Хятадын математикчид Дэн Юй, Ван Хун нар математикийн салбарын хамгийн нэр хүндтэй шагналуудын нэг болох Филдсийн медалийг хүртэж, Хятадын математикийн түүхэнд шинэ хуудас нээлээ. Тэд 2026 оны Олон улсын математикчдын их хурлын нээлтийн үеэр АНУ-ын Филадельфи хотод шагналаа гардан авсан байна. Ингэснээр Хятадын математикийн салбарын эрдэмтэд анх удаа Филдсийн медалийг хүртэж байгаа нь энэ юм.
Дэн Юй нь хэсэгчилсэн дифференциал тэгшитгэлүүдийн чиглэлээр хийсэн судалгаагаараа шагнагджээ. Түүний бүтээлүүд нь хийн хөдөлгөөнийг бичил түвшинд тайлбарладаг бөөмсийн загвараас эхлэн, бидний өдөр тутам ажигладаг макроскоп түвшний үзэгдэлтэй холбох чухал асуудлыг шийдвэрлэхэд хувь нэмэр оруулсан байна.
Харин Ван Хун гармоник анализ болон геометрийн хэмжүүрийн онолын салбарт хийсэн бүтээлээрээ Филдсийн медаль хүртжээ. Тэрбээр математикийн олон арван жилийн турш шийдэгдээгүй байсан Какеягийн таамаглалын гурван хэмжээст хувилбарыг шийдвэрлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсан юм.
Ван Хун энэ шагналыг хүртсэн гурав дахь эмэгтэй математикч болжээ. Филдсийн медалийг 1936 оноос хойш дөрвөн жил тутамд, 40-өөс доош насны шилдэг математикчдад олгодог бөгөөд нэг удаагийн шагналаар хоёроос дөрвөн эрдэмтнийг тодруулдаг.
Сонирхолтой нь, Дэн Юй, Ван Хун нар хоёулаа Бээжингийн их сургуульд бакалаврын түвшинд суралцаж төгссөн байна. Дэн Юй дараа нь Массачусетсийн Технологийн дээд сургуульд суралцаж, Принстоны их сургуульд докторын зэрэг хамгаалсан бөгөөд өдгөө Чикагогийн их сургуульд профессор ажилладаг. Ван Хун Парис-Саклейн их сургуульд магистр, Массачусетсийн Технологийн дээд сургуульд докторын зэрэг хамгаалжээ. Тэрээр Францын IHÉS болон Нью-Йоркийн их сургуулийн Куррантын хүрээлэнд профессорын алба хашдаг.
2026 оны Филдсийн медалийг нийт дөрвөн математикч хүртсэн бөгөөд Дэн Юй, Ван Хун нараас гадна Америкийн математикч Жон Пардон, Канадын математикч Жейкоб Цимерман нар шагналын эзэд болжээ. Филдсийн медалийг олон нийтэд математикийн салбарын “Нобелийн шагнал” хэмээн зүйрлэдэг бөгөөд энэ жилийн шагнал Хятадын математикийн шинжлэх ухааны дэлхийн тавцанд эзлэх байр суурь өсөн нэмэгдэж буйн тод илрэл боллоо.
Л.Баяр
