Сири болон ОХУ олон сар үргэлжилсэн хэлэлцээний эцэст Оросын Сирид байрлах цэргийн баазуудын ирээдүйн талаар тохиролцоонд хүрчээ. Шинэ гэрээний дагуу Оросын тал Газар дундын тэнгисийн эрэг дэх стратегийн ач холбогдол бүхий Хмеймим агаарын бааз болон Тартусын тэнгисийн цэргийн баазын тодорхой хэсгийн хяналтыг Сирид шилжүүлэхээр болсон байна. Сирийн Гадаад хэргийн яамны мэдээлснээр, хоёр улс 18 сарын турш хэлэлцээ хийсний эцэст харилцан ойлголцлын санамж бичиг байгуулжээ. Энэ нь хоёр орны харилцааны шинэ үеийг эхлүүлж буй хамгийн чухал тохиролцоонуудын нэг гэж Сирийн тал үзэж байна.
Гэхдээ Орос Сирийг бүрэн орхихгүй. Цэргийн зориулалттай байгууламжуудыг уламжлалт цэргийн баазын хэлбэрээс гаргаж, Орос-Сирийн хамтарсан сургалт, мэргэшүүлэх төвүүд болгон өөрчлөхөөр тохиролцжээ. Ингэснээр Оросын цэргийн тодорхой хэмжээний оролцоо Сирид үргэлжилнэ. Шилжилтийн үйл явцыг гурван сарын дотор дуусгахаар төлөвлөсөн байна.
Харин иргэний зориулалттай байгууламжуудыг Сирийн засаг захиргаа шууд хариуцах юм. Тухайлбал, Хмеймим нисэх онгоцны буудал болон Тартусын боомтын дөрөвдүгээр худалдааны зогсоол Сирийн иргэний дэд бүтцэд аажмаар нэгтгэгдэнэ. Тартусын боомтын худалдааны үйл ажиллагааг Сирийн Боомт, гаалийн байгууллага хариуцахаар болжээ.
Энэ тохиролцоо нь ОХУ-ын Сирид олон жил хадгалж ирсэн цэргийн байр суурийг мэдэгдэхүйц өөрчилж байна. Москва Сирийн өмнөх Ерөнхийлөгч Башар аль-Асадын засаглалын хамгийн гол улс төр, цэргийн холбоотон байсан бөгөөд 2015 оноос Сирийн иргэний дайнд Асадын засгийн газрыг дэмжихээр цэргийн ажиллагаа явуулж эхэлсэн юм. Гэвч Асад 2024 оны арванхоёрдугаар сард босогчдын хүчний довтолгооны үеэр засгийн эрхээс түлхэгдэн гарч, улмаар ОХУ-д орогнол авсан. Түүний дараа Сирийн шинэ удирдлага Москвагийн цэргийн оролцооны ирээдүйг дахин хэлэлцэх болсон байна.
Хмеймим болон Тартус нь Оросын хувьд онцгой стратегийн ач холбогдолтой. Эдгээр байгууламж нь Москвагийн Газар дундын тэнгис дэх гол цэргийн түшиц бөгөөд Оросын онгоц, хөлөг онгоцыг Ойрхи Дорнод болон Африкийн чиглэлд дэмжих чухал зангилаа байсаар ирсэн. Шинэ тохиролцоо нь Сирийн гадаад бодлогын чиглэл өөрчлөгдөж байгааг мөн харуулж байна. Башар аль-Асадын засаглал нуран унаснаас хойш Дамаск АНУ, Европын орнууд болон Арабын хөршүүдтэй харилцаагаа сайжруулахыг эрмэлзэж байгаа юм. Үүний зэрэгцээ ОХУ-тай харилцаагаа бүрэн таслах бус, цэргийн шинжийг нь багасган хамтын ажиллагааг хадгалахыг зорьж байна.
Ийнхүү Орос Сирийн газар нутаг дахь цэргийн байр сууриа тодорхой хэмжээгээр хумиж байгаа ч хамтарсан сургалтын төвүүдээр дамжуулан тус улсад тодорхой хэмжээний оролцоогоо хадгалж үлдэхээр болж байна. Харин Сирийн шинэ засаг захиргаа стратегийн чухал байгууламжууд болон иргэний дэд бүтцэд хяналтаа эргүүлэн авч байгаа нь Асадын дараах Сирийн тусгаар тогтнол, гадаад бодлогын өөрчлөлтийн нэг томоохон алхам болж байна.
Л.Баяр
