Монголын загварын ертөнцийн хамгийн том арга хэмжээ, 20 гаруй жилийн түүхтэй “Гоёл” наадам энэ сарын 10-15-нд болно. Уг наадмын ерөнхий зохион байгуулагч “Шилмэл загвар” компанийн захирал Ч.Оюунцэцэгтэй ярилцлаа. "Монгол газар"-ын Ц.Мянганбаяр дизайнеруудын холбоотой ямар зүйлээр холбогддог, топ модель Э.Одгэрэлийн сенсааци тарьсан мэдэгдлийн талаар тэр юу гэж ярьсаныг сонирхоно уу?

“Гоёл” наадмын утга учир, ач холбогдол нь юунд оршдог юм бэ?

Хувцас дизайнерууд болон хувцас үйлдвэрлэгч компаниудын дунд зохиодог арга хэмжээ юм. Гол зорилго нь шинэ залуу дизайнерыг гаргаж ирэх, үйлдвэрлэгчдийг олонд таниулах зорилготой.

Монголын загварын чиг хандлага дэлхийн том орнуудтай зэрэгцэж алхаж чадаж байна уу? Манайх аль түвшинд явж байна?
 
Хүн төрөлхтөн анх бий болоод хувцсыг гадны хамгаалалтын зориулалтаар өмсөж байсан. Хөгжлийн үе шат ахих тусам яван явсаар зөвхөн хамгаалах хэрэгсэл байх төдий биш бас гоо сайхны хэрэгсэл болгосон. Хүнийг сайхан харагдуулах гэдэг утгаараа хөгжлийн шат бүрээр л хувцасны утга учир, ач холбогдол нь нэмэгдэхтэй зэрэгцэн загвар бий болсон. Манайханы хувьд ч гэсэн хувцсыг гадны нөлөөллөөс хамгаалах хэрэгсэл болгож ирсэн бол одоо цагт  урлаг тал руугаа орсон байна. Хувцас бол 20-р зуунаас эхлэн урлагийн бүтээл болж хөгжиж исрэн. Хамгийн анх 1980 онд олон улсын хувцас загварын шоу “Enter modа” гэдэг нэртэй болж байлаа. Түүнээс хойш шат шатаар ахиж эхэлсэн. Одоо бол яг дэлхийн жишгээр загварын долоо хоног зохион байгуулагдаж байна. Дизайнер, модель шалгаруулдаг тэр үйл явц ч гэсэн Монголд байж л байна. Дизайнеруудын ур чадвар ч тодорхой хэмжээгээр дээшилж байна. Чадалтай дизайнерууд шинээр төрж байна.

Энэ жилийн “Гоёл” наадмын онцлог юу вэ? Хэдэн загвар өмсөгч оролцох гэж байна?

Хэвлэлийнхэн “Гоёл” наадмын талаар бичихдээ модель талаасаа илүү сенсааци дэгдээж байгаа. Бидний хувьд тухайн дизайнерын  хувцас, үйлдвэрлэгч нарын бүтээлийг илүү онцолдог. Шинэ залуу загвар зохион бүтээгч, үйлдвэрлэгчийг олонд таниулах үүрэгтэй. Хамгийн чухал ач холбогдол нь дотоодын үйлдвэрлэгчдийг дэмжих, эх орныхоо дизайнеруудын оюуны хөдөлмөрийг үнэлэх л байгаа юм. Түүнийг л бид алхам алхамаар хөгжүүлж байна. Яг ижилхэн хоёр куртик байлаа гэхэд манайхан өөр улсад хийснийг нь авдаг. Тэр сэтгэхүйг л өөрчлөхөөр ажиллаж байгаа. Моделиудын хувьд дизайнеруудын бүтээлийг хүмүүст хүргэх гүүр шүү дээ. Хөдөлгөөнтэй л байдаг хүмүүс. Энэ жилийн "Гоёл"-д 50-иад загвар зохион бүтээгч оролцоно.

Монголын дизайнеруудын холбоог Ц.Мянганбаяр ивээн тэтгэдэг гэдэг. Тэр ч утгаараа Ц.Мянганбаяртай нэр холбогдсон загвар өмсөгчид “Гоёл” наадмын топ болдог гэсэн яриа байдаг.  Энэ ер нь хэр бодит мэдээлэл вэ?

“Гоёл” наадмыг "Шилмэл загвар" дангаараа зохион байгуулж байгаа юм биш. Манайх загварын мэргэжлийн хамгийн том байгууллага гэдэг үүднээсээ хамтарч ажилладаг юм. Тийм учраас манайхыг түшиглэдэг. Би өөрөө дизайнеруудын холбооны удирдах зөвлөл хувцас загварын салбарыг хариуцаж ажилладаг учраас өөрийнхөө кадруудыг оролцуулдаг. Би зохион байгуулагчаар ажиллаж байгаа гэдэг үүднээсээ өөрийнхөө дизайнерыг түрүүлүүлчихвэл хэл ам болдог. Гэтэл үнэхээр манай дизайнерын бүтээл сайн байвал яах юм. Тэр хүн манайд ажилласаны буруу гэж юу байхав дээ. Захирал нь зохион байгуулагч гэдэг үүднээсээ шалгаруулалтын гадна байж болохгүй биз дээ. Үзэгчид ч гэсэн харж байсан байх. Энэ олон жилд манайх нэг ч удаа “Гоёл”-ыг таслаагүй. Би яагаад дизайнеруудаа “Гоёл” наадамд оруулаад байна гэвэл залуу хүмүүс хөгжиг, бусадтай өрсөлдөг, өөрсдийнхөө хэм хэмжээг мэдрэг гэж боддог. Материаллаг бааз дизайнерт их хэрэгтэй. Давуунаас эхлээд л. Бүхэл бүтэн оёдолын цех ажиллаж байна. Тэгэхээр энэ бүгдийн дундаас залуу загвар зохион бүтээгч гарч ирнэ гэдэг хэцүү. Тийм учраас Ц.Мянганбаяр залуу дизайнеруудад боломжийг нь гаргаж өгдөг. Материал оруулахад нилээн дэмжлэг үзүүлдэг. “Танайх Гран при авахаар байсан. Яагаад аваагүй юм.” гэж хүмүүс хэлдэг. Хамгийн оргилыг нь авах сонирхол надад байхгүй. Яагаад гэвэл бусад байгууллага эднийх зохион байгуулдаг учраас өөрсдөө авчихлаа гэдэг. Хичнээн чадалтай байсан ч манай дизайнер түрүүлдэггүй. Би “Манайх хичнээн чадалтай байсан ч Гран приг битгий өгөөрэй” гэж шүүгчдэд нь хэлдэг юм.

Ц.Мянганбаяр тус наадамд дизайнеруудыг дэмжиж хөрөнгө хаядаг хүн юм байна тийм үү?

“Шилмэл загвар” загварын товчоонд хөрөнгө оруулдаггүй. "Шилмэл загвар"-т энэ хүмүүсийн нэг ч загвар орж байгаагүй. Энэ бол хоёр ондоо асуудал. Дизайнеруудын холбоо бол төрийн бус байгууллага. Энэ ТББ загвар зохион бүтээгчдийн эрх ашгийг хамгаалаад байгуулагдсан. "Гоёл" наадмын арга хэмжээний төсөв нь хийгдээд ТУЗ-ын хурал дээр бүх төсвөө хэлэлцэж батлуулдаг. Тэр мөнгийг спонсорууд болон Ц.Мянганбаяр захирал нар гаргаж туслалцаа үзүүлдэг.

Тод модель Э.Одгэрэл “Гоёл” наадмыг шүүмжилж мэдэгдэл хийсэн. Э.Одгэрэлийн хэлсэн зүйл үнэн үү?

Наад мэдээлэл чинь хамгийн анх “Өдрийн шуудан” сонин дээр гарсан. Монголд 12 топ байдаг. Ингээд бодсон чинь Ц.Мянганбаяртай холбоотой хоёр хүн л гарч ирж байсан. Холбож ярих юм бол Д.Пүрэвсүрэн байна. Яах аргагүй эхнэр нь байсан. Алимааг хүмүүс нарийн бичиг нь байсан гээд холбоод байдаг. Бусад хүмүүс бол яаж ч холбогдох аргагүй хүмүүс. Жишээлбэл Цолмон бол Ц.Мянгаатай уулзаж ч байгаагүй. Манай ТУЗ-ийн хүмүүс моделиудтай уулзах бололцоо байдаггүй л байхгүй юу. Гэхдээ би хүмүүсийг 24 цаг хянаад явах биш сайн мэдэхгүй. Яг ажил төрлийн байдал дээр Ц.Мянгаатай холбогдоод явдаг хүн байхгүй. Тэр мэдээлэл гарсаны дараа Ц.Мянгаа ч гэсэн гайхаж байсан. "Би ч харин топуудтай нэг их холбогдоогүй. Пүүжээ л байгаа шүү дээ" гэж хэлж байсан. Топыг шалгаруулахад мань эрийн ямар ч нөлөө байхгүй.
 
Топуудыг шудрагаар шүүж гаргаж ирдэг гэсэн үг үү?

Тийм. Ер нь загварын ертөнц гэдэг их өрсөлдөөн дунд оршдог зүйл. Топ, дизайнерыг шалгаруулахад хэл амнаас хол байлгая гэдэг үүднээс шудрага шүүлттэй байлгахыг хичээдэг. Тийм ч учраас бид гаднаас дизайнерууд урьж авчирч шүүлгэдэг. Топ шалгаруулах асуудлын хувьд холбооны бодлого байдаг. Топыг сонгох доо ганц тухайн өдрийн тайзан дээрх байр байдлыг харахгүй шүү дээ. Энэ жил хэн хамгийн их рекламанд тоглов. Хамгийн идэвхтэй үйл ажиллагаа хэн явуулав. Хоёрдугаарт тэр хүний бусдад үлгэр үзүүлэх чадварыг хардаг. Хүмүүжилгүй, хачин муухай ааштай, ёс суртахууны доголдолтой хүнийг топ болгодоггүй. Тэр талаас нь маш сайн хардаг. Тэгээд л хамгийн эхэнд Э.Одгэрэлийг топ болгосон юм. Э.Одгэрэл маш олон жил загвар өмсөж байна. Бараг 1986 оноос хойш өмсөж байна. Э.Одгэрэлийн хувьд бусдад их үлгэр дууриалал үзүүлдэг. Ажилдаа чин сэтгэлээсээ ханддаг. Загвар өмсөгчид хувцас болгоныг өмсөөд л гардаг бол Э.Одгэрэл цөөхөн хувцас сонгож авдаад түүнийгээ яг өөрийн болгож байж тайзан дээр гардаг. Тэр хүнд маш олон сайн чанарууд байгаа. "Өдрийн шуудан" дээрх мэдээлэл гарсаны дараа бид гайхсан. Э.Одгэрэл өөр болж байгаа юм байна гэж бодсон. Э.Одгэрэлийн нэг сайн тал нь ерөөсөө хов ярьдаггүй. Хажууд нь хүмүүс хов ярьж байхад мань хүн чихгүй юм шиг л сууж байдаг. Олон таван юм ярьдаггүй. Өөрийнхөө бодол санааг шулуухан хэлчихдэг. Хүний ар өврөөр янз бүрийн юм ярьдаггүй. Мэдээлэл гарсан шөнө миний утсанд Э.Одгэрэлээс холын дуудлага орж ирсэн. Оюунаа эгчээ би тийм мэдээлэл гарсаныг Болормаагаас сонслоо. “Би нэг ч ярилцлага өгөөгүй. Би таныг надад итгэж байгаа гэж бодож байна. Та намайг ярилцлага өгөх дургүйг мэдэж байгаа ш дээ. Би очоод тантай уулзаж байгаад хуулийн дагуу энэ асуудлыг хөндөнө” гэж хэлсэн. Тэгээд Э.Одгэрэл Монголд ирж  “Торго” загварын шоунд оролцоод л явчихсан. Тэгэхдээ надад бас хэлсэн. Би 6,7-ний үед ирчих байхаа. Ирээд хэвлэлийн бага хурал хийж залруулна гэж байсан. “Гоёл” наадамд загвар өмсөх талаар надад юу ч яриагүй. Харин рекламанд орьё гэж байсан. Тэгсэн байхгүй үед нь реклам нь хийгдчихсэн. Э.Одгэрэл өөрөө хэлдэг юм. “Гоёл”-д дандаа залуу охидууд оролцдог учраас би хэмжигдэх гээд ингээд байх нь муухай. Топууд тусдаа нэг гараа гарвал би гаръя гэж хэлж байсан. Түрүүчийн жилд ч тэгэж байсан. Тэгээд л нэг гараанд гардаг юм. Тэр хүний зөв шүү дээ. Ер нь хэвлэлийхэн аливаа мэдээллийг өөрсдөө дэвэргээд байдаг юм биш үү. Э.Одгэрэл бол тийм зүйл яриагүй гэж байсан. Бор шувуу хаанаас ниссэнийг мэдэхгүй бана.

Жилээс жил ирэх тусам топуудын чанар чансаа дээшилж байна уу? Сүүлийн үед загвар өмсөж байгаа хүүхдүүд ур чадварын хувьд хэр байна?

Өнгөрсөн жил Ундрал топ болоод нилээн хэл ам дагууллаа. Загварын тэмцээнийг миссын тэмцээн гэж хүмүүс ойлгоод байдаг. Тэр бол тэс ондоо зүйл. Хүмүүс аягүй сайхан царайлаг хүүхнийг хүсээд байдаг бол модель тийм биш шүү дээ. Хэн будаг авч хувирч чадаж байна. Хэн хувцсаа сайн үзүүлж чадаж байна. Тэр хүн модель байхгүй юу. Тэр утгаараа Ундралыг царай муутай гэж хүмүүс шүүмжилсэн. Яг үнэндээ Ундрал загвараа сайн үзүүлдэг.

Энэ жил топ болох магадлалтай  хэн байна. Таньд таамаг байна уу?

Хэлж мэдэхгүй байна. Уг нь бол сайн хүүхдүүд гарч ирж байгаа. Бид Монголдоо танигдсан янз бүрийн байдлаар загвар өмсдөг хүүхдийг онцлох байх. Нөгөө талаас гэвэл Монголын нэрийг гадны улс оронд гаргаж байна гэдэг маш чухал. Супермоделийн тэмцээнд манай хүүхдүүд яваад Азийн топ болж байгаа. Тэгээд тэр хүүхдүүдэд топ өгчихнө гэхээр надад арай эрт санагдаад байгаа. Манай моделиуд бол сайн. Топ өгөхийн тулд аягүй олон талаас нь харах байх.

"Гоёл" наадмын зохион байгуулалт дэлхийн загварын наадмуудтай харьцуулбал хаана явж байна?

Манай зохион байгуулалт сайн. Гадаадад бол загварын долоо хоног худалдан авагч, үйлдвэрлэгч хоёрыг холбож өгдөг. Манайд худалдан авагчдыг урихаар ирдэггүй. Тэд нар Монголын үйлдвэрлэгч нарыг биш гадны импортын барааг борлуулах сонирхолтой. Уг нь бол дотоодын үйлдвэрлэгч нараа дэмжих хэрэгтэй байгаа юм. Манай оёдолын үйлдвэрүүд сайн шүү дээ. Мэдээж сайжруулах зүйл их л байна. Тэгээд үүнийг дэмжиж байгаа хүнийг янз бүрээр гоочлоод л байдаг. Яг үнэнийг хэлэхэд Ц.Мянгаа мөнгө өгөхгүй бол манай хөрөнгө оруулалтын ихэнхи нь байхгүй болно гэсэн үг. Миний мэдэхийн 12 жил хөрөнгө оруулалт хийж өгч байна. Яг ингээд дэмжээд өгье гэсэн хүн бол байхгүй ш дээ. Топуудын хувьд Ц.Мянгаатай холбоотой биш. Би баттай хэлж чадна.