АН-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргын үүрэг гүйцэтгэгч Л.Эрхэмбаяртай ярилцлаа.

-АН ирэх сонгуульд аль нэгэн нам эвсэлтэй эвсэхгүй гэдгээ Үндэсний зөвлөлдөх хорооны хурлаараа өчигдөр (уржигдар) шийдвэрлэжээ. Энэ эцсийн шийдвэр үү?

-Эцсийнх.

-Эвсэхгүй гэж шийдвэрлэхэд юу нөлөөлсөн бэ. Өнгөрсөн дөрвөн жил танайх эрх баригч хэдий ч эвсэж Засгийн газраа байгууллаа. Өмнөх УИХ-ын үед ч эвсэж л байсан. Хамтрагчтай байх хэцүү байв уу?

-Эвсэнэ гэдэг ямар үр дагавартай байдгийг бид хангалттай мэдэрлээ. Өнөөдрийн хуулиар бол эвсэнэ гэдэг тийм ч таатай хувилбар биш. Дотроо учраа олохгүй эвсэл тарсан тохиолдолд нам нь УИХ-д бүлэггүй, ийшээ тийшээ харсан хэдэн тусдаа бие даасан улстөрчид л болдог юм. Ойрхны түүх байна. 1996 онд ардчиллын төлөөх намууд эвсээд “Ардчилсан хүчний холбоо” гэж байгуулсан. УИХ-ын сонгуулийн үр дүнгээр 50 суудал авсан. Засгийн газраа ч байгууллаа. Үр дүн нь ямархуу байв гэдгийг хүмүүс санаж байгаа байх аа. Бид тэгэхэд 32-38 насны залуус л байсан. Хувь хүнийхээ хувьд бас төдийлөн сайн төлөвшөөгүй, улс төрийн намынхаа хувьд ч бас нялх балчир ийм л байсан. 50-иулаа мөртлөө л хоорондоо эв түнжингүй, учир зүйгээ ойлголцохгүй дөрвөн ч Засгийн газрын нүүр үзсэн. Уг нь хийсэн юм ихтэй байгаад байдаг. Эдийн засгийн реформ маш сайн хийсэн боловч дотооддоо эрх барих эв ухаан дээрээ аргаа олоогүй эвдрэлцсэн. Дараа нь 2004 онд манай нам Эх орон намтай нийлж “Эх орон-ардчилал” эвсэл гэж байгуулсан. Ц.Элбэгдорж тэргүүтэй энэ эвсэл нэг их унасан. Эвсэл задарсан. Эвсэл задрахаар яасан гэхээр манай нам УИХ-д бүлэггүй нам болсон. Дараа нь Их эвслийн Засгийн газар гэж байгуулсан.

М.Энхболд тэргүүлээд ийм Засгийн газар байгуулсан. Бас л эвслийн Засгийн газар. Удалгүй Засгийн газар огцорч С.Баярын Засгийн газар байгуулсан. Дангаараа болж байж ажил төрөл нь арай урагшилсан. Үүнийг бүгд мэдэж байгаа. Сүүлийн үеийн түүхээс харахад Ардын намд ард түмэн арай илүү боломж олгож иржээ. Өнгөрсөн сонгуулиар бидэнд итгэл хүлээлгэсэн. Бид ч үүнийг алдахгүйг хичээж ажиллалаа. Одоо бол хийсэн юмтай хэлэх үгтэй болсон учир эвсэхгүй гэж шийдсэн. Дангаараа Зас­гийн газар байгуулах болом­жийн төлөө явж байгаа.Яагаад гэхээр Монгол орны түүхэнд эвслийн Засгийн газар унаагүй түүх байхгүй. Тийм учраас би Ардын нам МАХН хоёрыг битгий эвсээсэй, харин нийлээсэй гэж хүсч байгаа юм. Энэ нь Монголд хэрэгтэй.

-Бусад нам эвсэх хийгээд нэгдэх нь АН-д тийм чухал гэж үү. Та бүхний санаа зовниж байгаагаас харахад бусдын эвсэл үнэхээр чухал болж харагдаад байна. Гэхдээ ярьж байгаа шигээ эвсээсэй нийлээсэй гээд байгаа нь үнэн үү. Харин ч эсрэгээрээ Н.Энхбаярыг цагаатгах тогтоолын төсөл ноороглож тэдний хоршлыг сарниулах гэж байна гэсэн таамаглал яваад байсан?

-Тийм зүйл огт байхгүй.

-Харин танай нам нэг угшилтай, нэгэн үе нэг малгайн доор нэгдэж явсан МҮАН, ИЗНН-тай нэгдэхгүй юм уу. Танай намын тавьсан тэр саналын хариу юу болж байгаа бол?

-ИЗНН болон МҮАН-д нэгдье гэдэг саналаа манай нам тавьсан. МҮАН бол асуудлаа тодорхой илэрхийлсэн. Тэд манай нам нэгдэхгүй, харин эвсэж болно гэсэн. Тухайн на­муудын л асуудал.Харин ма­найх бол эвсэхгүй, нэгдье гэж бай­гаа. Улс төрийн намуудын ха­рааны өөр өөр өнцгүүд л юм даа.

-Намууд эвсэхгүй гэдэг нь бие даасан хараат бусаа харуулж байгаа хэрэг юм гэсэн пиар сошиалаар их явж байна. Танай нам дангаараа сонгуульд орохоор боллоо гэснээс хойш ийм утгатай зүйл гарсан. Танай намын пиарын нэг хэсэг үү?

-Үгүй, бас л хүмүүсийн харах өнцгөөс болж байгаа байх. Эвсэхгүй, дангаараа сон­гуульд орох нь зөв гэж харж бай­гаа бол сайн л байна.Бид зөв зүйл рүү алхаж байгаа юм байна

-Ялсан намын хувьд мөрийн хөтөлбөрийн биелэлт ямархуу байх нь дараагийн ялалт хийгээд ялагдлыг тодорхойлдог. Танай намын Мөрийн хөтөлбөрийн бие­лэлт хэдэн хувьтай байгаа вэ?

-90 гаруй хувьтай байгаа.

-Тийм өндөр үү?

-Хүмүүс яаж харж бай­гаагаар л хэмжигдээд байх шиг байна. Би бол социализмын үед л хүүхэд насаа өнгөрүүлсэн. Эдийн засаг хямарлаа гээд байгаа ч өнөөдөр социализмын үеийнхээс илүү байгаа шүү. Хорвоогийн жамаар даваа гүвээ нугачаатай байдаг. Нэг өгсөөд жаахан уруудаад дахиад л дээшээ өгсөнө. Би улсынхаа ирээдүйг үргэлж гэрэлтэй нүдээр хардаг. Сэтгэлдээ л байдаг юм. Бид бүх юмыг муу байна, муухай байна гээд яриад байх юм бол муухай л байна. Бидний өрсөлдөгч нар нүдэн дээр нь хийсэн бүтээсэн нь ил байхад л үгүйсгээд шүүмжлээд байгааг би гайхаж байгаа. Нэг ч гэгээтэй үг унагаахгүй юм. Дөрвөн жил болоход нэг гэгээтэй үг унагааж байгаа бусад намынхныг харсангүй. Болохгүй шүү дээ. Өрсөлдөж байгаа ч өрөөлийн хийснийг үнэлээд сурчих л хэрэгтэй. Тэгсэн атлаа дандаа бүтэхгүй, болохгүй талаас нь аливааг шүүмжилдэг. Бид бол мөрийн хөтөлбөрөө заалт заалтаар нь авч үзэж байгаа.

-Гэхдээ эдийн засгийн өсөлтийг нэмэгдүүлнэ, иргэ­дийн орлогыг нэмэгдүүлнэ гэсэн заалт мөрийн хөтөл­бөрийн тань амин сүнс байсан шүү дээ. Одоо эдийн засгийн өсөлт нэмэгдсэн үү гээд л асуулт эхэлнэ…

-Цикль нь тэгээд таар­чихлаа. Дэлхий нийтээр эдийн засгийн хямрал нүүрлэлээ. Юмыг наанатай цаанатай иргэддээ ойлгуулах хэрэгтэй л дээ.Тэр тал дээр бидний дутагдал ч байгаа л байх. Сөрөг хүчнээс сөрөг пиарууд ч бас явж байх шиг байна. Бид эдийн засгийн өсөлтийг нэмэгдүүлнэ, иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлнэ гэсэн.Бидний бодсон хэмжээнд очиж нэмэгдээгүй. Гэхдээ буураагүй шүү.

-Тэгвэл энэ сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрийн гол заалт юу байгаа вэ. Эдийн засгийн хямралаас гаргах ямар арга байна, иргэдийн орлогыг яаж нэмэгдүүлэх вэ гэдгийг сонгогчид хамгийн түрүүнд харах байх.

-Мөрийн хөтөлбөрөө хуульд заасан хугацаанд Үндэсний аудитын газар өгөх ёстой байдаг. Бид хоёрын ярилцаж байгаа энэ цагт манай нам мөрийн хөтөлбөрөө аудитад хүр­гүүлж амжаагүй байна. Тэгэхээр мөрийн хөтөл­бөрөө дэлгэрэнгүй танил­цуулах бо­ломжгүй байна. Маргааш (өнөөдөр) 18 цагаас хойш бүх хүнд ил тод болно. Одоо зарим намын мөрийн хөтөлбөр эцэслэгдээгүй байна. Ийм үед тактикийн хувьд мөрийн хөтөлбөр нууц байх нь зүй ёсных.

-Өнгөрсөн сонгуулийн мөрийн хөтөлбөр шиг сайн зүйл оруулж ирсэнгүй гэж ҮЗХ дээр зарим гишүүн та бүхний танилцуулсан мөрийн хөтөлбөрийг шүүм­жилсэн гэсэн үү?

-Өмнөхөөсөө муутгана гэж юу байх вэ. Улам л боловсронгуй болгохыг хичээсэн. Тэгсэн ч байх гэж бодож байна. Бид өмнөх мөрийн хөтөлбөрөө боловсруулахдаа ганцхан сон­гуулийг бодоогүй. 2020 он хүртэл алсыг харсан. Сууриа сайн тавьсан учир энэ мөрийн хөтөлбөр маш чамбай болсон гэж бодож байгаа.

Үргэлжлэлийг ЭНД дарж уншина уу.