-
2016 оны 6 сарын 17
Ам.долларын ханш сүүлийн нэг сарын турш тогтмол бууралттай байсан. Өнөөдрийн байдлаар “Найман шарга” зах дээр нэг ам.доллар 1965 төгрөгтэй тэнцлээ.Оны эхэн үеэс 2050 төгрөгт хүрээд байсан долларын ханш өнөөдөр 85 төгрөгөөр буурчээ.
-
2016 оны 6 сарын 16
Өнөөдөр арилжааны банкууд 105.0 сая ам.доллар худалдан авах төгрөгийн 26.5 сая ам.доллар худалдах ам.долларын своп хэлцэл байгуулах санал ирүүлснийг Төвбанк 100 хувь биелүүллээ.
-
2016 оны 6 сарын 13
Иргэдээ байртай, компаниа орлоготой, улсаа замтай болгосон бонд
Хөгжингүй улсын түүхийг сөхөхөөр бор зүрхээрээ аяндаа өөдөлсөн жишээ хаана ч байдаггүй. Ихэнх нь гаднаас бага хүүтэй хямд эх үүсвэртэй санхүүжилт татаж, дэд бүтэц, үйлдвэрлэлийн томоохон төслүүд хэрэгжүүлсэн байдаг. Замтай, эрчим хүчтэй газар үйлдвэрүүд баригдаж ашигтай ажилладаг, үйлдвэрүүдтэй улс орны иргэд ажилгүй гэхийн зовлонгүй дажгүй аж төрдөг нь зах зээлийн бичигдээгүй хууль. Иргэн бүрээ баяжуулъя гэж хоосон ярихын оронд эхлээд дэд бүтцээ барь, үйлдвэрүүдээ хөгжүүл гэсэн л санаа. Бондын мөнгөөр зам бариад ашиггүй гэсэн шүүмжлэл өрнөж эхлэх үед одоо “Голомт” банкны ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байгаа эдийн засагч Ө.Ганзориг “Өмнөд Солонгос улс яагаад хөгжсөн юм бэ гэж солонгосчуудаас асуувал ихэнх нь, манай тухайн үеийн ерөнхийлөгч гарч ирмэгцээ хурдны зам барьсан юм хэмээн хариулна. Хурдны зам дагаж тухайн улсад асар их бүтээн байгуулалт, бизнесийн хөгжин цэцэглэлт, хөрөнгө оруулалт орж ирсэн” гэж байр сууриа илэрхийлсэн удаатай.
Өнгөрсөн жилүүдэд бид дэлхийн улсуудын нэгэнт туулаад хөгжөөд ирсэн тэр замаар явж үзлээ. Засгийн газар олон улсын санхүүгийн зах зээлээс хямд хүүтэй, урт хугацааны 1.5 тэрбум ам.доллар босгож зам, дулааны цахилгаан станцын өргөтгөл, экспортыг орлох үйлдвэрүүдийн бизнес төслүүдийг санхүүжүүлсэн юм.
Жуулчдыг татсан хөдөөний зам
Хөвсгөл рүү шороон замаар манаргадаг байсан үед гадны нэг жуулчин эмэгтэй далай үзэхээр явж л дээ. Гэвч зорьсон газартаа хүрэлгүй нисдэг тэрэг дуудуулж Улаанбаатар руу эргэснийг Хөвсгөлийнхөн ам дамжин ярьдаг юм билээ. Энхэл донхол замд сэгсчүүлж туйлдсандаа бүр уйлаад буцсан гэдэг. Ийм сэтгэгдэлтэй буцсан жуулчин дахиад Монгол руу зүглэхгүй нь тодорхой. Бид ч ялгаагүй, шороон замтай үед Хөвсгөл рүү сайн машинтай биш бол гарахгүй гэцгээдэг байсан нь ердөө хэдхэн жилийн өмнөх явдал. Бондын хөрөнгө оруулалтаар зургаан аймгийг нийслэлтэй холбосны нэг нь Хөвсгөл аймаг. Ноднин гэхэд л Хөвсгөлд өдөртөө 8000 машин очсон гэх статистик бий. Гадаадын жуулчдын тоо ч өссөн гэж аяллын компаниуд ярьж байсан. Энэ бол бондын хөрөнгө оруулалт эдийн засагт мөнгө болж ороод эхэлсний наад захын жишээ. Хөвсгөлийн бизнес эрхлэгчдэд ч боломж нээгдчихсэн. Наад зах нь л даршилсан загасны үйлдвэр байгуулаад, бүтээгдэхүүнээ Улаанбаатарчуудад зараад байхад дажгүй ашиг хийчихнэ. Хөвсгөлд ховор ургамал төрөл бүрээрээ ургадаг. Эмийн ургамлын үйлдвэр нээгээд хот руу нийлүүлээд байх гарц бий.
Аймаг бүр өөрийн гэсэн брэндтэй. Өмнөговьчууд ингэний хоормогоо, Архангайчууд сарлагийн сүүгээр хийсэн цагаан идээгээ нийслэл гэж том зах зээлд нийлүүлээд байх боломж аль хэдийнэ нээгдсэн. Бондын мөнгөөр барьсан замаар сүнгэнүүлээд байхад л дажгүй ашиг, орлоготой амьдраад байна. Улаанбаатарчууд орос цөцгий, хятад иогурт, голланд бяслаганд өгдөг мөнгөө хөдөөгийнхөө үйлдвэрлэгчдэд өгөөд эхэлбэл гадагшаа урсдаг доллар дотооддоо үлдэнэ гэж ирээд яривал эдийн засгийн ашиг, өгөөж нь их. Хөдөөний жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид мөнгө олох хэрээр шинэ технологи нэвтрүүлж, үйлдвэрээ томруулж таарна. Тэгэхээр Хөвсгөлийн загас, Өмнөговийн ингэний хоормогонд Хятадын зах зээлд гарч, доллар олох боломж байгаа гэсэн үг.
Бондын хөрөнгө оруулалтаар нийслэлийн замд ч багагүй бүтээн байгуулалт өрнөсөн. Богд уулын хормойгоор барьсан зам гэхэд л төв замын түгжрэлийг эрс бууруулсан гэж замын цагдаагийнхан ярьдаг. “Гудамж” төслийн хүрээнд Өргөөгийн, Саппорогийн гээд 28 уулзвар шинээр тавигдсанд жолооч нар ам сайтай явдаг. Зөвхөн уулзварууд барьснаар жилд 20 тэрбум төгрөгийн хэмнэлт гарсан гэсэн тооцоо дуулддаг. Түгжрэлд шатаад барагддаг бензин, үрэгдээд дуусдаг цаг хугацааны хэмнэлтийг мөнгө дүнд шилжүүлээд гаргасан багцаа тоо л доо. Бондын мөнгөөр барьсан зам иргэдэд хэмнэлт болж ирж байгааг хэн ч үгүйсгэхгүй.
Гуанжоугаас авах гутлыг цөөлсөн “Best shoes”
Бондын мөнгөний нэг хэсгээр үндэсний үйлдвэрлэгч компаниудын бизнес төслийг санхүүжүүлсэн. Арилжааны банкнаас бондын санхүүжилттэйгээр бага хүүтэй зээл авсан газрын нэг нь “Best shoes” гутлын үйлдвэр. Хоёр тэрбумын зээл авсан энэ үйлдвэр жилд 200 мянган хос гутал үйлдвэрлэж байна. Дотоодын зах зээлийн 30 орчим хувийг хангах чадалтай. Монголчууд гутлынхаа нийт хэрэгцээний 90 орчим хувийг урд хөршөөс худалдаж авдаг. Гуанжоугаас оруулж ирдэг гутал гэхэд л жилд нэг, хоёр сая гэж дуулддаг. Тэгэхээр “Best shoes” Гуанжоугаас авах гутлыг ямартай ч цөөлж чадсан. Цаашдаа бондынх шиг хямд хүүтэй зээл олдвол гутлынхаа хэрэгцээний нэлээдийг нь дотооддоо үйлдвэрлэчих боломж бий. Дарханд “Монгол лааз” гэж үйлдвэр бий. Жигнэсэн махнаас эхлээд элэгний нухаш үйлдвэрлэдэг компаниуд өмнө нь гадаадаас авдаг байсан лаазаа Дарханаас худалдаад авах боломж нээгдээд байна. Ирэх хавраас ажил нь жигдрэх энэ үйлдвэр 200-500 граммын багтаамжтай лааз үйлдвэрлэнэ. Нэг сонин тоо бий. Манай улс жилд зөвхөн консервны лааз оруулж ирэхдээ зургаан сая ам.доллар зарцуулдаг. Төгрөгт шилжүүлбэл бараг 12 тэрбум. Нэг дажгүй цэцэрлэгийг тэрбумаар барина гэж тооцвол 12 цэцэрлэг өлхөн барьчих мөнгийн зүгээр л консервны лаазанд урсгадаг болж таарах нь. Бондын мөнгө гадагшаа гарах долларын урсгалыг хаасан ийм төслүүдэд л очсон. Жишээ дурдаад байвал барагдахгүй учраас ингэсгээд орхиё.
Бондын мөнгөний багагүй хэсэг нь дотоодын барилгын материалын үйлдвэрүүдэд очсон. Томоос нь дурдвал цементийн хоёр ч төсөл байна. Барилгынхан өмнө нь хамаг мөнгөө урд хөршөөс цемент авахад зардаг байсан бол одоо цементийнхээ хэрэглээг 100 хувь дотоодоосоо авах боломж бүрдчихсэн. Цонх, хуванцар хоолой гээд гаднаас доллараар авдаг өчнөөн бүтээгдэхүүнийг монголчууд хийгээд эхэлчихлээ. Барилгын материалыг дотооддоо үйлдвэрлээд эхлэхээр барилгын өртөг буурч таарна, тэр хэрээр орон сууцны үнэ унах нь зах зээлийн хууль. Бондын санхүүжилт барилгын үнийг дор хаяж арав гаруй хувиар буулгасан гэх статистик цаанаа ийм учиртай. Тэгэхээр ямартай “өр” гэж шүүмжлээд байдаг бондын мөнгө иргэдийг байртай, компаниудыг орлоготой, улс орныг замтай болгоод амжиж.
Ц.ТҮВШИН
-
2016 оны 6 сарын 13
ТТ-н 300 ширхэг хувьцааны материалыг маргаашнаас авна
-
2016 оны 6 сарын 10
Сүүлийн хагас жилийн хугацаанд 2055 төгрөгт хүрээд байсан ам.долларын ханш сүүлийн долоо хоногт үргэлжлэн буурч байна.
-
2016 оны 6 сарын 09
“Найман шарга” зах дээр нэг ам.доллар 1982 төгрөгтэй тэнцлээ. Харин арилжааны банкууд нэг ам.долларыг 1987 төгрөгөөр зарж байгаа юм.
-
2016 оны 6 сарын 07
Монголбанкны өчигдрийн хаалтын ханшаар 1984 төгрөгтэй тэнцсэн байна.
-
2016 оны 6 сарын 03
Монгол банкны нэрлэсэн ханшаар өнөөдөр нэг ам.доллар 1974 төгрөгтэй тэнцэж байна. Харин “Найман шарга” зах дээр нэг ам.доллар 1991 төгрөгтэй тэнцэж байгаа бол арилжааны банкуудын нэг ам.долларыг 2003 төгрөгөөр зарж байна.
-
2016 оны 6 сарын 02
Долларын ханш өнөөдрийн байдлаар 1995 төгрөгтэй тэнцэж байна.
-
2016 оны 6 сарын 02
Б.ТҮВШИН
(НИТХ-ын төлөөлөгч)
Эдийн засгийн хямрал, өрийн дарамт, дампуурал мэтийн муу үг сүүлийн үед их дуулдах боллоо. Бүх юм сайн сайхан байгаа юм биш ч гэсэн Монгол Улс маань арай ч дампуурахдаа тулаагүйг сануулмаар байна. Учир нь, хямралын хамгийн хүнд үеийг бид даваад гарчихлаа. Нүүрс, зэсийн үнэ огцом унаж, хажуугаар нь Оюутолгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалт хойшилсон 2013 он л хамгийн хэцүү байсан. Тэр жил Монгол Улсын төлбөрийн тэнцэл түүхэндээ байгаагүй буюу 1.9 тэрбум ам.долларын алдагдалтай гарч байв. Харин түүнээс хойш нүүрс, зэсийн үнэ ч нэмэгдээгүй, Монголд орж ирэх гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт ч өсөөгүй боловч төлбөрийн тэнцлийн алдагдал өнгөрсөн жил 268 сая ам.доллар болсон нь 2013 оныхтой харьцуулахад долоо дахин багассан үзүүлэлт юм.
Хямралын хүнд үе АРД ХОЦОРСОНЭх сурвалж: Монголбанк
Ам.долларын ханш дөрвөн жилийн дотор 1300-гаас 2000 төгрөгт хүртлээ өссөн энэ хэцүү үетэй дасан зохицохын тулд монголчууд импортын хэрэглээгээ маш их танасан. Харин одоо Оюутолгойн далд уурхайн санхүүжилт эхнээсээ орж ирсэн учраас төлбөрийн тэнцэл энэ жилээс алдагдалгүй, ашигтай гарах нь тодорхой боллоо. Энгийнээр бол, төгрөгийн ханш сэргэх нөхцөл бүрдэж байна. Тиймээс одоо эдийн засаг хямраад, дампуурах гээд байгаа тухай сенсаац дэгдээхийн оронд хямралаас ямар сургамж авах тухайгаа эргэцүүлэн бодох хэрэгтэй. Үүний тулд эхлээд энэ удаагийн хямрал юунаас үүдсэнийг эргэн саная. Миний харж байгаагаар энэ нь гадаад, дотоод хоёр шалтгаантай байв.
Гадаад шалтгаан нь Хятадын эдийн засгийн өсөлт саарсантай холбоотой. Тус улсын барилгын салбар, гангийн үйлдвэрлэл хямарснаас дэлхий даяар түүхий эдийн (тэр дундаа нүүрс, зэс, төмрийн хүдрийн) эрэлт буурч, үнэ хямдарсан. Энэ нь Монгол Улсын гадаад валютын орлого буурахад шууд нөлөөлсөн. Учир нь манай улс экспортын орлогынхоо 10 ам.доллар тутмын наймыг Хятад руу ашигт малтмал гаргах замаар олдог.
Харин манай дотоод шалтгаан гэвэл ердөө л үрэлгэн байдал. Олсныхоо хэрээр үрдэг зангаасаа болж бид 2009 онд хямарч, эдийн засгийн уналтад орсон. Хамгийн харамсалтай нь, үүнээсээ сургамж авч чадаагүй. 2010-2012 онд нүүрс, зэсийн үнэ түүхэнд байгаагүйгээр өсөхөд Монгол Улс гэнэтийн их орлогоо эх орны хишиг, эрдэнийн хувь гэж тараагаад дууссан. Үр дүнд нь, 2009 онд 2.3 их наяд төгрөг байсан төсвийн зарлага 2012 онд зургаан их наяд төгрөгт хүрсэн байв. Харин түүний дараах дөрвөн жилд нүүрс, зэсийн үнэ буурч, орлого багассан учраас хүссэн, хүсээгүй илүү зарлагаа тэвчих, хэмнэх шаардлагатай тулсан. Тэгвэл олсныхоо хэрээр үрдэг, хуримтлал бүрдүүлж чаддаггүй муу зуршлаас болж эдийн засаг ямар хохирол хүлээснийг харцгаая.
ЭДИЙН ЗАСГИЙН ӨСӨЛТ: 17.5%-2.3%
Хямралын хүнд үе АРД ХОЦОРСОН
Эх сурвалж: Дэлхийн банк
2011 онд Монгол Улс ДНБ-ий өсөлтөөрөө дэлхийд толгой цохиж байлаа. Гэвч тухайн үед тонн нь 10 мянган ам.долларт хүрч байсан зэсийн үнэ одоо хоёр дахин, нүүрсний үнэ бүр гурав дахин хямдарчихаад байна. Үүнийг дагаад манай улсын ДНБ-ий өсөлт дөрвөн жилийн хугацаанд 17.5-аас 2.3 хувь (2015 онд) руу бууж ирсэн. Хэрвээ бид 2009 оны хямралаас сургамж аваад, ашигт малтмалын үнэ өндөр байхад зарлагаа тэвчиж, хуримтлал бүрдүүлсэн бол ийм хохирол хүлээхгүй өнгөрч болох байв.
Эерэг талаас нь харвал, энэ удаагийн хямрал 2009 оныхтой ижил лавширсангүй. Тухайн үед эдийн засаг маань огцом уналтад орж байсан бол энэ удаад алгуурхан газардлаа. Харин энэ оны эхний улиралд ДНБ-ий өсөлт 3.1 хувьд хүрснээс үзэхэд эдийн засаг сэргэх хандлагатай болсон байна.
АМ.ДОЛЛАРЫН ХАНШ: 1320-2000 ТӨГРӨГ
Хямралын хүнд үе АРД ХОЦОРСОН
Эх сурвалж: Монголбанк
Дөрвөн жилийн өмнө 1320 төгрөг байсан ам.доллар өнөөдөр 2000 төгрөгт хүрчихээд байна. 2012 оноос экспортын орлого хумигдахын хажуугаар гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт ч огцом буурсан. Энэ нь Оюутолгойн эхний шатны бүтээн байгуулалт дуусаж, далд уурхайн санхүүжилт зогссонтой холбоотой байв. Ийнхүү Монголд орж ирэх гадаад валютын урсгал багассанаар төлбөрийн тэнцлийн хямрал нүүрлэсэн. Харин одоо бид айдгаа авдартаа хийчихээд байна. Сүүлийн жил гаруйн хугацаанд манай гадаад худалдаа ашигтай гарч, гадаад валютын нөөц тогтвортой байлаа. Үүний үр дүнд төлбөрийн тэнцлийн алдагдал ч хумигдсан тухай дээр дурдсан. Оюутолгойн хоёр дахь шатны бүтээн байгуулалт өрнөснөөр төгрөгийн ханш сэргэх хүлээлт бий болоод байна.
ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ГАДААД ӨР:
1.9-3.6 ТЭРБУМ АМ.ДОЛЛАР
Хямралын хүнд үе АРД ХОЦОРСОН
Эх сурвалж: Монголбанк
Сүүлийн дөрвөн жилийн хугацаанд Засгийн газрын гадаад өр бараг хоёр дахин ихэссэн нь багагүй шүүмжлэл дагуулдаг. Гэвч 2012 оны эцэст (тухайн үед нүүрс, зэсийн үнэ өндөр байсныг үл харгалзан) төсвийн алдагдал 1.2 их наяд төгрөг, гадаад худалдааны алдагдал 2.4 тэрбум ам.долларт хүрч, рекорд тогтоож байсан юм. Иймээс “Чингис” бонд гаргаж, улсын өрийг зузаалахаас өөр сонголт байгаагүй. Гэхдээ өртэй байна гэдэг нь дампуурахын эхлэл биш. Дэлхийн номер нэг эдийн засаг АНУ өрийн хэмжээгээрээ ч номер нэг л байгаа. Гол нь өрөө ухаалгаар удирдах нь чухал. Улсын хувьд ч тэр, хувь хүний хувьд ч тэр.
ИНФЛЯЦ: 12.3% (2012 ОНД)-2.1%
Хямралын хүнд үе АРД ХОЦОРСОН
Эх сурвалж: Монголбанк
ДНБ хоёр оронтой тоогоор өсөж байсан 2011-2012 онд инфляц ч мөн хоёр оронтой тоогоор хэмжигдэж байв. Өөрөөр хэлбэл, эдийн засгийн өндөр өсөлтийн дарамтыг энгийн өрхүүд үүрч байж. Харин одоо өргөн хэрэглээний бараа, бүтээгдэхүүний үнэ тогтворжсон нь нэг талаас хямралтай холбоотой. Нөгөө талаас Засгийн газар, Төвбанкнаас хэрэгжүүлсэн үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр ч тодорхой үр дүнгээ өгсөн болов уу. Өнгөрсөн дөрөвдүгээр сарын байдлаар инфляц 2.1 хувьтай гарснаар Монголбанк мөнгөний бодлогоо зөөллөж, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих нөхцөл бүрдэж байна.
ДҮГНЭЛТ
“Хүний амьдралын хамгийн том алхам бол унасны дараа босох” гэж сургаал бий. Гэвч юунаас болж унаснаа ухаарч, сургамж авахгүй бол ахиад л унах болно. Тиймээс энэ удаагийн хямрал Хятадын эдийн засаг, нүүрс, зэсийн үнийн уналт гэхээс илүүтэй биднээс өөрсдөөс маань шалтгаалсныг эхлээд хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. Бид дэлхийг, Хятадыг өөрчилж чадахгүй. Харин өөрсдийн буруу зуршлыг ялан дийлж, хуримтлал бүрдүүлж сурч чадна. Тэгж байж л эдийн засгийн тогтвортой өсөлтийг бий болгох юм.
-
2016 оны 5 сарын 28
Долларын ханш гуравдугаар сард хамгийн өндөр ханш дээрээ очсон бол дөрөвдүгээр сараас 2050 төгрөгөөс уруудаж 1980 төгрөгтэй тэнцсэн. Гэвч, буцаад долларын ханш 2025 төгрөгт хүрээд бага зэрэг буурч байна. “Найман шарга” зах дээр нэг ам.доллар 1998 төгрөгтэй тэнцсэн бол арилжааны банкууд 2002-2007 төгрөгөөр долларыг зарж байна.
-
2016 оны 5 сарын 27
Харин Монголбанк энэ удаагийн дуудлага худалдаагаар ирүүлсэн саналыг биелүүлээгүй болно.
-
2016 оны 5 сарын 26
2016 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн гадаад валютын дуудлага худалдаагаар банкууд 1989.50-1994.00 төгрөгийн ханшаар 1.9 сая ам.доллар худалдан авах, 1997.81-1997.83 төгрөгийн ханшаар 8.0 сая ам.доллар худалдах, 303.00-303.20 төгрөгийн ханшаар 4.5 сая юань худалдан авах, 304.70 төгрөгийн ханшаар 0.65 сая юань худалдах санал тус тус ирүүлсэн бөгөөд Монголбанк энэ удаагийн дуудлага худалдаагаар ирүүлсэн саналыг биелүүлээгүй болно.
2016 оны 05 дугаар сарын 26-ны өдрийн ээлжит гадаад валютын своп, форвард хэлцлээр Монголбанк банкуудаас ирүүлсэн 21.7 сая ам.доллар худалдан авах төгрөгийн своп хэлцэл, 25.0 сая ам.доллар худалдах ам.долларын своп хэлцэл байгуулах саналыг тус тус биелүүллээ.
-
2016 оны 5 сарын 24
Өнөөдрийн гадаад валютын дуудлага худалдаагаар банкууд 1991.00-1996.15 төгрөгийн ханшаар 2.1 сая ам.доллар худалдан авах, 303.10 төгрөгийн ханшаар 1.5 сая юань худалдан авах, 305.58 төгрөгийн ханшаар 0.6 сая юань худалдах санал тус тус ирүүлжээ.
Харин Монголбанк энэ удаагийн дуудлага худалдаанд оролцсонгүй. Мөн өдрийн ээлжит гадаад валютын своп, форвард хэлцлээр банкуудаас ирүүлсэн своп хэлцэл байгуулах саналыг Монголбанк 100 хувь биелүүлжээ.
-
2016 оны 5 сарын 23
Гудамж төслийн хүрээнд ажил гүйцэтгэсэн 97 аж ахуйн нэгжээс 22 компани нь ажлын гүйцэтгэл болох 7.5 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг авч чадахгүй байгаагаас дампуурлын ирмэгт ирлээ гэсэн мэдээлэл сүүлийн үед хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр цацагдаж байгаатай холбоотойгоор Монгол Улсын Хөгжлийн банкны зүгээс албан ёсоор дараах мэдэгдлийг хийж байна.
Нийслэлийн авто замын уулзварууд ачааллаа даахгүй, түгжрэл үүсэх гол шалтгаан болохын зэрэгцээ эмх цэгцгүй уулзварууд ихтэй байгааг шинэчилж, өөрчлөх зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газраас Гудамж төсөл хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд төсөл амжилттай хэрэгжиж богино хугацаанд томоохон уулзваруудыг бүрэн шинэчилж, нэвтрэх чадварыг нэмэгдүүлснээр хотын түгжрэлийг тодорхой хэмжээгээр бууруулсан болно.
Нийслэлийн авто тээврийн хэрэгслийн тоо сүүлийн 4 жилийн хугацаанд 2 дахин нэмэгдсэн хэдий ч авто замын нэвтрүүлэх чадвар нэмэгдүүлсэн, түгжрэл тодорхой хэмжээгээр буурсан зэргээс Гудамж төслийн үр дүнг харж болох юм.
Гудамж төслийн хүрээнд нийт 35 уулзвар, 34.5 км авто зам бүрэн шинэчлэгдэж энэхүү төслүүдийг хэрэгжүүлэхээр дотоодын 97 гүйцэтгэгч компани ажилсан ба Монгол Улсын Хөгжлийн банкнаас 130.4 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг олгоод байна.
Монгол Улсын Засгийн газрын 2013 оны 46, 81 дүгээр тогтоолуудаар тус төслийг Засгийн газрын үнэт цаасыг арилжаалж бүрдүүлсэн хөрөнгөөр Монгол Улсын Хөгжлийн банкаар дамжуулан санхүүжүүлэхээр баталсан. 2013-2015 онд Гудамж төслийн хүрээнд хэрэгжих авто зам, уулзварын барилгын ажил тус бүр дээр санхүүжүүлэгч болох Монгол Улсын Хөгжлийн банк, захиалагч болох Гудамж төсөл ба Гүйцэтгэгч компаниуд гурвалсан гэрээ байгуулж, гэрээний дагуу гүйцэтгэгч компани нь ажлын гүйцэтгэлээ захиалагчаар хянуулсны үндсэн дээр санхүүжилтээ шууд авдаг байсан.
Гэтэл 2015 оноос эхлэн Монгол Улсын Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр хэрэгжиж буй төсөл, хөтөлбөрүүдийн тухайн онд санхүүжих дүнг жил бүрийн төсвийн тухай хуулийн хавсралтаар баталдаг болсон билээ. Ингэснээр гүйцэтгэгч компани нь хэдийгээр ажлаа хугацаандаа хийж гүйцэтгэсэн ч тухайн оны Төсвийн тухай хуульд санхүүжилт нь тусгагдаагүй бол санхүүжилтээ авах боломжгүй болсон.
Дээрх 22 компанийн хувьд ажлаа хийж гүйцэтгэсэн хэдий ч 2015-2016 оны төсвийн тухай хуульд тусгагдаагүйгээс санхүүжилтээ авах боломжгүй байдалд хүрээд байгаа юм.
Монгол Улсын Хөгжлийн банкны санхүүжилтээр хэрэгжиж буй төслүүдийн санхүүжилтийг төсвийн тухай хуулиар батлах эрх зүйн зохицуулалтаас өмнө буюу 2013-2014 онуудад Гудамж төслийн хүрээнд нийт 30 төсөл амжилттай хэрэгжсэн бөгөөд төслийн гүйцэтгэлээ захиалагчаар баталгаажуулсан төслүүд санхүүжилтээ бүрэн авсан байдаг.
-
2016 оны 5 сарын 19
Монголбанкны өнөөдрийн гадаад валютын дуудлага худалдаагаар банкууд 1993.00-2000.00 төгрөгийн ханшаар 4.0 сая ам.доллар худалдан авах, 304.00-305.15 төгрөгийн ханшаар 7.0 сая юань худалдан авах санал тус тус ирүүлсэн бөгөөд Монголбанк энэ удаагийн дуудлага худалдаанд оролцсонгүй.
-
2016 оны 5 сарын 18
Эдийн засаг элгээрээ хэвтсэн энэ цаг үед санхүүгийн луйвар газар авах хандлага ажиглагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл гадаадын хөрөнгө оруулагчийг Монгол компанитай холбодог зуучлагч компаниуд боловсон аргаар луйвар хийж байгаа бөгөөд үүний улмаас үндэсний үйлдвэрлэгчид хохирч байгааг сэрэмжлүүлж байна.
Улс шиг хөгжиж, сэхээнд орсон эдийн засгаа сэхээрүүлье гэвэл гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах шаардлагатай. Манай улсын хувьд гадаадын хөрөнгө оруулалт сүүлийн дөрвөн жилд эрс буурсан. Түүх сөхөөд харвал 2008-2012 онуудад гадаадын хөрөнгө оруулалтыг “тултал” нь татаж байгаад, 2013 оноос энэ жилийг хүртэл гадаадын хөрөнгө оруулалт хэд дахин буурсан байх юм. Тухайлбал, 2008 онд манай улсад нийт 708 тэрбум 922 сая төгрөг, 2009 онд 801 тэрбум, 2010 онд нэг их наяд 25 тэрбум төгрөг, 2011 онд дөрвөн их наяд төгрөг, 2012 онд 3.9 их наяд төгрөгт хүрч байжээ. Харин 2014 оны эцсийн байдлаар орж ирсэн гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын нийт хэмжээ 2008 оныхтой дөхөж, 2015 онд буурч, энэ жил бараа сураг нь үзэгдэж, харагдаж, дуулдахааргүй болтлоо “сураг тасраад” байгаа. Энэ нь эдийн засгийн хүндрэлтэй шууд холбоотой бөгөөд үүнийг даган сөрөг талууд ажиглагдаж эхлээд байна.
Тухайлбал, гадаадын хөрөнгөө оруулалт орж ирснээр үндэсний үйлдвэрлэгчид эх орондоо бүтээн байгуулалт хийж байгаа нь чухам үнэн. Тэдний ачаар томоохон төслүүд хэрэгжин, бүтээн байгуулалтын ажлууд хийгдсэн. Харин гадаадын хөрөнгө оруулалт буурахтай зэрэгцэн үндэсний үйлдвэрлэгчдийг луйварддаг зуучлалын компани нэмэгдэх хандлагатай болж байна. Өөрөөр хэлбэл гадаадын хөрөнгө оруулагчийг үндэсний үйлдвэрлэгчтэй холбодог зуучлалын компаниуд эдийн засаг муудсан энэ байдлыг ашиглан “мурих”, үндэсний үйлдвэрлэгчдийн дунд үл ойлголцол үүсгэж эхэлжээ. Уг нь гадаадын компаниуд нэг нэгнээ луйвардахад Монгол компаниуд хохирох учиргүй. Өөрөөр хэлбэл Монгол улс луйврын талбар биш гэдгийг гадаадын хөрөнгө оруулагчид арьс, мах, яс, чөмгөндөө тултал мэдэх учиртай. Тэгтэл зуучлалын компани эх оронд минь дураараа аашлан, гэрээний дагуу үргээ биелүүлэхийг шаардсан үндэсний үйлдвэрлэгчдийг нам дарах бодлого явуулж эхлэх гэж байна. Үүний тулд Монголдоо л чадалтай, туршлагатай гэсэн нэр бүхий “мөнгөнд дуртай” өмгөөлөгчдөөр өөрсдийгөө хүрээлүүлэн луйврын ажлаа үргэлжлүүлэхийг завдаж байна.
Энэ хууль бус үйлдлийг уг нь цагдаа, тагнуул, мэргэжлийн хяналт зэрэг төрийн байгууллагууд мэдээгүй биш мэдэж байгаа. Харагүй биш харж байгаа. Тэгсэн хэрнээ ганц үг ган хийхгүй байгаа юм. Үүнээс болж гадаадын хөрөнгө оруулалтаар томоохон бүтээн байгуулалтуудыг хийсэн Монгол улсад 15 дахь жилдээ үйл ажиллагаа явуулж буй компани болон түүнтэй гэрээтэй үндэсний үйлдвэрлэгч компаниуд шахагдахад хүрээд байна. Уг нь Монголын улсын газарт нутаг үйл ажиллагаа явуулж байгаа л бол тухайн газар, барилга бүтээн байгуулалт Монголын улсынх байх учиртай. Усыг нь уувал ёсыг нь дага гэдэг шиг Монгол улсад үйл ажиллагаа явуулж л байгаа бол Монголчуудыг хохироож болохгүй гэдгийг гадаадын зуучлагч байгууллагууд анхаарна. Хойноос ирээд хот минийх, хотонд ороод хонь минийх гэсэн шиг дураараа аашилж байгаа гадаадын хөрөнгө оруулалтыг зуучлагч компаниудад даруулга хэрэгтэйг Тагнуулын Ерөний газар анхааралдаа авна бизээ.
Бид энэ асуудлаар баримттайгаар цувралаар эргэн мэдээлэх болно.
-
2016 оны 5 сарын 12
2016 оны 05 дугаар сарын 12-ны өдрийн гадаад валютын дуудлага худалдаагаар банкууд 2016.11-2017.93 төгрөгийн ханшаар 24.8 сая ам.доллар худалдах, 2005.00-2011.29 төгрөгийн ханшаар 0.95 сая ам.доллар худалдан авах, 309.80 төгрөгийн ханшаар 2.8 сая юань худалдах, 307.00-308.20 төгрөгийн ханшаар 8.0 сая юань худалдан авах санал тус тус ирүүлсэн бөгөөд Монголбанк энэ удаагийн дуудлага худалдаанд оролцоогүй болно.
2016 оны 05 дугаар сарын 12-ны өдрийн ээлжит гадаад валютын своп, форвард хэлцлээр банкууд 49.5 сая ам.доллар худалдан авах төгрөгийн своп хэлцэл, 21.5 сая ам.доллар худалдах ам.долларын своп хэлцэл байгуулах саналыг тус тус ирүүлсэн бөгөөд Монголбанк саналуудыг 100 хувь биелүүллээ.
-
2016 оны 5 сарын 11
Ам.долларын ханш сүүлийн үед бууралттай байгаа. Нэг үе 2055 төгрөгтэй тэнцэж байсан ам.доллар өнөөдрийн байдлаар 2021 төгрөгтэй тэнцэж байна. Тухайлбал Монголбанкны ам.долларын зарласан ханш 2021 төгрөг байна. Харин арилжааны банкууд нэг ам.долларын 2018 төгрөгөөр худалдан авч, 2021 төгрөгөөр зарж байна.
-
2016 оны 5 сарын 10
монгол банк
