Гадаадын иргэн харьяатын газраас 2020 онд хөдөлмөр эрхлэх визээр Монгол Улсад орж ирсэн иргэдэд хяналт шалгалт хийсэн талаар мэдээлэл хийсэн. Энэ үеэр Гадаадын иргэн харьяатын газрын дарга Н.Ууганбаяр хөрөнгө оруулалтын визээр амьдарч буй иргэд нь бодит хөрөнгө оруулагч мөн эсэхийг шалгахад мөн л зөрчил илэрсэн талаар мэдээлэв.
Тэрбээр "Үйл ажиллагаа явуулсан нь тодорхойгүй. Гадаадын хөрөнгө оруулалтын тухай хуулиар 100 мянган доллар буюу түүнээс дээш хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийгээгүй, ажиллах иргэддээ цалин олгодог нь тодорхойгүй, татвар, нийгмийн даатгал төлдөггүй хөрөнгө оруулагч их байна.
Хэдийгээр коронавирусний цар тахалтай холбоотойгоор үйл ажиллагаа нь хязгаарлагдсан ч хөрөнгө оруулагч гэж үзэхэд эргэлзээтэй хүмүүс их байгаа юм. Тиймээс үнэхээр хөрөнгө оруулагч мөн эсэхийг нь шалгасны үндсэн дээр визний хугацааг сунгана. Харин эргэлзээтэй хүмүүсийн визний ангиллыг цуцалж байгаа. Тиймээс хөрөнгө оруулагчид үүнд анхаарч, үйл ажиллагаагаа явуулах нь зүйтэй" гэлээ.
Хөрөнгө оруулалтын визээр орж ирсэн ч визний ангиллаа солиулахыг хүссэн иргэд Гадаадын иргэн харьяатын газар руу шууд хандахаас илүүтэйгээр таньж мэддэг хүмүүсээрээ дамжуулж ханддаг байна. Энэ нь тухайн байгууллагын нэр хүндэд сөргөөр нөлөөлдөг аж. Мөн нөгөөтэйгүүр, бусад иргэд энэ үйл ажиллагаанд нь оролцож, "Виз гаргаж өгнө", "Визний ангилал сольж өгнө" гэх мэтээр мөнгө төгрөгний асуудал ярьсан тохиолдол бүртгэгддэг учир үүнээс сэрэмжилж, ямар нэгэн асуудал гарахад шууд Гадаадын Иргэний харьяатын газар хандах хэрэгтэй гэдгийг ч мөн тэрбээр онцолсон юм.
Гадаадын иргэн харьяатын газрын дарга Н.Ууганбаяр мэдээллийнхээ дараа сэтгүүлчдийн асуултад хариулт өглөө.
-Тухайн ажиллах хүчийг оруулж ирсэн байгууллагад ямар хариуцлага ногдуулдаг вэ?
-Манай улс 2020 онд багш, ажилтан, барилга байгууламж дээр ажиллах хүмүүс зэрэг 4000 гаруй ажиллах хүч оруулж ирсэн. Харин энэ онд хэдэн хүн оруулж ирэхийг Засгийн газраас батална. Зөрчил дутагдал гаргасан байгууллага аж ахуйн нэгжид шаардлага хүргүүлж, тухайн иргэдээ гаргахыг мэдэгдсэн. Гадаадын иргэдийн эрх зүйн байдлын тухай хуулиараа торгууль тавиад албадан гаргадаг. Харин тухайн иргэд нь коронавирусний нөхцөл байдалтай холбоотойгоор албадан гаргах хугацааг түр хойшлуулж өгөх хүсэлт гаргаж байна. Харин торгуулийн хувьд гаргасан зөрчлөөсөө хамаарч янз бүр байгаа.
-Визний ангилал өөрчлөх асуудлаар ГИХГ-ын ажилтан хахуул авсан асуудал хэвлэлээр гарсан. Энэ талаар тодруулаач?
-Дээр хэлсэнчлэн визний ангилал дарах, өөрчлөх асуудлаар манай байгууллагатай холбоотой таагүй мэдээлэл их гардаг. 2019 онд манай байгууллага дотоод хяналт шалгалтаараа энэ асуудлыг илрүүлж, харьяаллын дагуу АТГ болон хууль хяналтын байгуулага шалгаад зохих журмын дагуу шийдсэн байсан. Тухай ажилтанг ажлаас нь чөлөөлсөн.
-Цаашид гадаадаас ажиллах хүчин авсан аж ахуйн нэгжүүдэд хийх хяналт шалгалт үргэлжлэх үү. Зөрчилтэй аж ахуйн нэгжүүдэд ямар арга хэмжээ авах вэ?
-Засгийн газрын квотоор ажиллах хүчин татан авсан аж ахуйн нэгжүүдээс зургаан зөрчил илэрсэн. Тухайлбал, 80 гаруй ажиллах хүчин татан авсан аж ахуйн нэгж нь ажилчдаа танихгүй байгаа юм. Мөн хяналт тавьдаггүй. Ийм зөрчил гаргасан атлаа гадаадаас ажиллах хүчин авахаар дахин хүсэлт гаргадаг компани байна. Уг хүсэлтийг нь хүлээн авч шийдвэрлэхгүй. Цаашид хөл хорионы нөхцөл байдал сулрахаар гадаадаас ажиллах хүчин татан авсан аж ахуйн нэгжүүдэд нарийвчилсан хяналт, шалгалт явуулна. Үүнээс гадна Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгаар одоо тулгамдаж буй хэд хэдэн асуудлыг шийдвэрлэхээр болж байна. Тухайлбал, визийн ангиллыг хуулиар тогтоодог байсан бол Засгийн газрын журмаар тухайн үеийн нөхцөл байдалтай уялдуулан уян хатан журмаар зохицуулахаар болсон. Мөн хилийн боомтуудад хил орчмын бүсээр аялах визийг 24, 48 цагийн дотор олгох. Түүнчлэн цахимаар визийн мэдүүлэг авдаг болох. Мөн Монгол Улсад удаан хугацаанд амьдарч буй гадаадын иргэд хилээр гарсан, орсон тохиолдолд тамга дардаг байсныг болиулна.
Б.Баатар
