АНУ-д энэ оны хамгийн том хүнсээр дамждаг халдварын нэг болоод буй Cyclospora паразитын дэгдэлтийн улмаас хоёр нас баралт бүртгэгдсэн талаар Мичиган мужийн Эрүүл мэндийн газар мэдээллээ. Нас барсан хоёр хүн хоёулаа суурь өвчтэй байсан бөгөөд халдварын улмаас биеийн байдал нь эрс муудсан гэж албаныхан үзэж байна. Cyclospora нь хүний гэдсийг өвчлүүлдэг бичил паразит бөгөөд бохирдсон хүнс, уснаас халдварладаг. Өвчилсөн хүмүүс ихэвчлэн хүчтэй усархаг суулгалт, хэвлийгээр базлах, дотор муухайрах, хоолны дуршил буурах, турах, ядрах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг. Эрүүл хүмүүст ихэнхдээ амь насанд аюултай биш боловч өндөр настай, дархлаа султай эсвэл архаг өвчтэй хүмүүст хүндрэх эрсдэл өндөр байдаг.

Мичиган муж хамгийн олон тохиолдол бүртгэгдсэн бүс болоод байгаа бөгөөд тавдугаар сараас хойш 11 мянга гаруй хүн өвчилж, 190 гаруй хүн эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлжээ. Харин АНУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төв (CDC)-ийн мэдээллээр халдварын батлагдсан тохиолдол хэдэн мянгад хүрээд байгаа бөгөөд бодит тоо үүнээс ч өндөр байж болзошгүй гэж үзэж байна.

Мөрдөн шалгалтаар халдварын гол эх үүсвэрүүдийн нэг нь Мексикээс нийлүүлсэн мөсөн салат (iceberg lettuce) байж болзошгүй гэж үзэж байгаа юм. Үүнтэй холбоотойгоор зарим бүтээгдэхүүнийг зах зээлээс татан авсан бөгөөд түргэн хоолны зарим сүлжээ салатны хэрэглээгээ зогсоожээ. Гэсэн ч эрүүл мэндийн байгууллагууд халдвар зөвхөн нэг эх үүсвэрээс бус, өөр хүнсний бүтээгдэхүүнүүдтэй холбоотой байх боломжтойг анхааруулж байна.

Уг халдварын талаар бид юуг мэдэх ёстой вэ? - Cyclospora: Бохир хүнсээр дамжин халдварладаг ч үл тоомсорлож болохгүй паразитын халдвар

Cyclospora cayetanensis нь хүний нарийн гэдсэнд амьдардаг нэг эст шимэгч паразит юм. Энэхүү паразит нь ихэвчлэн бохирдсон ус, шинэхэн хүнсний ногоо, жимс жимсгэнээр дамжин халдварладаг. Салатны навч, яншуй, базилик, бөөрөлзгөнө зэрэг угаалгүй эсвэл хангалттай ариутгаагүй бүтээгдэхүүн эрсдэлтэйд тооцогддог.

Халдвар хэрхэн дамждаг вэ?

Cyclospora нь өвчтэй хүнээс шууд нөгөө хүнд халдварлах нь маш ховор. Учир нь паразит хүний биед ялгадасаар гадагшилсны дараа хэд хоног, заримдаа хэдэн долоо хоногийн дараа л халдварлуулах чадвартай болдог. Тиймээс бохир ус, бохирдсон хөрсөнд ургуулсан хүнсний бүтээгдэхүүн гол эрсдэлийг үүсгэдэг.

Мөн халдварын дэгдэлт олон улсын хүнсний худалдаатай холбоотой байх нь түгээмэл. Нэг улсад тариалсан бүтээгдэхүүн хэдэн арван улсад экспортлогдох үед халдвар өргөн хүрээнд тархах эрсдэл нэмэгддэг.

Ямар шинж тэмдэг илэрдэг вэ?

Халдвар авснаас хойш ихэвчлэн 2–14 хоногийн дараа шинж тэмдэг илэрдэг. Хамгийн нийтлэг шинжүүд нь:

• Усархаг, олон хоног үргэлжилсэн суулгалт

• Хэвлийгээр хүчтэй базлах

• Дотор муухайрах, бөөлжих

• Хоолны дуршил буурах

• Жин алдах

• Ядарч сульдах

• Халуурах, булчин өвдөх

Эдгээр шинж тэмдэг хэдхэн хоногоос хэдэн долоо хоног, зарим тохиолдолд сар гаруй хугацаанд үргэлжилж болно. Эмчилгээ хийлгээгүй тохиолдолд өвчин намдсан мэт боловч дахин сэдрэх нь бий.

Хэнд хамгийн аюултай вэ?

Эрүүл дархлаатай хүмүүсийн хувьд Cyclospora ихэнхдээ эдгэрдэг өвчин боловч дараах бүлгийн хүмүүст хүндрэх эрсдэл өндөр байдаг.

• 65-аас дээш насныхан

• Хүүхэд

• Хавдрын эмчилгээ хийлгэж буй хүмүүс

• Эрхтэн шилжүүлэн суулгуулсан өвчтөнүүд

• ХДХВ-ийн халдвартай болон дархлаа султай хүмүүс

• Архаг хууч өвчтэй хүмүүс

Эдгээр хүмүүст удаан үргэлжилсэн суулгалтын улмаас шингэн алдалт, эрдэс бодисын дутагдал, бөөрний үйл ажиллагааны алдагдал зэрэг ноцтой хүндрэл үүсч болзошгүй.

Хэрхэн оношилж, эмчилдэг вэ?

Cyclospora-г энгийн өтгөний шинжилгээгээр үргэлж илрүүлэх боломжгүй. Тусгай лабораторийн шинжилгээ шаардлагатай байдаг тул эмчид саяхан аялсан эсэх, ямар хүнс хэрэглэснээ хэлэх нь оношлоход чухал ач холбогдолтой.

Халдварын үндсэн эмчилгээ нь Trimethoprim/Sulfamethoxazole (TMP-SMX) төрлийн антибиотик юм. Үүнээс гадна шингэн нөхөх, электролитийн тэнцвэрийг сэргээх эмчилгээ чухал үүрэгтэй.

Урьдчилан сэргийлэх боломжтой юу?

Cyclospora-гаас хамгаалах хамгийн үр дүнтэй арга нь хүнсний аюулгүй байдлыг чанд мөрдөх юм.

• Жимс, хүнсний ногоог сайтар угааж хэрэглэх

• Буцалгаагүй эсвэл эргэлзээтэй ус уухгүй байх

• Гараа савандаж тогтмол угаах

• Эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй хүнс хэрэглэхээс зайлсхийх

• Хүнсний бүтээгдэхүүний гарал үүслийг анхаарах

Гэхдээ паразит нь зарим тохиолдолд бүтээгдэхүүний гадаргууд бат бөх наалдсан байдаг тул энгийн усаар угаах нь үргэлж хангалттай хамгаалалт болдоггүй.

Дэлхий нийтэд өгч буй сургамж

АНУ-д гарсан хамгийн сүүлийн дэгдэлт нь хүнсний нийлүүлэлтийн сүлжээ дэлхий даяар хэр зэрэг уялдаа холбоотой болсныг харууллаа. Нэг бүс нутагт бохирдсон хүнсний бүтээгдэхүүн богино хугацаанд олон улсын зах зээлд хүрч, хэдэн мянган хүнийг өвчлүүлэх боломжтой болсон байна.

Мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар Cyclospora нь шинэ өвчин биш ч уур амьсгалын өөрчлөлт, олон улсын худалдаа, хүнсний үйлдвэрлэлийн өсөлт зэрэг хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр илүү олон улсад тархах эрсдэлтэй болжээ. Иймээс зөвхөн эрүүл мэндийн байгууллагууд бус, үйлдвэрлэгчид, импортлогчид болон хэрэглэгчид хүнсний аюулгүй байдлыг хамтдаа сахих шаардлагатай болж байна.

Cyclospora-ийн халдварын ихэнх тохиолдол бүрэн эдгэрдэг ч эрт оношлуулахгүй удвал хүндрэх эрсдэлтэй. Тиймээс удаан үргэлжилсэн суулгалт, шингэн алдалтын шинж тэмдэг илэрвэл өөрөө эмчлэх гэж оролдохгүйгээр эмнэлэгт яаралтай хандахыг эмч нар зөвлөж байна.