АНУ-ын Калифорни мужийн олон газарт энэ зун ердийнхөөс хавьгүй олон соно (dragonfly) нэг дор сүрэглэн нисэх болсон нь оршин суугчдын анхаарлыг татаж байна. Сан-Францискогийн булангийн бүс, Окленд, Фресно болон бусад газарт цэцэрлэгт хүрээлэн, тариалангийн талбай, нуур цөөрмийн орчимд олон арван, зарим тохиолдолд хэдэн зуун соно нэг дор үзэгдэх болжээ. Оклендын оршин суугч Питер Вейлло нэг удаа 100 орчим соно хамт нисэж байхыг харсан байна.

Мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар, энэ үзэгдлийн гол шалтгаан нь хавар, зуны эхээр Калифорнид орсон ердийнхөөс дулаан бороо, муссоны шинжтэй шуурга байж болзошгүй аж. Соно нь амьдралынхаа ихэнх хугацааг усан дотор авгалдай хэлбэрээр өнгөрөөдөг. Дулаан, чийглэг нөхцөл нь тэдний үржил, өсөлтөд таатай орчин бүрдүүлснээр энэ жил нас бие гүйцсэн соно олноороо гарч ирэх нөхцөл бүрджээ.

Соно судлаач Кэти Биггсийн хэлснээр Калифорнид ажиглагдаж буй сононуудын дунд “wandering glider” буюу хол зайд нүүдэллэдэг төрөл олон байгаа бололтой. Тэд агаарын даралт болон салхины урсгалыг ашиглан маш хол зайд нисэж чаддаг байна. Олон тоогоороо нисэж буй сононуудыг зарим хүн шумуулын сүрэгтэй андуурч байгаа ч үнэндээ тэд шумуулын байгалийн дайсан юм.

Соно нисэж байхдаа шумуул, ялаа, жижиг шавж зэрэг олон төрлийн нисдэг шавжийг агнадаг. Мэргэжилтнүүдийн мэдээлснээр зарим соно өдөрт хэдэн зуун шумуул барьж идэх чадвартай бөгөөд ан хийх ажиллагааных нь 90 гаруй хувь амжилттай байдаг аж. Фресно мужийн тариаланч Жо Дел Боске ч энэ жилийн соно олширсонд баяртай байгаагаа хэлжээ. Түүний тариалангийн талбайд сононууд ургамалд хөнөөлтэй aphid, whitefly, fruit fly зэрэг шавжийг агнаж байгаа аж.

Эдгээр нь ердийн нөхцөлд хүнд аюул учруулдаггүй. Тэд хүнийг агнадаггүй бөгөөд ихэнхдээ өөрөөсөө жижиг шавжийг барьж иддэг. Калифорнид 70 орчим төрлийн соно байдаг бөгөөд ихэнх нь тодорхой нутагтаа амьдардаг бол зарим нүүдлийн зүйл нь салхи, агаарын даралтын системийг даган хэдэн зуун, бүр хэдэн мянган километрийн зайд шилжин нүүдэллэдэг байна.

Л.Баяр