БАРИМТ 1
Бүгд Найрамдах Ирланд улс 70273 хавтгай дөрвөлжин километр газар нутагтай Европ тивийн баруун хойд захад байрладаг арлын орон. Уг улс нь Ирланд арал дээр оршдог цор ганц улс биш бөгөөд хойд хэсгээрээ Их Британи улсын эгнээнд багтдаг Хойд Ирланд улстай хиллэдэг.
БАРИМТ 2
Ирланд улсын хүн амын нийт тоо 5 сая бөгөөд тэдний 92.4 хувийг Европ, 21 хувийг Ази, 1.3 хувийг Африк гаралтай хүмүүс бүрдүүлдэг. Харин шашны хувьд нийт ирландчуудын 85 хувь нь христийн шашныг шүтдэг бол 10 хувь нь шашин шүтлэггүй. Мөн Ирланд улсад амьдардаггүй дэлхий даяар тархсан ирландчуудын тоог гаргатал 80 сая хол давж байсан.
БАРИМТ 3
Ирланд улс анх Их Британийн колони орон байсан бөгөөд 1922 оны Англи-Ирландын гэрээний дагуу Ирландын чөлөөт улс хамгийн анх байгуулагдсан. Үүний дараа 1937 онд ирландчууд шинэ үндсэн хуулиа баталж өөрсдийн улсаа албан ёсоор Ирланд хэмээн нэрлэсэн.
БАРИМТ 4
Улмаар Ирланд улс 1949 онд тусгаар тогтнолоо зарлаж, 1955 онд НҮБ-д, 1973 онд Европын нийгэмлэг буюу одоогийн Европын Холбоонд тус тус элссэн. Хэдийгээр нэг арал дээр оршдог ч Ирланд болон Хойд Ирланд улсууд 20-аар зууны ихэнх үед албан ёсны харилцаагүй байсаар ирсэн. Харин 1980-1990 оны хооронд Их Британи болон Ирландын засгийн газруудын явуулсан бодлогын ачаар хоёр орны харилцаа сэргэсэн.
БАРИМТ 5
Ирланд улсын нийслэлийг Дублин гэдэг бөгөөд тус хотод Европ тивийн томоохон санхүүгийн төвүүд байрладаг. Нэг хүнд оногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ хэмжээгээр дэлхийд гуравдугаар байранд бичигддэг тус улс хүний хөгжлийн индексээрээ дэлхийд хоёрдугаар байранд жагсдаг.
БАРИМТ 6
Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэс эхлэн зэвсэгт хүчний хувьд дундын байр суурийг сахисаар ирсэн Ирланд улс НАТО-гийн гишүүн биш. Мөн тэд Орос-Украины нөхцөл байдал дээр ч дундыг барьсан үзэл баримталсаар байгаа. Мөн Ирланд улсын албан ёсны хэлнүүд бол англи болон ирланд. Гэхдээ ихэнх ирландчууд зөвхөн англи хэлийг бүрэн эзэмшсэн.
БАРИМТ 7
Ирланд улс нь нэгдсэн парламентын засаглалтай ба одоогийн ерөнхийлөгчийг нь майкл Хиггинс гэдэг. Тэрбээр Ирланд улсын ес дэх ерөнхийлөгч бөгөөд 2011 оноос хойш уг албан тушаалыг хашиж байгаа. Хэвлэлийн эрх чөлөө, эдийн засгийн эрх чөлөө, эрүүл мэнд гэх мэт хүчин зүйлсээрээ дэлхийд дээгүүр байранд жагсдаг тус улсын албан ёсны мөнгөн тэмдэгт бол евро.
БАРИМТ 8
Дэлхийн хамгийн эртний баараар нэрлэгдэж Генисийн номд бүртгэгдсэн баар Ирланд улсад байдаг. Шоны баар гэх нэртэй уг баар нь манай эриний 900 онд байгуулагдсан гэгддэг. Мөн Ирланд улсыг ногоон өнгийн газар нутаг, талбайнуудаас нь болж “Маргад чулуун арал” хэмээн зарим тохиолдолд нэрлэдэг.
БАРИМТ 9
Ирландчуудын амьдралын хэв маягийг шар айраггүйгээр төсөөлөхийн аргагүй. Ирланд хүн жилд дунджаар 131 литр шар айраг уудаг гэх судалгаа байдаг бөгөөд энэ нь дэлхийд хоёрдугаар байранд орох өндөр үзүүлэлт юм. Мөн Европ тивийн нийт компьютерын 25 хувь нь Ирланд улсад үйлдвэрлэгддэг.
БАРИМТ 10
Өмнө нь Ирланд улсын ерөнхийлөгчийн тухай товч мэдээлэл хүргэсэн. Тэгвэл үнэн хэрэгтээ Ирланд улсын ерөнхийлөгч маш бага эрх мэдэлтэй. Ирланд улсыг удирдах хамгийн их эрх мэдэлтэй нэгэн бол тус улсын ерөнхий сайд Михол Мартин. Ирландчууд олон зуун аялга ашиглан англи хэлээр ярьдаг бөгөөд суурин газар бүр өөрийн гэсэн өвөрмөц аялгатай. Тиймээс хөдөө орон нутаг дахь ирландчуудтай харилцах үед англи хэл мэддэг хүн ч бэрхшээлүүдтэй тулгардаг.
БАРИМТ 11
Ирланд улс үеийн үед эрдэмтэн, инженер, шинжлэх ухаанчдаараа алдартай байсаар ирсэн. Ирландчуудын зохион бүтээсэн болон олж нээсэн зарим алдартай бүтээлүүдээс дурдахад шумбагч онгоцыг Жон Филипп Холланд гэх ирланд инженер зохион бүтээсэн. Мөн Жон Тиндаль гэх ирланд шинжлэх ухаанч 1860-аад онд тэнгэр ягаад цэнхэр өнгөтэй байдаг тухай судалгааг хийж, дэлхий нийтийн өмнөөс уг асуултын хариултыг олсон.
БАРИМТ 12
Ирланд улсын хамгийн өндөрлөг цэг бол далайн түвшнээс дээш 1,038 метрийн өндөрт оршдог Карраунтухил уул. Харин тус улс дахь хамгийн урт гол бол 370 километрийн урттай, Ирланд улсын 11 мужийг дайран урсдаг Шаннон гол. Мөн далайн түвшнээс дээш 688 метрийн өндөрт оршдог, Европ тивийн хоёр дахь өндөр хавцал болох Кроагон хавцал Ирланд улсад байдаг.
БАРИМТ 13
Европ тивд хамгийн анх төмс ургуулсан улс бол Ирланд. Сир Уолтер Ролей гэх эрхэм Америк тивээс хамгийн анх төмсний үрийг авч ирэн 1588 онд Ирланд улсын хөрсөнд ургуулсан. Улмаар төмс гэх хүнсний ногоог дэлхийн өнцөг булан бүрд ургуулж эхэлсэн. Мөн Ирланд улс хүйсийн эрх тэгш байдлын хувьд дэлхийд тэргүүлэх орнуудын нэг бөгөөд түүхэндээ хоёр ч удаа эмэгтэй ерөнхийлөгчтэй байсан.
БАРИМТ 14
Сүнсний баяр буюу Халловиний баяр нь ирландчуудын тэмдэглэдэг Самхайн гэх баяраас үүсэлтэй. Ирландчууд шинэ жил эхлэхээс өмнө нас барсан хүмүүс нэг өдрийн турш эх дэлхий дээр эргэн ирдэг хэмээн Самхайн баярыг 2000 жилийн өмнөөс жил бүрийн аравдугаар сарын сүүлээр тэмдэглэдэг байсан. Улмаар Ирланд улсад очсон жуулчдад уг баяр ихэд таалагдсан тул Халловиний баяр үүссэн.
БАРИМТ 15
Ирланд бол хамгийн шашинлаг барууны орнуудын нэг. Нийт ирландчуудын 34 хувь нь амралтын өдөр бүр тогтмол сүм рүү очиж залбирал үйлдэцгээдэг. Мөн та Ирланд улсад очвол Дублин хотод байдаг христийн шашны урсгал болох Ромын католик шашны хамгийн чухал өвүүдийн нэг болох Гэгээн Патрикийн сүмээр зочлох хэрэгтэй.
БАРИМТ 16
Ирланд улсад хэзээ ч могой амьдарч байгаагүй. Домогт өгүүлснээр Гэгээн Патрик Ирланд улс дахь бүх могойг хөөж явуулсан гэдэг бол, шинжлэх ухааны аргаар тайлбарлавал уг арал дээр анхнаасаа ямар ч могой амьдарч байгаагүй. Ирландчууд олон төрлийн үлгэр домог ярьж, уран төсөөллөө ихэд хөгжүүлдэг ард түмэн. Үүнтэй холбоотойгоор Ирланд улсаас нэлээд олон алдартай зохиолчид төрөн гарсан.
БАРИМТ 17
Хүний эрхийг дээд зэргээр хүндэлдэг Ирланд улс ижил хүйстнүүдийн гэрлэлтийг 2015 онд хуулийн дагуу зөвшөөрсөн. Уг хуулийг батлахад 20 жилийн хугацаа шаардагдсан бөгөөд санал хураалтад оролцсон хүмүүсийн 62 хувь нь уг хуулийг батлахыг дэмжсэн.
БАРИМТ 18
Ихэнх ирландчууд, ялангуяа эрчүүд, Мак болон О’ гэж эхэлсэн нэртэй байдаг. Тэгвэл эдгээр нэрс нь утга учиртай. Мак гэдэг нь “-ий хүү” гэх утгатай бол О’ гэдэг нь “-ий үр удам” гэх утга агуулдаг. Мөн Ирланд улсад байдаг хамгийн урт нэртэй газрыг Муканагедердаухаулиа гэдэг.
БАРИМТ 19
Ирланд улсад хамгийн алдартай спорт бол хөлбөмбөг. Бүгд Найрамдах Ирланд улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг дэлхийн чансааны 47-аар байранд эрэмбэлэгддэг ба ДАШТ-д 1990 оноос хойш гурван удаа оролцож байсан. Мөн тэд Европын АШТ-д гурван удаа оролцож 1988 онд шөвгийн наймд шалгарч байсан удаатай.
БАРИМТ 20
Ирланд улсын баг тамирчид 1924 оноос эхлэн зуны олимпд эх орноо төлөөлөн оролцох болсон. 1936 оны Берлиний олимпыг эс тооцвол бүх олимпд тасралтгүй оролцсоор ирсэн тэд олимпын наадмаас одоогийн байдлаар 11 алт, 10 мөнгө, 14 хүрэл медалийг хүртээд байна.
БАРИМТ 21
Ирланд тамирчдын хамгийн өндөр амжилт үзүүлдэг спортын төрлүүд нь хөнгөн атлетик, бокс, усанд сэлэлт болон сэлүүрт завь. Гэхдээ ирланд тамирчид олимпын наадмын эхэн жилүүдэд л хөнгөн атлетикийн спортоор амжилт гаргадаг байсан. Мөн ирландчууд 1992 оноос хойш өвлийн олимпд оролцож эхэлсэн бөгөөд өнөөдрийг хүртэл нэг ч медаль хүртэж байгаагүй.
БАРИМТ 22
Ирланд улсын төрийн далбаа ногоон, цагаан, улбар шар өнгийн ижил хэмжээтэй гурван босоо зурааснаас бүрддэг. Уг далбааны урт нь өргөнөөсөө хоёр дахин урт байдаг бөгөөд энэхүү өнгөнүүдээр Ирланд арал дээрх өөр өөр уламжлал, соёл заншилтай хүмүүсийн хоорондын эв нэгдлийг илэрхийлдэг.
БАРИМТ 23
Ирланд улс дахь бүх цайз, цамхгийг өөрийн биеэр очиж үзэх бараг л боломжгүй. Тус улсад ойролцоогоор 20,000 гаруй эртний цайз байдаг. Мөн та аравдугаар сарын зөв үед Ирланд улсад очоод, багагүй азтай байвал Хойд туйлын туяаг Ирланд арлын хойд далайн эрэг дээрээс харах боломжтой.
БАРИМТ 24
15-аас дээш настай буюу насанд хүрсэн ирландчуудын 99 хувь нь бичиг үсэг тайлагдсан. Ирланд хүүхдүүд 5-16 насныхаа хооронд сургуульд заавал сурах үүрэгтэй байдаг. Мөн нийт ирландчуудын 37 хувь нь их дээд сургуулийн зэрэгтэй. Энэ нь дэлхийд дээгүүр жагсах өндөр үзүүлэлт.
