Ардчилсан намд дарангуйлал тогтоно гэдэг Монголд л бий болж байгаа өвөрмөц гаж үзэгдэл. Ардчилал бол дарангуйлал, хүчирхийлэлгүй тогтолцоо. Энэ бол нээлттэй, ил тод байдал, шударга ёс, хариуцлага, эрх тэгш байдал юм. Харамсалтай нь Монголд ардчилсан хувьсгалыг авчирсан Ардчилсан нам эдүгээ ганц хүний дарангуйлалд орж, хүний эрх, эрх чөлөө, шударга ёс, эрх тэгш байдал, чөлөөт сонгууль, хууль, дүрэм бүхнээс алсран холджээ.

УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ Ардчилсан намын дарга болмогцоо дарангуйллын тогтолцоо, дэглэм, арга барилыг намдаа үе шаттайгаар суурьшуулсан байна.

Юуны өмнө тэрээр Ардчилсан намын дүрэмд дүрэм бусаар халдаж эрх зүйн хувьд өөртөө хэмжээгүй эрх мэдэл олгосон. Ардчилсан намын дотоод ардчиллын гол амин сүнс нь тус намын дотоод сонгууль. Гэтэл С.Эрдэнэ Дотоод сонгуулийн хорооны гишүүд өөрсдөө нэр дэвшин сонгогдож хараат бусаар ажиллана гэдэг заалтыг өөрчилж, намын дарга нь санал болгодог болгож дур мэдэн засвар хийжээ. Ингэснээр Ардчилсан намын дотоод сонгуулийн хороо С.Эрдэнийн заавраар ажилладаг тоглоомын байгууллага болж хувирчээ.

С.Эрдэнэ намынхаа бүх шатны дотоод сонгуульд хэнийг дэвшүүлэх, хэнийг хасах вэ гэдгийг өөрийн үзэмжээр шийддэг болсноор Ардчилсан намын дотоод ардчилал, эрүүл өрсөлдөөн устжээ.

Ардчилсан намын Үндсэн дүрмийн хороо гэж чухал байгууллага бий. Нам дотроо Үндсэн хуулийн Цэц шиг л чиг үүрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл намынхаа Үндсэн дүрмийг мөрдүүлэх, уг дүрэмтэй холбоотой маргааныг шийдвэрлэхэд ажлыг энэ хороо хийдэг. Гэтэл С.Эрдэнэ Ардчилсан намын дарга болмогцоо Үндсэн дүрмийн хорооны гишүүд өөрсдөө нэрээ дэвшүүлнэ гэсэн дүрмийн заалтыг өөрчилж, мөн л намын дарга санал болгодог болгожээ. Ийнхүү Ардчилсан намд хяналтын тогтолцоо үгүй болсноор дарангуйлал бурангуйлал тогтох үндэс бүрджээ.

Үүгээр зогсохгүй Ардчилсан намын даргад хоёр жил тутамд намын Их хурлаар итгэл үзүүлэх асах асуудлыг хэлэлцэнэ гэдэг заалтыг Үндсэн дүрмээс хассанаар С.Эрдэнэ өөрийгөө хариуцлагаас хаацайлж, хугацаагүйгээр Ардчилсан намыг удирдах боломжийг нээж өгчээ.

Эдгээр хууль бус өөрчлөлтийг намынхаа Үндсэн дүрэмд хийснээр С.Эрдэнэ дураараа дургиж эхэлсэн байна. Тухайлбал Ардчилсан намын бүх шатны гишүүд нь тухайн шат шатны дарга нараа сонгох эрхтэй байдаг. С.Эрдэнэ гишүүдийнхээ энэ эрхэд шууд халдан аймаг, дүүргүүдийн Ардчилсан намын дарга нарыг шууд томилж, өөрийн хүмүүсээ байрлуулсан байна. Мөн өөрт таалагдаагүй, өөрийг нь шүүмжилсэн гишүүдээ намаасаа хасч, хөөх болжээ.

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан Ардчилсан намаас хөөгдөхдөө “Монголоосоо хөөгдөөгүйдээ баярлаж байна. С.Эрдэнийг АН-ын даргаас зайлуулах тэмцэл орон даяар эхэлнэ. С.Эрдэнэ, Д.Эрдэнэбат АН-ыг булшилж байна. Намын хууль бус шийдвэрт захирагдах эрх бидэнд байхгүй” гэсэн бол  УИХ-ын гишүүн Л.Болд “АН ардчилсан биш коммунист нам болжээ. АН нэг хүний дарангуйллын нам болжээ” хэмээн мэдэгдээд мөн л Ардчилсан намаас гарсан.

УИХ-ын гишүүн, Ардчилсан намын дэд дарга З.Нарантуяа “Улс төрийн нам гэдэг бол маш бодитой, тооцоо, судалгаатай хөгжлийн загвартай байх ёстой. Улс төрийн орчинд шинэчлэл хийе гэвэл улс төрийн намууд шинэчлэгдэхээс өөр гарц байхгүй. Тиймээс ч улс орны  хөгжлийг түүчээлэх улс төрийн намын хувьд бодлоготой нам байх ёстой. Намын бодлого гэдэг бол нэг хүний бодлого биш. Намын бодлого гэдэг бол Үзэл баримтлал, Үндсэн дүрэмд суурилсан хөгжлийн бодлого юм. Хэн дарга байхаас үл шалтгаалж нам шинэчлэгдэх ёстой. Монгол Улсын хөгжлийг дараагийн 20 жилд авч явах улс төрийн хүчин бол Ардчилсан нам” хэмээн Завхан аймагт болсон уулзалт дээр хэлжээ.

 З.Нарантуяа гишүүн энэ үгээ зэрэгцээд сууж байсан С.Эрдэнэ даргадаа хаяглаагүй нь лав. Гэхдээ олон нийтийн хувьд дээрх үгийг Ардчилсан намын дарга С.Эрдэнэд шууд хамаатуулан ойлгож байна.

С.Эрдэнэ улс төрийн намыг нэг хүний нам болгосон. Үр хүүхэд, хүргэн, хамаатан саднаа Ардчилсан намын дунд шатны байгууллагуудад удирдах ажилд томилсноос эхлээд олон баримт дурдаж болно. Үндсэн дүрмээ намын их хурал нь баталчихсаны дараа С.Эрдэнэ түүнийг хуулийн дагуу Улсын дээд шүүхэд бүртгүүлж батлуулах үүрэгтэй. Энэ үүргээ биелүүлэх явцдаа Үндсэн дүрэмдээ дур мэдэн өөрчлөлт оруулж, зүйл заалтыг нь хассан ийм хүн үзэл баримтлал, Үндсэн дүрмийн талаар гишүүддээ танилцуулна гэдэг инээдтэй.

Ардчиллын үндсэн шинж болсон чөлөөт сонгуулийг Ардчилсан намд үгүй болгож, дотоод сонгуулийн хороог дээр дурдсанчлан өөрийн хүмүүсээр бүрдүүлж, Ардчилсан намын бүх шатны дотоод сонгуульд элсэх эрхийг мөнгөөр үнэлсэн.

Энэ бүх үйлдлээс нь С.Эрдэнийг Ардчилсан намын дарга гэхээс илүү ардчиллын нэр барьсан дарангуйлагч гэмээр. Дарангуйлалд буй Ардчилсан намын гишүүд даргаа солих гэж тэмцэлдэж буй нь ийм нөхцөл шалтгаантай.