АН-ын ҮЗХ энэ сарын 16-нд ху­рал­­­дахаар төлөвлөөд байсан ч Гүй­цэт­гэх зөвлөлийнхөө шийдвэрээр хойш­­­луулсан. Гүйцэтгэх зөвлөл нь сум, дүүргийн ИТХ-ын сонгуулийн дараа ҮЗХ-гоо хуралдуулах нь зүйтэй гэж үзсэн юм. Мөн орон нутгийн сон­гуулийн ерөнхий менежерээр УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбатыг томилсон юм. Тэрээр өчигдөр орон нутгийн сон­­гууль­тай холбогдуулан мэдээлэл хийлээ.

УИХ-ын гишүүн, АН-ын орон нутгийн сонгуулийн штабын менежер Д.Эрдэнэбат “Ирэх аравдугаар сарын 19-нд болох орон нутгийн сонгуульд 7006 мандатын төлөө 15209 нэр дэв­шигч өрсөлдөхөөр бүртгүүлснээс 7500 орчим нь АН-ын гишүүн. Орон нутгийн сонгууль нь МАН-ын зүгээс хийсэн олон ухралтыг зогсоох сонгууль болох ёстой. Үүний тулд ардчиллын төлөөх бусад нам, ир­гэний хөдөлгөөнүүд, төрийн бус байгуул­лагууд нэгдэх хэрэгтэй. АН-ын сонгуулийн штабын гол зорилго үүнд тулгуурлана. Орон нутгийн сонгуулийн бүртгэлийн хугацаанд үл ялиг шалтгаанаар нэр дэв­шигчийг бүртгэхгүй байх, сон­гуулийн хороо­ны бүтцээ нэг талыг барьж байгуулах зэргээр Сонгуулийн тухай хуулийн зөрчих үйлдлүүд гарсан.

Гэхдээ сонгуулийн штаб бүх нэр дэвшигчээ дэмжих, орон нутгийн сонгуульд зохион байгуулалттай орох бэлтгэлдээ орсон. Сонгуультай хол­боо­тойгоор эргэлзээ дагуулж буй нэг асуудал нь бүртгэл болоод шилжилт хөдөлгөөн. Нэг сонгогч олон газар санал өгөх магадлал өндөр. Тиймээс бид уг асуудалд анхаарч ажиллах болно. УИХ-ын 2016 оны сонгуулиар цар­цааны нүүдэлтэй холбоотой олон асуудал үүссэн. Үүний маргаантай холбогдуулж Үндсэн хуулийн Цэцэд гомдол гаргаад явж байна. Би үүгээр юу хэлэх гээд байна вэ гэхээр, орон нутгийн сонгуулиар дээрх хууль зөрчсөн үйлдэл дахин битгий га­раа­сай.

Энэ бол бидний сонгуульд оролцох, иргэд зөв сонголт хийх ганц боломж юм. Хоёрддугаарт, АН-ын шинэчлэлийн асуудалд олон хүн санаа чилээж байгааг ойлгож байна. Нэг чулуун дээрээ бүдэрсэн хүн дахиад бү­дэрнэ гэдэг ухаантай хүний шинж биш. Тийм учраас АН-ын шинэчлэлийн асуудлыг орон нутгийн сонгуулийн үеэр орхигдуулахгүйгээр цаашаа яриад явна. АН байгуулагдсан цагаасаа хойш 16 жилийн нүүр үзэж байна. Ирэх арванхоёрдугаар сарын 6-нд Их хурлаа хийнэ. Ард иргэд АН шинэ даргатай болоосой гэж хүлээж байгаа гэж бодохгүй байна. Харин шинэ бод­логотой, шинэ үйл ажиллагаатай болоосой гэж хүсч байгаа байх.

АН-ын шинэчлэл бол зөвхөн намын шинэчлэл биш Монгол Улсын ирээдүйн улс төрийн бодлогын шинэчлэл болно гэж харахыг хүсч байгаа. Их хурлаараа на­мынхаа шинэ дүрмийг батална. 2017 он АН-ын хувьд шинэчлэлийн жил байх болно. Энэ шинэчлэл нь 2020 онд Монголын улс төрийн бодлого зөв явах суурийг тавьсан цоо шинэ шинэчлэл байх болно гэж үзэн ажлаа төлөвлөж байна” гэв. Тэрээр дээрх мэдээллийг хийс­нийхээ дараа сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хариуллаа.

-Танай намын залуучуудын зү­гээс “Фракцуудын зөрчлөөс болж 2016 оны УИХ-ын сонгуульд ялаг­дал хүлээсэн. Тийм учраас АН тарах ёстой” гэсэн байр суурь илэрхийлсэн. Энэ талаар та юу хэлэх вэ?

-АН бол ард түмний дундаас бий болсон, үндэсний хэмжээний нам. Нийт иргэдийн 35 хувь нь багтдаг нам. Тийм учраас тэдний санал бо­дол оролцохгүйгээр задарна, тарна гэдэг ойлголт байхгүй. Фракц гэдэг ойл­гол­тыг эрх ашгийн нэгдэл болгосон нь бидний алдаа байсан уу гэвэл байсан. Сонгуулийн дүнд сөргөөр нөлөөсөн. Алдаагаа давтахгүйн тулд манай шинэчлэгчид арай өөр байр сууринаас хандах ёстой гэж хэлж байгаа. Залуу­чуудтайгаа би уулзаж ярилц­сан. Бодлого дээрээ нэгдсэн фракц байх нь зөв. Үүнийгээ шинэ дүр­мийнхээ хүрээнд хийх ёстой гэж үзсэн. Тийм учраас би залуучууддаа “Одоо та нар яваад сумынхаа жирийн гишүүд дэмжигчдийн үгийг сонс. Тэрний да­раа дахиад эрэмбэлээд яръя” гэсэн. Ингэх нь бидний хувьд зөв шийдэл.

-ҮЗХ-ны хурлаараа намын дүр­мийг шинэчлэн боловсруулах аж­лын хэсэг байгуулна гэж бай­сан. Их хурлаа хийхээс өмнө ҮЗХ-г ху­рал­дуулж ажлын хэсэгээ бай­гуу­­лаад дүрмээ боловсруулна гэ­хээр хугацааны хувьд хэр зэрэг бо­ломжтой вэ. Намын гишүүдээрээ хэлэлцүүлэх хугацаа бий юм уу?

-Намын дүрмийн шинэчлэлийн анхны хувилбарыг зургаан жилийн өмнө хийсэн. Зургаан жил хийхдээ хоёр удаа орон нутгийн намын бай­гууллагаар хэлэлцүүлсэн. Өнөөдөр намын Хэрэг эрхлэх газар дээр аж­лын хэсэг ажиллаж байгаа. ҮЗХ-ны хурал­даанаар Их хуралд оруулах үндсэн дүрмийн шинэчлэлийн ажлын хэсгээ байгуулахаар төлөвлөж байгаа. Хугацаа хангалттай. Ажлын хэсэг ажиллаад ирэх арванхоёрдугаар сарын 6-нд үндсэн дүрмээ Их хурлаараа батлуулна. Ингэснээр хуучин ҮЗХ шинэ дүрмийнхээ хүрээнд татан бууг­дана. Бүх зүйл цоо шинээр эхлэх ёстой гэж харж байгаа. Шинэчлэл хөрсөн дээрээсээ ургах ёстой. 16 жилийн дараа Ардчилсан нам хоёр дахь амьсгалаа авахдаа зөв авах ёстой гэсэн хатуу байр суурин дээр байгаа.

-АН-ын гишүүд хөгшин, залуу­гаараа хуваагдаад олон байр суурь илэрхийлж байгаа. Намаа шинэчлэх ажилд нэгдэж чадна гэдэгт итгэлтэй байна уу?

-Муугаар ярих юм бол АН-ыг долоон фракцтай, орон гэрээ нурааж байна гэж ярьдаг. Сайнаар ярих юм бол АН долоон өнгийн солонготой, аль алиныхаа асуудлыг нээлттэй хэлэлцэж байна гэж ярьдаг. Би сүүлийнхтэй нь санал нэгддэг. 

-УИХ-ын дарга асан З.Энхболд “Тавантолгойг монголчуудад авч үлд­лээ” гэж мэдэгдэж байсан. Гэвч өнөө­дөр Тавантолгойг бараг бүхэл­дээ хятадуудын мэдэлд орсон тухай мэдээлэл гарах боллоо. Энэ талаар юу хэлэх вэ?

-Манай нүүрсний үнэ яагаад өсөх­гүй байна вэ гэдэг асуудал яригдах болсон.

Анх “Эрдэнэставантолгой”-н бор­луулалтын гэрээг хийхдээ барьцаалж авсан зээлэн дээрээ тэгшитгэж хийсэн нь өнөөдөр сөргөөр нөлөөлж байна гэж харж байгаа. Нүүрсний үнэ өсөхөд дагаад манай нүүрсний үнэ өсөхгүй байгаа учраас Засгийн газар тодорхой хариулт өгөх байх. Үүнийг хэн нэгэн хүнд нааж болохгүй. АН-ын хувьд анхнаасаа яах гэж Хятадуутай нийлж гэрээ хийсэн юм бэ гэдэг байр суурьтай байдаг. Тавантолгойн нүүрсний уурхайг ажиллуулахын тулд үндэсний компаниа орол­цуулсан консерциум хэлбэрээр явах ёстой гэдэг байр суурин дээрээ АН өнөөдөр ч хэвээр байгаа.

-“ҮЗХ-ны хурлыг Гүйцэтгэх зөвлөлийн шийдвэрээр хойш­луулсан нь дүрмийн бус. Ш.Түвдэндорж тэргүүтэй хурал тэргүүлэгч нар энэ асуудлыг шийдэх байсан” хэмээн тайл­барлах хүмүүс байна. Ийм асууд­лыг намын дүрмээр хэрхэн зохицуулсан байдаг юм бэ?

-Намын дүрэмд тодорхой нэг заалт байдаг. “Гүйцэтгэх зөвлөл улс төр, нийгмийн болон өдөр тутмын асуудлаар дүгнэлт хийж шийдвэр гаргах эрхтэй” гэсэн заалт. Орон нутгийн сонгууль ойртсон учраас Гүйцэтгэх зөвлөл хуралдаад ҮЗХ-ны хуралдааныг хойшлуулах шийдвэр гаргасан нь зөв гэж би хувьдаа үзэж байгаа. АН орон нутгийн сонгуулийн өмнө даргаа солих нь чухал байна уу, сонгуульд амжилт гаргах нь зөв үү гэдэг дээр л шийдвэр гаргасан. Хурлын тэргүүлэгчид бол тухайн хурлын нөхцөл байдалд таарсан шийдвэр гаргах эрхтэй болохоос биш намтай холбоотой улс төрийн шийдвэр гаргах эрхгүй.