Трамп хэдэн зуун мянган Венесуэл цагаачид АНУ-д нэвтэрсэнд Николас Мадурог буруутгаж байгаа. Эдгээр цагаачид бол 2013 оноос хойш улсынхаа эдийн засгийн хямрал, дарангуйллаас зугтаж чадсан гэж тооцоолж буй найман сая орчим Венесуэл иргэдийн бүлэг юм. Трамп нотлох баримтгүйгээр Мадурог "шорон болон галзуугийн эмнэлгүүдийг хоосолж", хоригдлуудыг АНУ руу цагаачлахыг "албадсан" гэж буруутгасан.

Трамп мөн АНУ руу мансууруулах бодис, ялангуяа фентанил, кокаин зэрэг бодисын урсгалын эсрэг тэмцэхэд анхаарлаа хандуулж байгаа. Тэрбээр Венесуэлийн хоёр том гэмт бүлэглэл болох "Трен де Арагуа" болон "Картел де лос Солес"-ыг Гадаадын террорист байгууллага (FTO) гэж тодорхойлсон бөгөөд нэгийг Мадуро өөрөө удирддаг гэж мэдэгджээ. Шинжээчид "Cartel de los Soles" нь шаталсан бүлэглэл биш, харин кокаиныг Венесуэлээр дамжин өнгөрөхийг зөвшөөрсөн авлигад идэгдсэн албан тушаалтнуудыг тодорхойлоход хэрэглэгддэг нэр томъёо гэдгийг онцолсон. Үүний толгойд Мадуро байх нь гарцаагүй гэж үзсэн. 

Трамп мөн Мадурог баривчлах шийдвэр гаргахаасаа өмнө түүний засгийн газрыг террорист байгууллага болгон зарласан юм. Мадуро өөрийгөө картелийн удирдагч гэдгээ эрс үгүйсгэж, АНУ-ыг өөрийг нь огцруулах, Венесуэлийн асар их газрын тосны нөөцийг гартаа авахын тулд "хар тамхины эсрэг дайн"-аа шалтаг болгон ашиглаж байна гэж буруутгаж байлаа. 

АНУ Венесуэлд үзүүлэх дарамтаа хэрхэн нэмэгдүүлсэн бэ?

Трамп өнгөрсөн нэгдүгээр сард хоёр дахь бүрэн эрхээ эхлүүлснээс хойш Мадурогийн засгийн газарт үзүүлэх дарамт шахалтаа нэмсэн гэж хэлж болно. Нэгдүгээрт, Трампын засаг захиргаа Мадурог баривчлахад хүргэсэн мэдээллийн төлөө амласан шагналаа хоёр дахин нэмэгдүүлсэн.

Есдүгээр сард АНУ-ын хүчин Өмнөд Америкаас АНУ руу мансууруулах бодис тээвэрлэж байна гэж буруутгагдаж буй хөлөг онгоцнуудыг онилж эхэлсэн. Түүнээс хойш Карибын тэнгис болон Номхон далайд ийм хөлөг онгоцонд 30 гаруй удаа цохилт өгч, 110 гаруй хүн амиа алдсан гэх албан бус мэдээ бий. 

Трампын засаг захиргаа хар тамхины наймаачидтай олон улсын бус зэвсэгт мөргөлдөөнд оролцож байгаа гэж үзэж байгаа бөгөөд тэднийг АНУ-ын эсрэг хууль бус дайн явуулсан гэж буруутгаж байна. Есдүгээр сарын 02-нд болсон анхны халдлага нь нэг биш, хоёр удаагийн цохилт байсан бөгөөд эхний цохилтоос амьд үлдсэн хүмүүс хоёр дахь цохилтод амиа алдсан нь олны анхаарлыг татаж байв. Олон улсын эрүүгийн шүүхийн ерөнхий прокурор асан BBC-д өгсөн ярилцлагадаа, АНУ-ын цэргийн кампанит ажил нь ерөнхийдөө энхийн үед энгийн иргэдийн эсрэг төлөвлөсөн, системтэй халдлагын ангилалд багтаж байгааг дурджээ.

Үүний хариуд Цагаан ордон "манай эрэг рүү хор авчрахыг оролдож буй... Америкчуудын амьдралыг сүйтгэхийг оролдож буй" картелуудаас хамгаалахын тулд зэвсэгт мөргөлдөөний хуулиудын дагуу арга хэмжээ авсан гэж мэдэгдэв.

Трамп өнгөрсөн оны аравдугаар сард ТТГ-т Венесуэлийн дотор нууц ажиллагаа явуулахыг зөвшөөрсөн гэж мэдэгдэж байсан. Тэбрээр мөн "наркотеррористууд" гэж тодорхойлсон хүмүүсийн эсрэг хуурай газарт цохилт өгөхөөр сүрдүүлсэн. Ийм цохилтын эхнийхийг 12 дугаар сарын 24-нд хийсэн гэж хэлсэн боловч дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөөгүй. 

Мадурог баривчлахаас өмнө Трамп Мадурог "АНУ-ын найз биш" бөгөөд түүнийг албан тушаалаасаа явах нь "ухаалаг хэрэг" болно гэж удаа дараа хэлж байсан. Тэрбээр мөн Венесуэлд орж ирж, гарч буй бүх хориг арга хэмжээ авсан газрын тосны танкеруудыг "тэнгисийн цэргийн бүрэн хориг"-т оруулснаар Мадурод санхүүгийн дарамт учруулсан. Газрын тос нь Мадурогийн засгийн газрын гадаад орлогын гол эх үүсвэр билээ. 

         АНУ мөн Карибын тэнгист асар их цэргийн хүч байршуулсан бөгөөд тэдний зорилго нь АНУ руу фентанил болон кокаины урсгалыг зогсоох явдал юм. Мансууруулах бодис хууль бусаар хил давуулах явдалтай хатуу тэмцэл өрнүүлэх нь Мадурог баривчлах, асуудлын "толгойг цавчих" явдал байсан болов уу.

Венесуэл АНУ-ыг хар тамхиар дүүргэж байна уу?

Венесуэл улс дэлхийн мансууруулах бодисын наймаанд харьцангуй бага оролцдог бөгөөд өөр газар үйлдвэрлэсэн мансууруулах бодисыг хууль бусаар хил нэвтрүүлдэг, дамжин өнгөрөх улс гэгдэж байна. Түүний хөрш Колумб нь дэлхийн хамгийн том кокаин үйлдвэрлэгч боловч ихэнх нь Венесуэлээр дамжиж биш, харин өөр замаар АНУ руу ордог гэж үздэг. 

АНУ-ын Мансууруулах бодистой тэмцэх газрын (DEA) 2020 оны тайланд дурдсанаар, АНУ-д хүрч буй кокаины бараг дөрөвний гурвыг Номхон далайгаар, багахан хувийг Карибын тэнгисээр хурдан завиар дамжуулан тээвэрлэдэг гэж тооцоолжээ. 

АНУ-ын хийсэн анхны цохилтуудын ихэнх нь Карибын тэнгист болсон бол сүүлийн үеийн цохилтууд нь Номхон далайд төвлөрч байна. Есдүгээр сард Трамп АНУ-ын цэргийн удирдагчдад онилсон завинууд "голдуу фентанил болон бусад мансууруулах бодис агуулсан цагаан нунтаг уутаар дүүрэн" байгааг сануулсан. Фентанил бол героиноос 50 дахин хүчтэй синтетик мансууруулах бодис бөгөөд АНУ-д опиоидын хэтрүүлэн хэрэглэснээс болж нас баралтын гол шалтгаан болсон.

Мадуро хэрхэн засгийн эрхэнд гарсан бэ?

Николас Мадуро зүүний үзэлтэй Ерөнхийлөгч Уго Чавес болон түүний Венесуэлийн Нэгдсэн Социалист Нам (PSUV)-ын удирдлага дор нэр хүндтэй болсон. Автобусны жолооч, үйлдвэрчний эвлэлийн удирдагч асан Мадуро Чавесын залгамжлагчаар томилогдож, 2013 оноос хойш ерөнхийлөгчийн албыг хашиж байна.

Чавес, Мадуро нар засгийн эрхэнд гарсан 26 жилийн хугацаанд тэдний нам Үндэсний Ассемблей, шүүхийн ихэнх хэсэг, сонгуулийн зөвлөл зэрэг гол байгууллагуудыг хяналтандаа авсан. 2024 онд Мадуро ерөнхийлөгчийн сонгуульд гурав дахь удаагаа ялсан боловч сөрөг хүчний цуглуулсан санал хураалтын дүнгээр нэр дэвшигч Эдмундо Гонзалес олонхын саналаар ялсан гэж үзсэн. Түүнийг засгийн эрхэнд гарсан цагаас улс орных нь амьдрал уруудсан гэж үздэг.

Венесуэл хэр их газрын тос экспортолдог вэ, хэн худалдаж авдаг вэ?

Мадуро Трампын засаг захиргааг АНУ Венесуэлийн газрын тосны баялгийг хяналтандаа авахын тулд өөрийг нь огцруулахыг оролдож байна гэж удаан хугацаанд буруутгаж ирсэн бөгөөд АНУ Венесуэлийн эрэг орчмоос газрын тос тээвэрлэгч хөлөг онгоцыг хураан авсны дараа түүний дээрх таамаг биелэж байгаа мэт болсон. 

Венесуэл улс дэлхийд хамгийн том батлагдсан түүхий газрын тосны нөөцтэй бөгөөд газрын тосны салбараас олсон ашиг нь засгийн газрынхаа төсвийн талаас илүү хувийг санхүүжүүлдэг. Гэвч тус улсын экспорт хориг арга хэмжээ, Венесуэлийн төрийн өмчит газрын тосны компанийн хөрөнгө оруулалтын дутагдал, буруу менежментээс болж хүнд байдалд орсон. 

АНУ-ын Эрчим хүчний мэдээллийн алба (EIA)-ийн мэдээлснээр, 2023 онд Венесуэл улс дэлхийн түүхий газрын тосны ердөө 0.8 хувийг үйлдвэрлэж байжээ. Тус улс одоогоор өдөрт 900 мянга орчим баррель нефть экспортолдог бөгөөд Хятад улс бол түүний хамгийн том худалдан авагч юм. 

Л.Баяр