Дэлхий 2050 он гэхэд шоколадны ноцтой хомсдолд орж болзошгүй талаар судлаачид анхааруулж байна. Үүний гол шалтгаан нь уур амьсгалын өөрчлөлтөөс болж какао тариалах нөхцөл эрс муудаж буйтай холбоотой аж.
Дэлхийн какаоны үйлдвэрлэлийн 70 орчим хувийг Баруун Африкийн Гана болон Кот-д'Ивуар улсууд бүрдүүлдэг. Гэвч эдгээр бүс нутагт температур нэмэгдэж, хур тунадасны хэмжээ тогтворгүй болж байгаа нь ургацад хүчтэй нөлөөлж эхэлжээ. Судлаачдын тооцоолсноор, одоо какао тарихад тохиромжтой газрын тал орчим хувь нь ирэх 25 жилийн дотор ашиглах боломжгүй болж магадгүй байна.
Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд дэлхийн какаоны үйлдвэрлэл зарим бүсэд 40 хүртэл хувиар буурсан байна. Хэт их бороо орсноор какаоны мод ялзарч, мөөгөнцөртөх эрсдэл нэмэгдэж байгаа бол дараа нь үргэлжилсэн халуун, хуурайшилт ургамлыг хатаж үхэхэд хүргэжээ.
2024 онд Кот-д'Ивуар улсад хэвийн хэмжээнээс 40 хувиар их бороо орж, какаоны тариалангууд усанд автсан байна. Харин удалгүй хуурайшилт эхэлж, моднууд хэт халуунд хатаж эхэлжээ. Үүнтэй ижил асуудал Перу, Мексик, Бразил, Индонез зэрэг орнуудад ч ажиглагдаж байгаа аж.
Какаоны нийлүүлэлт багассанаар дэлхийн зах зээл дээр үнэ огцом өсчээ. Сүүлийн жилүүдэд какаоны үнэ 400 гаруй хувиар нэмэгдсэн бөгөөд үүний улмаас шоколад үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнийхээ хэмжээг багасгах эсвэл үнийг өсгөхөөс өөр аргагүй болсон байна.
Эрдэмтэд энэ асуудлыг шийдэхийн тулд уур амьсгалд илүү тэсвэртэй какаоны шинэ сорт гаргах судалгаа хийж байна. University of California, Berkeley-ийн судлаачид CRISPR ген засварлах технологи ашиглан өвчин болон халуунд тэсвэртэй какао бий болгохоор ажиллаж байгаа аж.
Мөн зарим улс какаог орлох бүтээгдэхүүн туршиж эхэлжээ. Сингапурын эрдэмтэд халуун хуурай орчинд ургадаг carob ургамлыг шоколад орлуулах боломжтой эсэхийг судалж байна. Гэсэн ч мэргэжилтнүүд “шоколад бүр мөсөн алга болно” гэсэн үг биш, харин ирээдүйд илүү үнэтэй, ховор бүтээгдэхүүн болж магадгүй гэж тайлбарлах нь зүйтэйг онцолж байна.
Л.Баяр
