АНУ-ын Калифорни мужийн Лос-Анжелес хот дахь алдарт Ла Бреагийн давирхайн нүхнүүдээс эрдэмтэд өмнө нь шинжлэх ухаанд бүртгэгдээгүй байсан Мөстлөгийн үеийн мэлхийн шинэ төрлийг илрүүлжээ. Энэхүү нээлт нь эртний Лос-Анжелесын уур амьсгал өнөөгийнхөөс хамаагүй чийглэг, ногоон байсан болохыг харуулж байна. Шинэ төрөлд Spea labreae хэмээх нэр өгсөн бөгөөд судалгааны үр дүнг Journal of Vertebrate Paleontology сэтгүүлд нийтэлжээ.
Судлаачид энэхүү мэлхийн үлдэгдлийг анх 1929 онд Ла Бреагийн давирхайн нүхнээс олсон ч жижиг яснууд байсан учир бараг зуун жилийн турш музейн цуглуулгад судлагдалгүй хадгалагдсан байжээ. Зөвхөн 2023 онд палеонтологич доктор Ж.Альберто Круз хуучин цуглуулгыг дахин шалгах үеэр энэ нь огт өөр, шинэ зүйл болохыг тогтоосон байна.
Олдвор нь ердөө хоёр жижиг яснаас бүрдэх боловч тэдгээр нь мэлхийн нуруу болон аарцгийг холбодог онцгой бүтэцтэй хэсэг байсан бөгөөд бусад бүх мэдэгдэж буй төрөлтэй харьцуулахад хэлбэр, хэмжээгээрээ ялгаатай байжээ. Энэ нь шинэ төрөл болохыг батлах хамгийн чухал нотолгоо болсон байна.
Ла Бреагийн давирхайн нүх нь мамонт, мастодонт, сэлэм соёот бар, аварга чоно зэрэг Мөстлөгийн үеийн амьтдын чулуужсан олдвороор дэлхийд алдартай. Харин хоёр нутагтан амьтдын яс маш хэврэг тул чулуужих нь ховор байдаг. Иймээс энэ нээлт нь Хойд Америкаас олдсон Мөстлөгийн үеийн устаж үгүй болсон хоёр нутагтны тоог хоёр дахин нэмэгдүүлсэн томоохон амжилт гэж эрдэмтэд онцолжээ.
Судалгааны явцад эрдэмтэд өөр нэгэн сонирхолтой олдвор илрүүлсэн нь өнөө үед зөвхөн Мексик, Төв Америкийн халуун, чийглэг бүсэд амьдардаг Мексикийн газар ухагч бах байв. Энэ амьтны чулуужсан үлдэгдэл Лос-Анжелест олдсон нь хэдэн арван мянган жилийн өмнө тус бүс нутаг өнөөгийн хуурай уур амьсгалаас тэс өөр, илүү дулаан, их хур тунадастай байсныг илтгэж байна.
Эрдэмтдийн үзэж байгаагаар музей, судалгааны төвүүдийн цуглуулгад жижиг хэмжээтэй чулуужсан яснууд хангалттай судлагдаагүй хэвээр байгаа бөгөөд цаашид ийм төрлийн шинэ амьтан, ургамлын олон зүйл илрэх боломжтой аж.
Энэхүү нээлт нь зөвхөн шинэ мэлхийн төрөл илрүүлээд зогсохгүй, Лос-Анжелесын хэдэн арван мянган жилийн өмнөх байгаль, уур амьсгалыг илүү нарийвчлан сэргээн ойлгоход чухал хувь нэмэр оруулж байна.
Л.Баяр
