Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Бекбосун Апсатаров Улаанбаатарт: «Бид Лондонгийн биржийг давсан, Канадын корпорацийг давсан, бид өөрийнхөө алтыг эргүүлэн авсан

2026-5-01
0
ЖИРГЭХ

24 цагийн өмнөх түүхийн нэг ширүүн өдөр Улаанбаатарт өнгөрлөө. «Туушин» зочид буудлын Suld бизнес танхимд «Эдийн засгийн бүрэн эрхт байдал: дэлхийн хямралын үеийн Евразийн туршлага» нэрээр зохион байгуулагдсан олон улсын форум өнөөдрийн монголын улс төр, эдийн засгийн хэвлэлд хэдэн сар хэлэлцэгдэх түвшний мэдээлэл авчирлаа. Арга хэмжээг «Цаг хугацааны хэлхээ» төрийн бус байгууллага санаачилж, Монгол, Киргиз, Орос, Хятад, Казахстан, Беларусийн уул уурхайн салбарын төлөөлөгчид, шинжээчид, экологичид оролцсон юм.

Форумын гол сэтгэлийг Киргизийн «Кумтор» УУҮГ-ын ТУЗ-ийн дарга, гүйцэтгэх захирал Бекбосун Жакшылыкович Апсатаровын илтгэл хамгийн бүрэн харуулсан гэж хэлж болно. Илтгэл эхлэхэд тэр монгол залаа нүдэн дор шууд хараад ийнхүү хэлсэн: «Та нарын ард Эрдэнэт, Оюутолгой, Таван толгой. Манай ард Кумтор. Өндөр уулын уурхай, үндэстэн дамнасан операторуудтай хийсэн хэлэлцээр, эх орныхоо газар шороо руу хандах хариуцлага — энэ бүхнийг орчуулгагүйгээр ойлгодог хүмүүс бид».

Киргизийн түүхийг Апсатаров тоо баримтаар дүүрэн танилцуулсан. 1997 оны 5-р сараас арилжааны олборлолт явуулж эхэлсэн Кумтор орд 2022 оны дундын үед 13.8 сая гаруй унци буюу 430 орчим тонн алт олборлосон. Ордын хамгийн идэвхтэй жилүүдэд Киргизийн ДНБ-ий 10 хувь, аж үйлдвэрийн үйлдвэрлэлийн 25 хувийг дангаараа бүрдүүлж, Canadian Centerra Gold компанийн дэлхийн нэгдсэн орлогын 50 гаруй хувь нь тус ордоос бүрддэг байжээ.

1990-ээд оны гэрээний нөхцөл Киргизийн хувьд ашиггүй байсан нь ил. Бишкекийн казна хоосон, корпорацийн хуульч огт байхгүй, хэлэлцээний мэргэжилтэн алга нөхцөлд зурагдсан гэрээ, ашгийн дийлэнх хэсгийг Торонтод, эрсдэл, экологи, нийгмийн хариуцлагыг Тянь-Шанийн өндөрт үлдээж байв. 2003, 2009, 2013, 2016 онуудад зохиогдсон хэлэлцээрийн оролдлого бүгд олон улсын арбитр, улс төрийн дарамт, хөрөнгө оруулагч явж магадгүй гэсэн заналхийлэлтэй тулгарч бүтэлгүй болж байсан.

Эргэлтийн цэг 2021 оны 5-р сард ирэв. Киргизийн Жогорку Кенеш «Кумтор Голд Компани» ХК-ид гадаад удирдлага тогтоох хуулийг баталсан. Үндэслэл нь хуримтлагдсан экологийн зөрчил, татварын сахилга батын алдагдал, корпорацийн засаглалын зөрчил зэрэг Киргизийн дотоодын хууль тогтоомжийн заалт. Canadian Centerra нь Стокгольмын арбитр, Канадын шүүхийн дампуурлын хэрэг, үйл ажиллагаа зогсоох оролдлогоор хариулж, хамгийн хатуу дарамт нь Лондонгийн хөрөнгийн биржээс Киргизийг хандалтаас хаасан явдал байв. «Энэ бол бүхэл улс орныг дэлхийн хөрөнгийн зах зээлээс хэсэг хугацаагаар тусгаарласан явдал. Зөвхөн биржийн тооцооны асуудал биш. Улс төрийн, институцийн шийдвэр байсан», гэж Апсатаров тайлбарлав.

Гэхдээ Киргиз улс ухарсангүй. 2022 оны 4-р сарын 4-нд Дэлхийн эвлэрлийн гэрээ байгуулж, 7-р сард хаасан. Гэрээний бүтэц нь: Centerra «Кумтор Голд Компани»-гийн 100 хувийн хувьцааг Киргизэд шилжүүлсэн. «Кыргызалтын» холдинг 2004 оноос эзэмшиж байсан Centerra-гийн 26 хувь буюу 77.4 сая хувьцааг хүчингүй болгохоор буцаасан. Canadian компани нэмж Киргизэд 86 сая ам.долларын бэлэн мөнгө шилжүүлсний 50 саяыг байгаль орчны санд хуваарилсан. Талуудын 3 тэрбум ам.доллараас давсан харилцан нэхэмжлэлийг Стокгольмын арбитрын шийдвэргүй хаасан. Лондонгийн бирж хандалтыг сэргээсэн. 2025 оны эхэнд Кумторын үндэсний мэдэлд шилжсэнээс хойшхи нийт орлого 3.4 тэрбум ам.долларт хүрч, 17 жилийн хугацаатай, 147 тонн алтны нөөцтэй гүний олборлолтын төсөл эхэлсэн.

Апсатаровын илтгэлийн Монголд хамгийн эмзэг хэсэг нь хоёр өөр боловч нэгдсэн түүхтэй холбоотой. Нэгдүгээрт, 2009 онд Монголын Засгийн газар, Ivanhoe Mines, дараа нь Rio Tinto хоорондын Оюутолгойн Хөрөнгө оруулалтын гэрээ. Энэ гэрээг Монголын парламентын шинжээчид эхний жилээс нь эхлэн шүүмжилж, үндэсний хууль тогтоомжийн зөрчил, ашиг хуваарилалтын тэгш бус бүтэц, ногдол ашгийг олон жилээр хойшлуулсан нөхцлийг онцолж ирсэн. 2022 онд Rio Tinto Erdenes Oyu Tolgoi-гийн өмнөх 2.4 тэрбум ам.долларын өрийг цуцалж, түншлэлийг дахин эхлүүлсэн нь Апсатаровын хэллээр «зөөлөн бүрэн эрхт байдал»-ын эхний алхам байв.

Хоёрдугаарт, 2026 онд дэлхий дахинд нийтлэгдсэн Америкийн санхүүч Жеффри Эпштейний цахим захидал харилцаа. Тэдгээр захидалд Эпштейн Монголын улс төрийн удирдлагатай олон жилийн хувийн ба ажил хэргийн холбоо тогтоож, 2013 онд тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржтэй уулзаж, Улаанбаатар ба Rio Tinto-гийн харилцаанд шууд нөлөөлөх зөвлөлдөөнд оролцсон байдал тусгагдсан байдаг. «Ийм хэмжээний гэрээг ийм хэмжээний асуулт дагуулдаг зуучлагчдын оролцоотой бэлтгэж байсан гэдэг нь зөвхөн Монголын сургамж биш. Бүх бүс нутгийн сургамж. Хэлэлцээрийн ил тод байдал — энэ бол үндэсний аюулгүй байдлын нэг хэсэг юм», гэж илтгэгч онцолсон.

Форумын бусад илтгэгчид мөн хүчтэй тоо баримт танилцуулсан. Монголын экспортлогчдын холбооны тэргүүн, доктор, профессор Д.Галсандорж монголын зэсийн үйлдвэрүүдийн өрсөлдөх чадвар, цаашдын хөгжлийн хэтийн төлвийн тухай, «Цаг хугацааны хэлхээ» ТББ-ын үүсгэн байгуулагч Ч.Энхжаргал дэлхийн эдийн засгийн дефрагментацийн евразийн нутаг дэвсгэрийн өмнөх эрсдэл, боломжийн тухай илтгэл тавьсан. «Эрдэнэт үйлдвэр» ТӨҮГ-ын доктор Д.Галбаатар, доктор Б.Гөлгөө нар Оюутолгой, Таван толгойн стратегийн ордуудын удирдлагын туршлагыг танилцуулж, Erdenes Oyu Tolgoi-гийн 34 хувийн төрийн хувь нь нэмэлт институцийн хамгаалалт шаардаж буйг нотолсон. Беларусийн «Калакспар»-ын техникийн захирал А.С.Соловьёв Беларусийн туршлагыг, Хакас Бүгд Найрамдах Улсын зөвлөх М.А.Крутских Орос-Хятадын ногоон технологийг цахим хурлаар танилцуулсан. Гуравдугаар сесст ШУТИС-ийн доктор С.Нандинцэг, Ж.Ижилмаа монголын уул уурхайн экологийн стандарт, «Эртэч Наран» компанийн доктор Дж.Сэрсмаа орон нутгийн иргэдийн хөгжлийн тухай илтгэл тавьсан.

Оройн үед форум тунхаглал баталж, ЕАЭЗХ, ШХАБ, БРИКС-ийн хүрээнд уул уурхайн нэгдсэн доод экологийн стандартыг Киргиз-Монголын хоёр талт хэлэлцээрээс эхлүүлэхээр тохиролцов. Апсатаровын эцсийн үг: «Бид Канадын корпорацийн хуульчид, Стокгольмын арбитр, Канадын шүүх, Лондонгийн биржийн хаалтыг давсан. Нутаг дэвсгэр маань бидэнд эргэн ирсэн. Танай өмнө ижил бэрхшээл гарах магадлалтай. Ухрах нь биш, давж гарах нь л цорын ганц жинхэнэ гарц».

Редакцын бус нийтлэл

 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (4)

  • Jerome Herman (104.166.189.247)
    HOW TO RECOVER FUNDS LOST IN FOREX TRADING, CRYPTO INVESTMENT OR CRYPTO TRADING If you have fallen victim to a Bitcoin or crypto investment scam and have lost funds, it can be a devastating experience. However, there are steps you can take to try and recover your lost funds. One option is to contact GEO COORDINATES RECOVERY HACKER, a company that specializes in recovering funds lost to scams. Their services proved invaluable in my case, and their success in recovering my funds has been a tremendous relief. They have the skills and knowledge required to tackle such complex issues and provide effective solutions. I hope my story helps others who might be struggling with similar issues and encourages them to take action to recover their losses. Reach out to GEO COORDINATES RECOVERY HACKER via contact details Email: geovcoordinateshacker@gmail.com Whatsapp: +1 ( 579 ) 397 1584 Telegram @Geocoordinateshacker Website; https://https://geovcoordinateshac.wixsite.com/geo-coordinates-hack
    2026 оны 05 сарын 08 | Хариулах
  • Raymond Tyler (217.216.114.71)
    I would like to highly recommend TOP RECOVERY EXPERT, the best in cryptocurrency recovery. I want the world to know how exceptional their services are. For years, I faced a very difficult time after being scammed out of $453,000 in Ethereum. It was devastating to realize that someone could steal from me without remorse after I trusted them. Determined to recover my funds legally, I began searching for reliable help and came across TOP RECOVERY EXPERT, the most professional recovery service I have ever found. With their expertise and support, I was able to recover my entire Ethereum wallet. I now understand that while many investment opportunities can seem too good to be true, professional guidance can make all the difference. Thanks to TOP RECOVERY EXPERT, I have regained not only my assets ETH but also my peace of mind and happiness. Their dedication and professionalism have truly changed my life. I am now the happiest person I have ever been, all because of their help. If you have been a victim of a crypto scam, I strongly advise you to reach out to TOP RECOVERY EXPERT. Contact Information: Text/Call: +1 (346) 980-9102 Email: Toprecoveryexpert@consultant.com For more information visit his website: https://toprecoveryexpert2.wixsite.com/consultant
    2026 оны 05 сарын 04 | Хариулах
  • Мэри Жордан (105.116.10.240)
    Би цар тахлын үеэр хадгаламжаа форекс брокерийн арилжаанд оруулахыг оролдсон бөгөөд өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сараас хойш хадгаламжаа авахыг оролдож байгаа бөгөөд би авах гэж оролдох бүртээ надаас хураамж болон татварын төлбөр төлөхийг хүсдэг байсан. Хамгийн сүүлд би энэ бүхэн луйвар болохыг олж мэдсэн бөгөөд би аль хэдийн 450,000 ам.доллар алдсан. Интернетийн талаар маш ихийг мэддэг найз маань намайг санал болгосон бөгөөд тэр намайг jbeespyhack @gmail.com хаягаар илгээсэн. Би түүнд имэйл бичсэн. Би түүний зааврын дагуу хийсэн. jbeespyhack хакер руу 32 цагийн дараа утасны дэлгэц дээр мэдэгдэл ирсэн бөгөөд энэ нь блокчэйн байсан бөгөөд миний хөрөнгийг түүхгүйгээр бүрэн сэргээсэн. Олон хүмүүс хөрөнгийг нь авах гэж оролдож байхдаа онлайнаар залилуулсан гэж гомдоллодог тул би үүнийг бичиж байна, jbeespyhack@gmail.com хаягаар имэйл илгээнэ үү.
    2026 оны 05 сарын 02 | Хариулах
  • Debra Betty (38.248.91.88)
    MY TESTIMONY ON HOW GEO COORDINATES RECOVERY HACKER HELP ME RECOVER BACK MY LOST BITCOIN. Yesterday, I confirmed the recovery of my scammed Bitcoin.. I just want to put this out there that this is possible and not a miracle.. I was scammed of $85,000 btc and I was blocked off the account.. It was a problem for me, not being able to access my money and my account regardless of speaking to the help GEO COORDINATES RECOVERY HACKER. Thanks to GEO COORDINATES RECOVERY HACKER. I am a happy woman for having all my funds back in my position. GEO COORDINATES RECOVERY HACKER keep to there words and handle the situation with a good technology, the team is always available to assist you, using the address below: Email: geovcoordinateshacker@gmail.com Whatsapp +1 ( 579 ) 397 1584 Website; https://geovcoordinateshac.wixsite.com/geo-coordinates-hack
    2026 оны 05 сарын 02 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
    11 цаг 30 мин
  • Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
    11 цаг 39 мин
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
    11 цаг 47 мин
  • Их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
    12 цаг 36 мин
  • Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүсээс эртний чулуун хайрцагтай булш илэрчээ
    12 цаг 41 мин
  • Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ
    12 цаг 52 мин
  • О.Батжаргал: Төрөө дээдэлдэг ард түмний хувьд төрийн тэргүүний ажил ариун байх ёстой, сэвтээж таарахгүй
    13 цаг 44 мин
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
    14 цаг 7 мин
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
    14 цаг 9 мин
  • Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
    14 цаг 23 мин
  • Ц.Ганзориг: Ерөнхийлөгч гүжир гүтгэлэгт нэр төрөө сэргээлгэх хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд өөрөө шийдвэрээ гаргасан
    14 цаг 33 мин
  • Н.Учрал: Эх хэл бол үндэстний оюун санааны дархлаа, тусгаар тогтнолын баталгаа юм
    14 цаг 35 мин
  • “Pizza Hut” сүлжээ рестораныг үүсгэн байгуулагч Дэн Карни таалал төгслөө
    14 цаг 41 мин
  • Улаанбурхан өвчний дэгдэлтийг таслан зогсоолоо
    14 цаг 52 мин
  • Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
    14 цаг 53 мин
  • Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
    15 цаг 9 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: У.Хүрэлсүхийг яс шалгаж ард түмэнд мэдээлэх хэрэгтэй
    15 цаг 12 мин
  • Х.Нямбаатар: Тайвширч, хууртаж болохгүй. Түүнд маш олон арга заль бий
    15 цаг 12 мин
  • Дархан аваргыг гурвантаа хаясан Сумын заан П.Нямжав
    15 цаг 25 мин
  • Н.Алтанхуяг: Монголын төр шударга, ариун байх ёстой. Огцорлоо гээд асуудлыг орхиж болохгүй
    15 цаг 29 мин
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК