Хууль зүй дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар Гадаад хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах асуудлаар мэдээлэл хийж байна. Мэдээлэлд гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг дээрэмдсэн албан тушаалтнуудыг зарлах юм.

Тэрбээр “Гадаадын хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах, авлигын индексийн бууруулах энэ хоёр ажил агуулгын хувьд олон зүйлээрээ давхацдаг. Бид гадаадын хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалахгүйгээр гадаадын хөрөнгө оруулалт авах боломжгүй.

Хууль зүй, дотоод хэргийн яам дээр энэ чиглэлийн нэгдсэн мэдээ, мэдээлэл байдаггүй. Засгийн газрын тухай хуулиар 16 чиг үүргийг хүлээдэг. Харин үүнд мөрдөн шалгах, хэрэг бүртгэх чиг үүрэг байхгүй.

Гадаадын хөрөнгө оруулагчдын эрх ашгийг хөндсөн хэргийн мэдээллийг ирүүлээч хэмээн гурван мөрдөх байгууллагад хүсэлт тавьсан. Авлигатай тэмцэх газраас таван хэргийн талаарх танилцуулга ирсэн. Мөн Цагдаагийн Ерөнхий газраас 50 гаруй хэргийн талаар мэдээлэл ирсэн. Ажиллагаанд байгаа хэргийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл боломжгүй хэмээн прокурорын  газраас мэдээлсэн.

Гадаадын хөрнгө оруулагчдын эрх ашгийг хамгаалах чиглэлээр ажлын хэсэг байгуулагдсан. Өнөөдөр 57 хэргийн талаар мэдээлэл өгнө. Мөрдөн шалгах чиг үүрэгтэй байгууллагуудын өгсөн мэдээлийг хүргэх гэж байна.

Авлигатай тэмцэх газраас ирүүлсэн мэдээллээр 

• Мөрдөн шалгах ажиллагаанд гурван хэрэг
• Хэрэгсэхгүй болгосон нэг хэрэг
• Хэргийг нь хаасан нэг хэрэг
• Шүүхийн шатанд байгаа нэг хэрэг
•  Шүүхээр шийдвэрлэгдсэн нэг хэрэг байна. 

ЦЕГ-аас ирүүлсэн мэдээллээр

• Мөрдөн шалгах ажиллагаанд 12 хэрэг
• Хэрэгсэхгүй болгосон 13 хэрэг
• Хэргийг нь хаасан 19 хэрэг
• Шүүхийн шатанд байгаа 2 хэрэг
•  Шүүхээр шийдвэрлэгдсэн 3 хэрэг байна. 

Шүүхээр шийдвэрлэгдсэн хэргийн мэдээлэл

1. Япон улсын иргэн Такахама их хэмжээний мөнгөөр залилуулсан гэх хэрэг бий. Монгол Улсын иргэн О.Болд нь хамтран ажиллахаар тохиролцож, компани байгуулсан. Ингэхдээ хуурамч данс тайлан гаргаж, Япон улсын иргэнийг 4,2 тэрбум төгрөгийг залилсан. Уг хэргийг Сүхбаатар дүүргийн анхан шатны шүүхэд шилжүүлсэн. Шүүхээс 2022 оны тавдугаар сарын 30-ны өдөр шийдвэр гарч, О.Болдыг зургаан жилийн хорих ял оногдуулсан. 

2. Монгол Улсын иргэн н.Гочоосүрэнд холбогдох хэрэг. н.Гочоосүрэн нь мансууруулах сэтгэцэд нөлөөлөх бодисыг олж авч, Хан-Уул дүүргийн нэгдүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах Паласе зочид буудалд байрлаж байсан Япон улсын иргэний орны матрас дор сэтгэцэд нөлөөлөх бодисыг байрлуулж, бусдыг зохион байгуулалттайгаар гэмт хэрэгт гүтгэсэн. Гочоосүрэн, Тэргэл гэх хүмүүс холбогдсон. Тэднийг цагаатгаж шийдвэрлэсэн. Энэ Япон улсын иргэн болох "Суруга Монгол"-ын гүйцэтгэх захирал  70 гарсан хөгшин байсан. Одоо нас барсан гэж дуулсан. Хүүхдийг нь хохирогчоор татахаар ажил зохион байгуулж байгаа. 

3. Хятад улсын иргэнд холбогдох хэрэг. "Ерөө гол" компанийн хувьцаа эзэмшдэг байсан хүний хөрөнгийг нярав Оюунсүрэн гэх эмэгтэй 317 сая долларыг зээл авахад дэмжлэг үзүүлж, хувьдаа 612 сая төгрөгийг завшсан байгаа юм. Энэ хэргийг 2022 онд шийдвэрлэж дуусгасан. Ингэхдээ Оюунсүрэнг 40 сая төгрөгөөр торгож, долоон сарын хугацаатай зорчих эрхийг нь хязгаарласан байна.

4. Монгол Улсын иргэн Цэдэн нарт холбогдох хэрэг. Цэдэн, Баяраа, Дэлгэрдалай нар нь "BB and T" компаниас 22,5 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтыг авах эрх бүхий Америкийн элчин сайдын яамны Эдийн засгийн салбар хариуцсан даргын гарын үсэгтэй гэрээг үзүүлэн 1,4 тэрбум төгрөгийн үнэлгээтэй обектийг Баяраагийн нэр дээр шилжүүлэн авч, гадаадын иргэнд их хэмжээний хохирол учруулсан. Цэдэнд эрүүгийн хуулийн 148-ийн 4 дэх хэсэгт зааснаар 13 жилийн хорих ял оноосон. Гэтэл уг хэргийг хоёр шатны шүүхээр хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн байна. 

5. Нийслэлийн газар зохион байгуулалтын газрын даргаар ажиллаж байсан М-ийн хамаарал бүхий Сүхбаатар, Баянзүрх дүүрэгт хууль бусаар газар эзэмших эрх олгосон. М нь Лива улсын иргэн Ми-гийн эд хөрөнгийг шилжүүлэн авсны улмаас Ми-гийн компани их хэмжээний хохирол учруулсан. Шударга өрсөлдөөний даргаар ажиллаж байсан М гэгч өөрийн хамаарал бүхий хүмүүсээр дамжуулан Лива улсын иргэнийг хохироогоод Барилга байгууламжийг нь ашиглачихсан. Энэ хэрэг шүүхээр шийдвэрлэгдэх гээд явж байгаа. 

6. Монгол Улсын нэр бүхий иргэн Б, К нэртэй хүмүүс Хятадын иргэн Б-гээс Замын-Үүдийн чөлөөт бүсийн бүтээн байгуулалтад хамтран ажиллах чиглээр 5,3 тэрбум төгрөг. Өмнөговь аймгийн гашуун сухайт Ганц модны боомтын хооронд газар доогуур нүүрс тээвэрлэх туузан дамжуургын ажилд хамтран ажиллана гэж 22 тэрбум төгрөг. Нийтдээ 27,3 тэрбум төгрөгийг авч залилсан. Энэ хэрэг анхан шатны шүүхэд байсаар байгаа. 

Д.Батчулуун