Унгарын парламент наймдугаар сарын 11-нд тус улсын Дээд шүүхийн Ерөнхийлөгч асан Андраш Бакаг улсынхаа шинэ Ерөнхийлөгчөөр сонголоо. 73 настай Бака нь Ерөнхий сайд асан Виктор Орбаны засаглалын үед шүүхийн хараат бус байдлыг хамгаалж, эрх баригчдын бодлогыг шүүмжилж байсан хуульч юм. Түүний Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон явдал нь Орбаны 16 жилийн эрх барилтын дараах улс төрийн томоохон өөрчлөлтийн бэлгэдэл болж байна. Бака парламентын нууц санал хураалтаар 140 хүний дэмжлэг авч, зургаан гишүүн эсрэг санал өгсөн байна. Харин Орбаны тэргүүлдэг байсан Фидес нам болон түүний холбоотон Христийн ардчилсан намын гишүүд санал хураалтад оролцоогүй бөгөөд Бакаг сонгосныг хууль бус гэж үзэн эсэргүүцжээ.
Бака 2009 онд Унгарын Дээд шүүхийн тэргүүнээр томилогдож, зургаан жилийн хугацаатай ажиллах ёстой байсан ч 2011 онд Орбаны засгийн газрын шүүхийн шинэчлэлийг шүүмжилснийхээ дараа албан тушаалаасаа хугацаанаасаа өмнө халагдсан юм. Тухайн үед Унгарын эрх баригчид Дээд шүүхийн бүтцэд өөрчлөлт оруулж, Бакагийн бүрэн эрхийг дуусгавар болгосон.
Бака энэ шийдвэрийг Европын Хүний эрхийн шүүхэд хандан маргасан бөгөөд тус шүүх 2016 онд Унгарын эрх баригчид түүний эрхийг зөрчсөн гэж тогтоосон. Шүүхийн дүгнэлтээр Бака шүүхийн шинэчлэл, шүүхийн хараат бус байдалд нөлөөлөх бодлогыг олон нийтэд шүүмжилснийхээ төлөө албан тушаалаасаа хугацаанаас нь өмнө чөлөөлөгдсөн гэж үзсэн байна. Бака Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсоныхоо дараа хэлсэн үгэндээ улс төрийн өөрчлөлтийг өшөө авалтын хэрэгсэл болгож болохгүй гэж онцолжээ. Тэрээр Унгарын нийгэмд үүссэн улс төрийн хуваагдлыг багасгаж, хууль дээдлэх ёс, ардчиллын үнэт зүйлсийг хамгаалах шаардлагатайг тэмдэглэсэн байна.
Түүний сонгууль Ерөнхий сайд Петр Мадьярын тэргүүлдэг Тиса нам Орбаны үеийн улс төр, төрийн байгууллагуудад бий болсон нөлөөг арилгахыг зорьж буй үед болж байна. Мадьярын засгийн газар шүүх, хэвлэл мэдээлэл болон төрийн байгууллагуудын тогтолцоонд өөрчлөлт хийх ажлыг эхлүүлээд байгаа юм.
Унгарын Ерөнхийлөгчийн албан тушаал нь голчлон бэлгэдлийн шинжтэй боловч хууль тогтоомжийг хянах зэрэг тодорхой эрх мэдэлтэй. Бака наймдугаар сарын 19-нд албан ёсоор тангараг өргөхөөр төлөвлөгдөж байна.
Л.Баяр
