АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп Ирантай холбоотой хурцадмал байдлыг дипломат замаар шийдвэрлэх боломж байгааг мэдэгдсэн ч тохиролцоонд хүрч чадахгүй бол цэргийн ажиллагаагаа дахин эхлүүлэхэд бэлэн байгаагаа анхаарууллаа. Вашингтон, Тегераны харилцаа цөмийн хөтөлбөр болон бүс нутгийн аюулгүй байдлын асуудлаас болж хамгийн ээдрээтэй үеийнхээ нэгэнд хүрээд байна. Трамп долдугаар сарын 28-нд Ирантай хийж буй яриа хэлэлцээ “сайн явж байна” хэмээн мэдэгдсэн байна. Тэрээр АНУ асуудлыг хэлэлцээрийн аргаар шийдэхийг хүсэж байгаа ч Иран цөмийн зэвсэгтэй болох боломжийг Вашингтон хэзээ ч зөвшөөрөхгүй гэдгээ дахин онцолжээ.
Гэхдээ АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн мэдэгдэлд хатуу байр суурь давхар агуулагдаж байв. Тэрээр Ираны газар доорх цөмийн байгууламжууд болон стратегийн дэд бүтцүүдийг шаардлагатай тохиолдолд бай болгож магадгүй гэж анхааруулсан байна. Трампын хэлснээр, Вашингтон цэргийн хувилбарыг ашиглахыг хүсэхгүй байгаа ч Ирантай хийх тохиролцоо бүтэлгүйтвэл өөр арга хэмжээ авахад бэлэн байгаа аж.
Энэ үеэр Израилийн Ерөнхий сайд Биньямин Нетаньяху Вашингтонд очиж, Трамптай уулзжээ. Энэ нь АНУ, Израилийн хамтарсан Ираны эсрэг цэргийн ажиллагааны дараах хоёр удирдагчийн анхаарал татсан уулзалтуудын нэг болсон байна. Хоёр тал Ираны цөмийн хөтөлбөр, бүс нутгийн тогтвортой байдал болон цаашдын стратегийн талаар ярилцжээ.
Гэвч уулзалтын өмнө Трамп, Нетаньяху нарын хооронд тодорхой санал зөрөлдөөн гарсан байна. Трамп Израилийн тал Ираны нууц байгууламжийн талаарх мэдээллийг олон нийтэд илүү дэлгэрэнгүй ярих гэж байгаад дургүйцлээ илэрхийлж, ийм асуудлыг холбоотнууд дотроо шийдэх ёстой гэж үзжээ. Гэсэн ч уулзалтын дараа Нетаньяху яриаг “маш сайн” болсон хэмээн үнэлсэн байна.
Хэлэлцээний уур амьсгал сайжирч байгаа мэт харагдсан ч бүс нутагт цэргийн эрсдэл хэвээр байна. АНУ-ын тал Ираны пуужингийн довтолгоог таслан зогсоосон гэж мэдэгдсэн бол Иран болон түүний холбоотон бүлэглэлүүдтэй холбоотой шинэ мөргөлдөөн гарсан байна.
Мөн дэлхийн эрчим хүчний зах зээлийн анхаарал Ормузын хоолойд төвлөрсөөр байна. Учир нь Персийн булангийн энэ стратегийн гарцаар дэлхийн нефтийн томоохон хэсэг тээвэрлэгддэг бөгөөд энд гарсан аливаа мөргөлдөөн нь газрын тосны үнэ болон олон улсын эдийн засагт хүчтэй нөлөө үзүүлэх эрсдэлтэй.
Ийнхүү Вашингтон, Тегераны хооронд дипломат гарц хайх оролдлого үргэлжилж байгаа ч нэг талд хэлэлцээ, нөгөө талд цэргийн сүрдүүлэг зэрэгцэн оршсоор байна. Ойрын өдрүүдэд Ираны цөмийн хөтөлбөр болон бүс нутгийн аюулгүй байдлын асуудлаарх шийдвэрүүд дэлхийн улс төрийн гол анхаарлын төвд хэвээр байх төлөвтэй байна.
Л.Баяр
