төрд дахин үүсэхгүй гэсэн баталгаа бий гэвэл байхгүй. Тэгэхээр үүнийг хэрхэн шийдвэрлэх ёстой вэ, гарц бий юу. Ер нь УИХ-ын гишүүн сайдын албан тушаалыг хавсран гүйцэтгэдэг байдлыг халах цаг нь болсон уу?!

Гишүүн Д.Лүндээжанцангаар ахлуулсан ажлын хэсгээс Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахаар УИХ-д өргөн барьсан төсөл энэ тухай тодорхой заажээ. Ингэхдээ “Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн УИХ-ын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно” гэсэн шинэ заалтыг Үндсэн хуульд тусгахаар оруулжээ. УИХ-ын гишүүн асан Н.Батбаяр нарын өргөн мэдүүлсэн нэмэлт, өөрчлөлтөөр “Засгийн газрын гишүүдийн гуравны нэгээс илүүгүй нь УИХ гишүүн байж болно” гэсэн өмнөх  томъёолж байсан удаатай. Шинээр томилсон Ерөнхий сайд танхимын бүтэц, бүрэлдэхүүнээ зурахдаа 18 яамтай байхаар тооцвол үүний зургаа нь “давхар дээл” нөмөрнө гэсэн үг. Харин дөрвөөс илүүгүй нь УИХ-ын гишүүн байх буюу тодорхой тоо зааж өгснөөр хязгаар тогтоож буйгаас өөрцгүй юм.

Эндээс нэг асуулт гарч ирнэ. Дөрвөөс илүүгүй нь “давхар” үлдсэн нь “дан дээл”-тэй сайд нар парламентынхаа барьцаанд орох вий гэсэн болгоомжлол. Харин Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр энэ асуудлыг парламент гэхээсээ Ерөнхий сайдад дангаар нь хариуцуулахаар болж байгаа юм.

Нэг үгээр Ерөнхийлөгч тав хоногийн дотор Ерөнхий сайдаар томилох хүний нэрийг УИХ-д санал болгож, Ерөнхий сайд нь Засгийн газрын гишүүдээ томилж, чөлөөлж, огцруулах бүрэн эрхтэй байхаар тусгаад байна. Үүнийгээ дагаад Ерөнхий сайд парламентынхаа барьцаанд орж, сайд нараа томилдог, томилуулдаг байдал үгүй болох давуу талтай. Ерөнхий сайдын нуруун дээр хамаг ачаа очих учраас гүйцэтгэх эрх мэдлийн тогтвортой, хариуцлагатай байдлыг хангах болов уу.

Ерөнхий сайд ч парламентынхаа барьцаанд орохгүйгээр мэргэжлийн хүнийг томилох магадлал нь өндөр.

Тэгээд ч өнгөрсөн 27 жилийн хугацаанд 15 Засгийн газар байгуулагдаж 300 сайд төржээ. Тоон үзүүлэлтээрээ Монгол Улсыг хэдийнэ Азийн бар болгох хэмжээний.

Гэвч мэргэжлийн гэхээсээ эрх ашиг, хэтэвчээрээ нэгдсэн УИХ-ын гишүүдийн хавсран гүйцэтгэх албан тушаал нь сайдын сэнтий болсоор ирсэнд асуудлын зангилаа оршиж байгаа юм. Өнөөдөр энэхүү байдал, сэтгэхүйг өөрчлөх галт тэрэг нэгэнт хөдөлжээ. Шүүмжлэл, хардлагагүй өөрчлөлт гэж үгүй. Тэглээ гээд түүнээс нь эмээгээд хийхгүй өнгөрөөж болохгүй. Эсрэгээрээ хүчтэй Ерөнхий сайд, мэргэжлийн Засгийн газартай сонгодог парламентын тогтолцоо руу шилжих нь бидэнд чухал. Цаг үеийн шаардлага, хувьсгалын тохироо нь ч хэдийнэ бүрдчихлээ.

С.Сүлд