Зарим хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр Хятадын хилчид Монголын хилчдэд буу тулган сүрдүүлжээ гэх мэдээлэл тархсантай холбогдуулан Хил хамгаалах ерөнхий газрын Олон нийттэй харилцах албаны дарга, дэд хурандаа Д.Энхтайванаас доорхи зүйлийг тодрууллаа.

-    Энэ мэдээлэл хэр үнэн бодитой вэ гэдгийг юуны өмнө асуумаар байна.

-    Хилийн зөрчил гарсан нь үнэн. Түүнээс биш БНХАУ-ын хилчид орж ирээд манай хилчдэд буу тулган сүрдүүлнэ гэж юу байх вэ. Хэрвээ тэгсэн бол хоёр улсын хооронд ноцтой асуудал үүснэ биз дээ. Хоёр улсын харилцаанд сэв суухаар тун ноцтой гэмээр ташаа мэдээлэл гарсан байна билээ.

-    Гэхдээ та хилийн зөрчил гарсан гэж хэллээ. Яг юу болсныг мэдээлж болох уу?

-    Болно. Бололгүй яахав. Өнгөрсөн есдүгээр сарын 19-ний өдөр Дорнодын хилийн хэсгийн хилийн ...дугаар тэмдэгийн чиглэлд БНХАУ-ын талаас трактор, мотоцикль бүхий таван хүн хоёр улсын хилийн дундын бүсэд хадлан хадаж байсныг манай хилчид илрүүлсэн байдаг юм. Ингээд тэднийг саатуулах үед зугатаан хил гарсан бөгөөд удалгүй машинтай хүмүүс ирж, трактор машинаа авахыг шаардсан юм билээ. Манай хилчид зөвшөөрөлгүй энэ бүгдийг нь хамгаалалтанд авсан байдаг.

-    Уг зөрчил дундын бүсэд гэхээр яг ч манай нутагт биш юм байна гэж ойлгож болох уу?

-    Дундын бүс гэхээр яг хилийн улаан шугам хаагуур өнгөрч байгааг хилчдээс өөр хүн бараг мэдэхгүй л дээ. Мэдэгдэх нөхцөл ч байхгүй. Харин манай хилчид дундын бүсийн Монголын хэсэгт хадлан авч байгааг маш сайн тогтоосны дараа тэднийг саатуулах гэж оролцсон юм билээ.

-    Хэрвээ хил зөрчин орж ирээд хадлан авч байгаа юм бол харин ч манайхан зэвсэг хэрэглээд ч юм уу зогсоож болоогүй юм уу?

-    Өнөөдөр цаг өөр болсон. Нэг хил хоёр хамгаалалт гэсэн зарчим хоёр хөршийн хил дээр үйлчилж байгаа. Тиймээс хүйтэн дайны үеийнх шиг шууд бууддаг байсан үе биш шүү дээ. Тухайлбал, манай тал руу ороод ирсэн адуу малаа авахаар ахуйн зорилгоор богино зайд хил зөрчихийг завдвал эргээд чөлөөтэй гарах боломжийг олгож байгаа. Мал ороод ирлээ гэхэд түүнийг нь манай хилчид орж ирсэн газраар нь буцаагаад гаргадаг. Ер нь хилийн зөрчлийнхөө шинж чанараас хамаараад хэрхэн шийдвэрлэх вэ гэдгээ хилчид олон улсын гэрээ, хэлэлцээрийн хүрээнд шийддэг юм. Мэдээж ноцтой бас шалгах шаардлагатай гэж үзвэл саатуулна. Харин онцын ач холбогдол өгөхөөргүй байвал хилээрээ буцааж гаргаад хоёр улсын Хилийн бүрэн эрхт төлөөлөгчийн хэмжээнд ийм ийм зөрчил гарлаа, ингэлээ тэглээ гээд асуудлыг шийдчихдэг.

-    Саяны энэ зөрчлийн хувьд мөн ялгаагүй юу?

-    Хоёр сар орчмын өмнө болсон хэрэг явдал. Манай Дорнод болон Хятадын Шилийн гол аймгийн Хилийн бүрэн эрхт төлөөлөгчид уулзаад энэ асуудлыг шийдсэн. Манайхан ч тэр дор нь мотоцикль, тракторыг нь хүлээлгэн өгсөн.

-    Ер нь хэдий хэрийн хадлан авсан байсан бол?

-    20 бухал хийсэн байсан гэсэн. Түүнийг нь манайхан заставтаа татчихсан гэж байна билээ.

-    Ингэхэд чухам юуны учир ийм худал ташаа мэдээлэл гараад байгаа юм бол?

-    Өнөөдөр  Монгол Улсынхаа торгон хилийг өдөр шөнөгүй сахин хамгаалж яваа баатарлаг түүхтэй манай хилчдийн үйл хэргийг харлуулах гэсэн ганц нэг хүний л явууллага биз дээ.