МАН-аас УИХ-д сонгогдсон Ч.Хүрэлбаатар, Б.Чойжилсүрэн нарыг Сонгуулийн тухай хууль зөрчсөн гэж гишүүнээс нь эргүүлэн татах шийдвэрийг Увс аймгийн захиргааны хэргийн шүүхээс гаргасан. Энэ талаар МАН-ын бүлгийн дарга Н.Энхболдтой ярилцлаа.

- МАН-ын хоёр гишүүнийг эргүүлэн татах шийдвэрийг давж заалдах шатны шүүхээс гаргажээ. МАН-ын бүлэг үүнд ямар байр суурьтай байгаа вэ?
- Манай бүлэгт шүүхийн шийдвэр албан ёсоор ирээгүй байна. Уржигдар шөнийн 12 цагийн үед ийм шийдвэр гарсан гэнэ лээ. Энэ бол шинээр гэнэт гараад ирсэн асуудал биш л дээ. Ер нь энэ сонгуулиас хойш явагдсан иргэдийн  сонголтыг сонгуулийн бус аргаар авахад чиглэсэн ажиллагааны үргэлжлэл гэж ойлгож байгаа. Урьд нь аймгийнхаа шүүхээр ороод Ч.Хүрэлбаатар, Б.Чойжилсүрэн нар буруугүй гэдэг нь тогтоогдоод гарсан. Харин давж заалдах шатны шүүхээр гишүүдтэй холбоотой асуудлыг хэлэлцээд буруутай гэсэн шийдвэр гарсан байна. Гэхдээ үйл  явц дуусаагүй байна. Дээд шүүхийн шатанд хандана. Асуудал эцэслэн шийдэгдээгүй байгаа.

- Яг ямар асуудлаар шүүх буруутай гэж үзсэн юм бол?
- Бид нарт гар дээр материал нь ирээгүй байна. Хэвлэл дээр гарсан материалыг шүүх ийм, тийм асуудлаар буруутгасан гэнэ ярьж болохгүй шүү дээ. Шүүх хурал болсны дараа шийдвэр нь хэсэг хугацааны дараа баталгаажаад ирдэг. Хэвлэлээр ийм мэдээлэл гарсны дараа СЕХ-ноос  тодруулахад шүүхийн шийдвэр нь СЕХ дээр ч албан ёсоор ирээгүй байна лээ. Яг ирсэн үед нь  ямар асуудлаар, ямар шийдвэр гарсан тухай дахиад ярилцана.

- Шүүхийн шинэчлэлийн талаар сүүлийн үед идэвхитэй ярьж байна?
- Энэ талаар ч бид байр сууриа урьдчилан илэрхийлсэн байгаа. Ард түмний сонголт ямар ч үнэ цэнэгүй болж байна. Аль аль талдаа сонгуулийн явцад алдаа, дутагдалтай зүйл байгаа нь үнэн. Хамгийн хачирхалтай, олон сэжиг дагуулж байгаа нь АН-ын зүгээс Ч.Хүрэлбаатар,  Б.Чойжилсүрэн нартай үүсгээд байгаа асуудлыг тавихаар шүүх, хууль хяналтын байгууллагад хандахаар ерөөсөө авч хэлэлцдэггүй. Дараад эсвэл хүлээж авдаггүй. Манайхны эсрэг утгатай өргөдөл, гомдлыг болохоор бараг бэх нь хатаагүй байхад шүүрч аваад шийдвэр гаргаад байгаа нь олон хүний хувьд олон асуулт дагуулж байна. Сонгуулиас хойш нэг ч удаа МАН-ынханы гомдол, шийдэгдсэнгүй. Гэтэл манай намтай  холбоотой өчнөө олон хэргийг манаргуулаад байгаа нь сонгууль, сонгогчийн эрх ашиг гэдэг зүйлийн утга, учрыг алдагдуулах нь ээ. Бид хуулиндаа ч гэсэн эргэн харж  нэмэлт, өөрчлөлт хийхгүй  бол хууль хяналтын байгууллагыг шударга, хуулиа барьж ажилладаг зарчим руу оруулахгүй бол улс төрийн сонгууль, Монгол улсын үндсэн хууль гэж байх утга учир алга болж байна. Энэ сонгуулийн дараа шүүхийн байгууллагатай холбоотой олон том асуулт дагуулсан үйл явдлууд ар, араасаа цуварч байна. Үүнд  шүүхэд ажилладаг хүмүүс биш ерөнхийлөгч ч бас гайхширч байгаа байх гэж бодож байна. Зөвхөн нэг талын юм яваад байдаг. Яагаад УИХ-ын гишүүнээр сонгогдоод тангаргаа өргөчихсөн хүмүүсийг араас нь хөөцөлдөөд яваад байгаа юм бэ гэдэг асуултыг хүн болгон тавьж байгаа байх.
  Хачирхалтай нь шүүхийн шийдвэр гаргахдаа татан буугдсан аймгийн сонгуулийн хороотой холбоотой  заалтуудыг тусгасан байгаа юм. Гэтэл Өвөрхангай аймаг дээр ийм асуудал болоход сонгуулийн хороо нь татан буугдсан гээд асуудлыг хүлээж авахгүй байх жишээтэй.  Үүнд шүүх, хууль хяналтын  байгууллагууд зөв хариултыг нь өгөхгүй бол Монгол улсад  хууль гэж юм байх хэрэггүй. Хууль, хяналтын байгууллага гэж итгэх аргагүй болох юм байна. Эцсийн дүндээ Үндсэн хууль, ардчилал гэж яриад байгаагийн утга, агуулгыг алдагдуулсан үйл явц болох байх. Дээд шүүх асуудлыг олон талаас нь харж, хуулийн дагуу шийдэх байх. Ингэж хэлэлцэхдээ хүрвэл манай талаас ч гэсэн тавьсан бүх гомдлыг сэргээж хэлэлцэх хэрэгтэй гэсэн асуудлыг яагаад хөндөж болохгүй гэж? Шүүхийн салбарт юу болоод байна вэ? Улс төр, шүүх хоёр ингэж хутгалдаад байж болох уу. Ард түмний сонголтыг шүүхийн, хуулийн шийдвэрээр ингэж өөрчлөөд байх юм бол ер нь сонгуулийн хэрэг гэж байна уу гэсэн асуулт байна.

- Өвөрхангай аймгаас сонгуульд нэр дэвшигчид бас шүүхийн асуудалтай байгаа. Энэ хэрэг юу болж байгаа вэ?
- Энэ бүлэг шийддэг асуудал биш. Ярьж, хөөцөлдөж байгаа зүйл бий. Гэхдээ одоохондоо мэдээлэл өгөх боломжгүй байна.

- Дээд шүүхээр гишүүдийн эрхийг түдгэлзүүлэх шийдвэр гарвал яах вэ?
- Дээд шүүхийн дараа хоёр гишүүний бүрэн эрхийн асуудал хөндөгдөнө гэсэн асуудал яриад байна. Сэтгүүлчид хүртэл ийм ойлголттой болчихож. Дээд шүүхийн хурал болно, хулын дараа энэ хоёрын эсрэг шийдвэр гарна. Тэгэхээр гишүүний эрх нь хөндөгдөх нь ээ гэж. Ийм байж болохгүй л дээ.  Шүүхийн шийдвэр гараагүй байхад урьдчилан таамаглаад энэ хоёр гишүүнийг татах гэж байгаа юм байна гэсэн ойлголт нийгэмд тогтчихсон байна гэдэг шүүхийн талаар хүмүүс ямар хүлээлттэй байгааг харуулж байна.

- Ярилцсанд баярлалаа.